75 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
इत्य् उक्तो ऽहं भगवता देवदेवेन भास्वता
सनत्कुमारेण पुनः पृष्टवान्देवम् अव्ययम्
mārkaṇḍeya uvāca
ity ukto 'haṃ bhagavatā devadevena bhāsvatā
sanatkumāreṇa punaḥ pṛṣṭavāndevam avyayam
- 2
संदेहम् अमरश्रेष्ठं भगवन्तम् अरिंदम
निबोध तन्मे गाङ्गेय निखिलं सर्वम् आदितः
saṃdeham amaraśreṣṭhaṃ bhagavantam ariṃdama
nibodha tanme gāṅgeya nikhilaṃ sarvam āditaḥ
- 3
कियन्तो वै पितृगणाः कस्मिंल्लोके च ते गणाः
वर्तन्ति देवप्रवरा देवानां सोमवर्धनाः
kiyanto vai pitṛgaṇāḥ kasmiṃlloke ca te gaṇāḥ
vartanti devapravarā devānāṃ somavardhanāḥ
- 4
सनत्कुमार उवाच
सप्तैते जपतां श्रेष्ठ स्वर्गे पितृगणाः स्मृताः
चत्वारो मूर्तिमन्तो वै त्रय एषां अमूर्तयः
sanatkumāra uvāca
saptaite japatāṃ śreṣṭha svarge pitṛgaṇāḥ smṛtāḥ
catvāro mūrtimanto vai traya eṣāṃ amūrtayaḥ
- 5
तेषां लोकं विसर्गं च कीर्तयिष्यामि तच्छृणु
प्रभावं च महत्त्वं च विस्तरेण तपोधन
teṣāṃ lokaṃ visargaṃ ca kīrtayiṣyāmi tacchṛṇu
prabhāvaṃ ca mahattvaṃ ca vistareṇa tapodhana
- 6
धर्ममूर्तिधरास्तेषां त्रयो ये परमा गणाः
तेषां नामानि लोकांश्च कीर्तयिष्यामि तच्छृणु
dharmamūrtidharāsteṣāṃ trayo ye paramā gaṇāḥ
teṣāṃ nāmāni lokāṃśca kīrtayiṣyāmi tacchṛṇu
- 7
लोकाः सनातना नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः
अमूर्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः
lokāḥ sanātanā nāma yatra tiṣṭhanti bhāsvarāḥ
amūrtayaḥ pitṛgaṇāste vai putrāḥ prajāpateḥ
- 8
विराजस्य द्विजश्रेष्ठ वैराजा इति विश्रुताः
यजन्ति तान्देवगणा विधिदृष्टेन कर्मना
virājasya dvijaśreṣṭha vairājā iti viśrutāḥ
yajanti tāndevagaṇā vidhidṛṣṭena karmanā
- 9
एते वै योगविभ्रष्टा लोकान्प्राप्य सनातनान्
पुनर्युगसहस्रान्ते जायन्ते ब्रह्मवादिनः
ete vai yogavibhraṣṭā lokānprāpya sanātanān
punaryugasahasrānte jāyante brahmavādinaḥ
- 10
ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः सांख्ययोगम् अनुत्तमम्
यान्ति योगगतिं सिद्धाः पुनरावृत्तिदुर्लभाम्
te prāpya tāṃ smṛtiṃ bhūyaḥ sāṃkhyayogam anuttamam
yānti yogagatiṃ siddhāḥ punarāvṛttidurlabhām
- 11
एते स्म पितरस्तात योगिनां योगवर्धनाः
आप्याययन्ति ये पूर्वं सोमं योगबलेन वै
ete sma pitarastāta yogināṃ yogavardhanāḥ
āpyāyayanti ye pūrvaṃ somaṃ yogabalena vai
- 12
तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां द्विजसत्तम
एष वै प्रथमः कल्पः सोमपानां अनुत्तमः
tasmācchrāddhāni deyāni yogināṃ dvijasattama
eṣa vai prathamaḥ kalpaḥ somapānāṃ anuttamaḥ
- 13
एतेषां मानसी कन्या मेना नाम महागिरेः
पत्नी हिमवतः श्रेष्ठा यस्या मैनाक उच्यते
eteṣāṃ mānasī kanyā menā nāma mahāgireḥ
patnī himavataḥ śreṣṭhā yasyā maināka ucyate
- 14
मैनाकस्य सुतः श्रीमान्क्रौञ्चो नाम महागिरिः
पर्वतप्रवरः शुभ्रो नानारत्नसमाचितः
mainākasya sutaḥ śrīmānkrauñco nāma mahāgiriḥ
parvatapravaraḥ śubhro nānāratnasamācitaḥ
- 15
तिस्रः कन्यास्तु मेनायां जनयामास शैलराट्
अपर्णाम् एकपर्णां च तृतीयाम् एकपाटलाम्
tisraḥ kanyāstu menāyāṃ janayāmāsa śailarāṭ
aparṇām ekaparṇāṃ ca tṛtīyām ekapāṭalām
- 16
तपश्चरन्त्यः सुमहद्दुश्चरं देवदानवैः
लोकान्संतापयामासुस्तास्तिस्रः स्थाणुजंगमान्
tapaścarantyaḥ sumahadduścaraṃ devadānavaiḥ
lokānsaṃtāpayāmāsustāstisraḥ sthāṇujaṃgamān
- 17
आहारम् एकपर्णेन सैकपर्णा समाचरत्
पाटलापुष्पम् एकं च विदधे चैकपाटला
āhāram ekaparṇena saikaparṇā samācarat
pāṭalāpuṣpam ekaṃ ca vidadhe caikapāṭalā
- 18
एका तत्र निराहारा तां माता प्रत्यषेधयत्
उ मा इति निषेधन्ती मातृस्नेहेन दुःखिता
ekā tatra nirāhārā tāṃ mātā pratyaṣedhayat
u mā iti niṣedhantī mātṛsnehena duḥkhitā
- 19
सा तथोक्ता तया मात्रा देवी दुश्चरचारिणी
उमेत्य् एवाभवत्ख्याता त्रिषु लोकेषु सुन्दरी
sā tathoktā tayā mātrā devī duścaracāriṇī
umety evābhavatkhyātā triṣu lokeṣu sundarī
- 20
तपःशरीराः सर्वास्तास्तिस्रो योगबलान्विताः
सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वाश्चैवोर्ध्वरेतसः
tapaḥśarīrāḥ sarvāstāstisro yogabalānvitāḥ
sarvāśca brahmavādinyaḥ sarvāścaivordhvaretasaḥ
- 21
उमा तासां वरिष्ठा च ज्येष्ठा च वरवर्णिनी
महायोगबलोपेता महादेवम् उपस्थिता
umā tāsāṃ variṣṭhā ca jyeṣṭhā ca varavarṇinī
mahāyogabalopetā mahādevam upasthitā
- 22
असितस्यैकपर्णा तु देवलस्य महात्मनः
पत्नी दत्ता महाब्रह्मन्योगाचार्याय धीमते
asitasyaikaparṇā tu devalasya mahātmanaḥ
patnī dattā mahābrahmanyogācāryāya dhīmate
- 23
जैगीषव्यस्य तु तथा विद्धि ताम् एकपाटलाम्
एते चापि महाभागे योगाचार्याव् उपस्थिते
jaigīṣavyasya tu tathā viddhi tām ekapāṭalām
ete cāpi mahābhāge yogācāryāv upasthite
- 24
लोकाः सोमपदा नाम मरीचेर्यत्र वै सुताः
पितरो दिवि वर्तन्ते देवास्तान्भावयन्त्य् उत
अग्निष्वात्ता इति ख्याताः सर्व एवामितौजसः
lokāḥ somapadā nāma marīceryatra vai sutāḥ
pitaro divi vartante devāstānbhāvayanty uta
agniṣvāttā iti khyātāḥ sarva evāmitaujasaḥ
- 25
एतेषां मानसी कन्या अच्छोदा नाम निम्नगा
अच्छोदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्याः समुत्थितम्
eteṣāṃ mānasī kanyā acchodā nāma nimnagā
acchodaṃ nāma taddivyaṃ saro yasyāḥ samutthitam
- 26
सा दृष्ट्वा पितरं वव्रे वसुं नामान्तरिक्षगम्
नाम्ना वसुम् इति ख्यातम् आयोः पुत्रं यशस्विनम्
sā dṛṣṭvā pitaraṃ vavre vasuṃ nāmāntarikṣagam
nāmnā vasum iti khyātam āyoḥ putraṃ yaśasvinam
- 27
सा तेन व्यभिचारेण मनसः कामचारिणी
पितरं प्रार्थयित्वान्यं योगभ्रष्टा पपात ह
sā tena vyabhicāreṇa manasaḥ kāmacāriṇī
pitaraṃ prārthayitvānyaṃ yogabhraṣṭā papāta ha
- 28
त्रीण्य् अपश्यद्विमानानि पतमाना दिवश्च्युता
त्रसरेणुप्रमाणानि सापश्यत्तेषु तान्पितॄन्
trīṇy apaśyadvimānāni patamānā divaścyutā
trasareṇupramāṇāni sāpaśyatteṣu tānpitṝn
- 29
सुसूक्ष्मान् अपरिव्यक्तान् अग्नीन् अग्निष्व् इवाहितान्
त्रायध्वं इत्य् उवाचार्ता पतन्ती तान् अवाक्शिराः
susūkṣmān aparivyaktān agnīn agniṣv ivāhitān
trāyadhvaṃ ity uvācārtā patantī tān avākśirāḥ
- 30
तैर् उक्ता सा तु मा भैषीर् इति व्योम्नि व्यवस्थिता
ततः प्रसादयामास स्वान्पितॄन्दीनया गिरा
tair uktā sā tu mā bhaiṣīr iti vyomni vyavasthitā
tataḥ prasādayāmāsa svānpitṝndīnayā girā

