29 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
ब्रह्मणा देवदेवेन सार्धं सलिलयोनिना
ब्रह्मलोकं गतो ब्रह्मन्वैकुण्ठः किं चकार ह
janamejaya uvāca
brahmaṇā devadevena sārdhaṃ salilayoninā
brahmalokaṃ gato brahmanvaikuṇṭhaḥ kiṃ cakāra ha
- 2
किमर्थं चादिदेवेन नीतः सलिलयोनिना
विष्णुर्दैत्यवधे वृत्ते देवैर् अकृतसत्क्रियः
kimarthaṃ cādidevena nītaḥ salilayoninā
viṣṇurdaityavadhe vṛtte devair akṛtasatkriyaḥ
- 3
ब्रह्मलोके च किं स्थानं कं वा योगम् उपास्त सः
कं वा दधार नियमं स विभुर्भूतभावनः
brahmaloke ca kiṃ sthānaṃ kaṃ vā yogam upāsta saḥ
kaṃ vā dadhāra niyamaṃ sa vibhurbhūtabhāvanaḥ
- 4
कथं तत्रासतस्तस्य विश्वं जगद् इदं महत्
श्रियम् आप्नोति विपुलां सुरासुरनरार्चिताम्
kathaṃ tatrāsatastasya viśvaṃ jagad idaṃ mahat
śriyam āpnoti vipulāṃ surāsuranarārcitām
- 5
कथं स्वपिति घर्मान्ते बुध्यते चाम्बुदक्षये
कथं च ब्रह्मलोकस्थो धुरं वहति लौकिकीम्
kathaṃ svapiti gharmānte budhyate cāmbudakṣaye
kathaṃ ca brahmalokastho dhuraṃ vahati laukikīm
- 6
चरितं तस्य विप्रेन्द्र दिव्यं भगवतो दिवि
विस्तरेण यथातत्त्वं सर्वम् इच्छामि वेदितुम्
caritaṃ tasya viprendra divyaṃ bhagavato divi
vistareṇa yathātattvaṃ sarvam icchāmi veditum
- 7
वैशंपायन उवाच
शृणु नारायणस्यादौ विस्तरेण प्रवृत्तयः
ब्रह्मलोकं यथारूढो ब्रह्मणा सह मोदते
vaiśaṃpāyana uvāca
śṛṇu nārāyaṇasyādau vistareṇa pravṛttayaḥ
brahmalokaṃ yathārūḍho brahmaṇā saha modate
- 8
कामं तस्य गतिः सूक्ष्मा देवैर् अपि दुरनुगा
यत्तु शक्ष्याम्य् अहं वक्तुं तन्मे निगदतः शृणु
kāmaṃ tasya gatiḥ sūkṣmā devair api duranugā
yattu śakṣyāmy ahaṃ vaktuṃ tanme nigadataḥ śṛṇu
- 9
एष लोकमयो देवो लोकाश्चैतन्मयास्त्रयः
एष देवमयश्चैव देवाश्चैतन्मया दिवि
eṣa lokamayo devo lokāścaitanmayāstrayaḥ
eṣa devamayaścaiva devāścaitanmayā divi
- 10
देवेन वर्धते यद्धि सर्वं तद्धि जनार्दनात्
यत्प्रवृत्तं च देवेभ्यस्तद्विद्धि मधुसूदनात्
devena vardhate yaddhi sarvaṃ taddhi janārdanāt
yatpravṛttaṃ ca devebhyastadviddhi madhusūdanāt
- 11
अग्नीषोममयं लोकं यं विदुर्विदुषो जनाः
तं सोमम् अग्निं लोकं च वेद विष्णुं पितामहः
agnīṣomamayaṃ lokaṃ yaṃ vidurviduṣo janāḥ
taṃ somam agniṃ lokaṃ ca veda viṣṇuṃ pitāmahaḥ
- 12
क्षीराद्यथा दधि भवेद्दध्नः सर्पिर्यथा भवेत्
मथ्यमानेषु भूतेषु तथा लोको जनार्दनात्
kṣīrādyathā dadhi bhaveddadhnaḥ sarpiryathā bhavet
mathyamāneṣu bhūteṣu tathā loko janārdanāt
- 13
यथेन्द्रियैश्च भूतैश्च परमात्मा विधीयते
तथा वेदैश्च देवैश्च लोकैश्च विदितो हरिः
yathendriyaiśca bhūtaiśca paramātmā vidhīyate
tathā vedaiśca devaiśca lokaiśca vidito hariḥ
- 14
यथा भूतेन्द्रियावाप्तिर्विहिता भुवि देहिनाम्
तथा प्राणेश्वरावाप्तिर्देवानां दिवि वैष्णवी
yathā bhūtendriyāvāptirvihitā bhuvi dehinām
tathā prāṇeśvarāvāptirdevānāṃ divi vaiṣṇavī
- 15
सत्रिणां सत्रफलदः पवित्रं परमात्मवान्
लोकतन्त्रधरो ह्य् एव मन्त्रैर्मन्त्र इवार्च्यते
satriṇāṃ satraphaladaḥ pavitraṃ paramātmavān
lokatantradharo hy eva mantrairmantra ivārcyate
- 16
अस्य पारं न पश्यन्ति बहवः पारतन्त्रिणः
एष पारं परं चैव लोकानां वेद माधवः
asya pāraṃ na paśyanti bahavaḥ pāratantriṇaḥ
eṣa pāraṃ paraṃ caiva lokānāṃ veda mādhavaḥ
- 17
अस्य देवान्धकारस्य मार्गितव्यस्य दैवतैः
शृणु वै यत्तदा वृत्तं ब्रह्मलोके पुरातनम्
asya devāndhakārasya mārgitavyasya daivataiḥ
śṛṇu vai yattadā vṛttaṃ brahmaloke purātanam
- 18
स गत्वा ब्रह्मणो लोकं दृष्ट्वा पैतामहं पदम्
ववन्दे तान् ऋषीन्सर्वान्विष्णुर् आर्षेण कर्मणा
sa gatvā brahmaṇo lokaṃ dṛṣṭvā paitāmahaṃ padam
vavande tān ṛṣīnsarvānviṣṇur ārṣeṇa karmaṇā
- 19
सो ऽग्निं प्राक्सवने दृष्ट्वा हूयमानं महर्षिभिः
अवन्दत महातेजाः कृत्वा पौर्वाह्णिकं विधिम्
so 'gniṃ prāksavane dṛṣṭvā hūyamānaṃ maharṣibhiḥ
avandata mahātejāḥ kṛtvā paurvāhṇikaṃ vidhim
- 20
स ददर्श मखेष्व् आज्यैर् इज्यमानं महर्षिभिः
भागं यज्ञियम् अश्नानं स्वदेहम् अपरं स्थितम्
sa dadarśa makheṣv ājyair ijyamānaṃ maharṣibhiḥ
bhāgaṃ yajñiyam aśnānaṃ svadeham aparaṃ sthitam
- 21
अभिवाद्याभिवाद्यानाम् ऋषीणां ब्रह्मवर्चसाम्
परिचक्राम सो ऽचिन्त्यो ब्रह्मलोकं सनातनम्
abhivādyābhivādyānām ṛṣīṇāṃ brahmavarcasām
paricakrāma so 'cintyo brahmalokaṃ sanātanam
- 22
स ददर्शोच्छ्रितान्यूपांश्चषालाग्रविभूषितान्
मखेषु च ब्रह्मर्षिभिः शतशः कृतलक्षणान्
sa dadarśocchritānyūpāṃścaṣālāgravibhūṣitān
makheṣu ca brahmarṣibhiḥ śataśaḥ kṛtalakṣaṇān
- 23
आज्यधूमं समाघ्राय शृण्वन्वेदान्द्विजेरितान्
यज्ञैर् इज्यन्तम् आत्मानम्पश्यंस्तत्र चचार ह
ājyadhūmaṃ samāghrāya śṛṇvanvedāndvijeritān
yajñair ijyantam ātmānampaśyaṃstatra cacāra ha
- 24
तम् ऊचुर् ऋषयो देवाः सदस्याः सदसि स्थिताः
अर्घ्योद्यतभुजाः सर्वे पवित्रान्तरिताननाः
tam ūcur ṛṣayo devāḥ sadasyāḥ sadasi sthitāḥ
arghyodyatabhujāḥ sarve pavitrāntaritānanāḥ
- 25
स्वागतं ते सुरश्रेष्ठ पद्मनाभ महाद्युते
इदं यज्ञियम् आतिथ्यं मन्त्रतः प्रतिगृह्यताम्
svāgataṃ te suraśreṣṭha padmanābha mahādyute
idaṃ yajñiyam ātithyaṃ mantrataḥ pratigṛhyatām
- 26
त्वम् अस्य यज्ञपूतस्य पात्रं पाद्यस्य पावनः
अतिथिस्त्वं हि मन्त्रोक्तः स दृष्टः सततं मतः
tvam asya yajñapūtasya pātraṃ pādyasya pāvanaḥ
atithistvaṃ hi mantroktaḥ sa dṛṣṭaḥ satataṃ mataḥ
- 27
त्वयि योद्धुं गते विष्णो न प्रावर्तन्त नः क्रियाः
अवैष्णवस्य यज्ञस्य न हि कर्म विधीयते
tvayi yoddhuṃ gate viṣṇo na prāvartanta naḥ kriyāḥ
avaiṣṇavasya yajñasya na hi karma vidhīyate
- 28
सदक्षिणस्य यज्ञस्य त्वत्प्रसूतं फलं भवेत्
यद्य् आत्मानम् इहास्माभिर् इज्यमानं निरीक्षसे
sadakṣiṇasya yajñasya tvatprasūtaṃ phalaṃ bhavet
yady ātmānam ihāsmābhir ijyamānaṃ nirīkṣase
- 29
एवम् अस्त्व् इति तान्विप्रान्भगवान्प्रत्यपूजयत्
मुमुदे ब्रह्मलोकस्थो ब्रह्मैव हि पितामहः
evam astv iti tānviprānbhagavānpratyapūjayat
mumude brahmalokastho brahmaiva hi pitāmahaḥ

