59 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
भर्तारं पतितं दृष्ट्वा क्षीणपुण्यम् इव ग्रहम्
कंसपत्न्यो हतं कंसं समन्तात्पर्यवारयन्
vaiśaṃpāyana uvāca
bhartāraṃ patitaṃ dṛṣṭvā kṣīṇapuṇyam iva graham
kaṃsapatnyo hataṃ kaṃsaṃ samantātparyavārayan
- 2
तं महीशयने सुप्तं क्षितिनाथं गतायुषम्
भार्याः स्म दृष्ट्वा शोचन्ति मृग्यो मृगवधे यथा
taṃ mahīśayane suptaṃ kṣitināthaṃ gatāyuṣam
bhāryāḥ sma dṛṣṭvā śocanti mṛgyo mṛgavadhe yathā
- 3
हा हताः स्म महाबाहो हताशा हतबान्धवाः
वीरपत्न्यो हते वीरे त्वयि वीरव्रतप्रिये
hā hatāḥ sma mahābāho hatāśā hatabāndhavāḥ
vīrapatnyo hate vīre tvayi vīravratapriye
- 4
इमाम् अवस्थां पश्यन्त्यः पश्चिमां तव नैष्ठिकीम्
कृपणं राजशार्दूल विलपामः सबान्धवाः
imām avasthāṃ paśyantyaḥ paścimāṃ tava naiṣṭhikīm
kṛpaṇaṃ rājaśārdūla vilapāmaḥ sabāndhavāḥ
- 5
छिन्नमूलाः स्म संवृत्ताः परित्यक्ताः स्म शोभनैः
त्वयि पञ्चत्वम् आपन्ने नाथे ऽस्माकं महाबले
chinnamūlāḥ sma saṃvṛttāḥ parityaktāḥ sma śobhanaiḥ
tvayi pañcatvam āpanne nāthe 'smākaṃ mahābale
- 6
को नः पांसुपरीताङ्ग्यो रतिसंसर्गलालसाः
लता इव विचेष्टन्त्यः शयनीयानि नेष्यति
ko naḥ pāṃsuparītāṅgyo ratisaṃsargalālasāḥ
latā iva viceṣṭantyaḥ śayanīyāni neṣyati
- 7
इदं ते सततं सौम्य हृद्यनिःश्वासमारुतम्
दहत्य् अर्को मुखं कान्तं निस्तोयम् इव पङ्कजम्
idaṃ te satataṃ saumya hṛdyaniḥśvāsamārutam
dahaty arko mukhaṃ kāntaṃ nistoyam iva paṅkajam
- 8
इमौ ते श्रवणौ शून्यौ न शोभेते विकुण्डलौ
शिरोधरायां संलीनौ सततं कुण्डलप्रिय
imau te śravaṇau śūnyau na śobhete vikuṇḍalau
śirodharāyāṃ saṃlīnau satataṃ kuṇḍalapriya
- 9
क्व ते स मुकुटो वीर सर्वरत्नविभूषितः
अत्यन्तं शिरसो लक्ष्मीं यो दधात्य् अर्कसप्रभः
kva te sa mukuṭo vīra sarvaratnavibhūṣitaḥ
atyantaṃ śiraso lakṣmīṃ yo dadhāty arkasaprabhaḥ
- 10
अनेन स्त्रीकलत्रेण तवान्तःपुरशोभिना
कथं दीनेन कर्तव्यं त्वयि लोकान्तरं गते
anena strīkalatreṇa tavāntaḥpuraśobhinā
kathaṃ dīnena kartavyaṃ tvayi lokāntaraṃ gate
- 11
ननु नाम स्त्रियः साध्व्यः प्रियभोगेष्व् अवञ्चिताः
पतीनाम् अपरित्यज्यास्त्वं तु नस्त्यज्य गच्छसि
nanu nāma striyaḥ sādhvyaḥ priyabhogeṣv avañcitāḥ
patīnām aparityajyāstvaṃ tu nastyajya gacchasi
- 12
अहो कालो महावीर्यो येन पर्यायकर्मणा
कालतुल्यः सपत्नानां त्वं क्षिप्रम् अपनीयसे
aho kālo mahāvīryo yena paryāyakarmaṇā
kālatulyaḥ sapatnānāṃ tvaṃ kṣipram apanīyase
- 13
वयं दुःखेष्व् अनुचिताः सुखेष्व् एव तु योजिताः
कथं वत्स्याम विधवा नाथ कार्पण्यम् आश्रिताः
vayaṃ duḥkheṣv anucitāḥ sukheṣv eva tu yojitāḥ
kathaṃ vatsyāma vidhavā nātha kārpaṇyam āśritāḥ
- 14
स्त्रीणां चारित्रलुब्धानां पतिर् एकः परा गतिः
त्वं हि नः सा गतिश्छिन्ना कृतान्तेन बलीयसा
strīṇāṃ cāritralubdhānāṃ patir ekaḥ parā gatiḥ
tvaṃ hi naḥ sā gatiśchinnā kṛtāntena balīyasā
- 15
वैधव्येनाभिभूताः स्मः शोकसंतप्तमानसाः
रोदितव्ये ध्रुवे मग्नाः क्व गच्छामस्त्वया विना
vaidhavyenābhibhūtāḥ smaḥ śokasaṃtaptamānasāḥ
roditavye dhruve magnāḥ kva gacchāmastvayā vinā
- 16
सह त्वया गतः कालस्त्वदङ्के क्रीडितं गतम्
क्षणेन च विहीनाः स्म अनित्या हि नृणां गतिः
saha tvayā gataḥ kālastvadaṅke krīḍitaṃ gatam
kṣaṇena ca vihīnāḥ sma anityā hi nṛṇāṃ gatiḥ
- 17
अहो बत विपन्नाः स्म विपन्ने त्वयि मानद
एकदुष्कृतकारिण्यः सर्वाः वैधव्यलक्षणाः
aho bata vipannāḥ sma vipanne tvayi mānada
ekaduṣkṛtakāriṇyaḥ sarvāḥ vaidhavyalakṣaṇāḥ
- 18
त्वया स्वर्गप्रतिच्छन्दैर्लालिताः स्म रतिप्रियाः
त्वयि कामवशाः सर्वाः स नस्त्यज्य क्व गच्छसि
tvayā svargapraticchandairlālitāḥ sma ratipriyāḥ
tvayi kāmavaśāḥ sarvāḥ sa nastyajya kva gacchasi
- 19
आसां विलपमानानां कुररीणाम् इव प्रभो
प्रतिवाक्यं जगन्नाथ दातुम् अर्हसि मानद
āsāṃ vilapamānānāṃ kurarīṇām iva prabho
prativākyaṃ jagannātha dātum arhasi mānada
- 20
एवम् आर्तकलत्रस्य श्राम्यमाणेषु बन्धुषु
गमनं ते महाराज दारुणं प्रतिभाति नः
evam ārtakalatrasya śrāmyamāṇeṣu bandhuṣu
gamanaṃ te mahārāja dāruṇaṃ pratibhāti naḥ
- 21
नूनं कान्ततराः कान्त तस्मिंल्लोके वरस्त्रियः
ततस्त्वं प्रस्थितो वीर विहायेमं गृहे जनम्
nūnaṃ kāntatarāḥ kānta tasmiṃlloke varastriyaḥ
tatastvaṃ prasthito vīra vihāyemaṃ gṛhe janam
- 22
किं नु ते करुणं वीर भार्यास्व् एतासु भूमिप
आर्तनादं रुदन्तीषु यन्नेहाद्यावबुध्यसे
kiṃ nu te karuṇaṃ vīra bhāryāsv etāsu bhūmipa
ārtanādaṃ rudantīṣu yannehādyāvabudhyase
- 23
अहो निष्करुणा यात्रा नराणाम् और्ध्वदेहिकी
ये परित्यज्य दारान्स्वान्निरपेक्षा व्रजन्ति ह
aho niṣkaruṇā yātrā narāṇām aurdhvadehikī
ye parityajya dārānsvānnirapekṣā vrajanti ha
- 24
अपतित्वं स्त्रियाः श्रेयो न तु शूरः स्त्रियाः पतिः
स्वर्गस्त्रीणां प्रियाः शूरास्तेषाम् अपि च ताः प्रियाः
apatitvaṃ striyāḥ śreyo na tu śūraḥ striyāḥ patiḥ
svargastrīṇāṃ priyāḥ śūrāsteṣām api ca tāḥ priyāḥ
- 25
अहो क्षिप्रम् अदृश्येन नयता त्वया रणप्रियम्
प्रहृतं नः कृतान्तेन सर्वासाम् अन्तरात्मसु
aho kṣipram adṛśyena nayatā tvayā raṇapriyam
prahṛtaṃ naḥ kṛtāntena sarvāsām antarātmasu
- 26
हत्वा जरासंधबलं जित्वा यक्षांश्च संयुगे
कथं मानुषमात्रेण हतस्त्वं जगतीपते
hatvā jarāsaṃdhabalaṃ jitvā yakṣāṃśca saṃyuge
kathaṃ mānuṣamātreṇa hatastvaṃ jagatīpate
- 27
इन्द्रेण सह संग्रामं कृत्वा सायकविग्रहम्
अमर्त्यैर् अजितो युद्धे मर्त्येनासि कथं हतः
indreṇa saha saṃgrāmaṃ kṛtvā sāyakavigraham
amartyair ajito yuddhe martyenāsi kathaṃ hataḥ
- 28
त्वया सागरम् अक्षोभ्यं विक्षोभ्य शरवृष्टिभिः
रत्नसर्वस्वहरणं जित्वा पाशधरं कृतम्
tvayā sāgaram akṣobhyaṃ vikṣobhya śaravṛṣṭibhiḥ
ratnasarvasvaharaṇaṃ jitvā pāśadharaṃ kṛtam
- 29
त्वया पौरजनस्यार्थे मन्दं वर्षति वासवे
सायकैर्जलदान्भित्त्वा बलाद्वर्षं प्रवर्तितम्
tvayā paurajanasyārthe mandaṃ varṣati vāsave
sāyakairjaladānbhittvā balādvarṣaṃ pravartitam
- 30
प्रतापावनताः सर्वे तव तिष्ठन्ति पार्थिवाः
प्रेषयाणा वरार्हाणि रत्नान्य् आच्छादनानि च
pratāpāvanatāḥ sarve tava tiṣṭhanti pārthivāḥ
preṣayāṇā varārhāṇi ratnāny ācchādanāni ca

