51 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
कृते गर्भविधाने तु देवकी देवतोपमा
जग्राह सप्त तान्गर्भान्यथावत्समुदाहृतान्
vaiśaṃpāyana uvāca
kṛte garbhavidhāne tu devakī devatopamā
jagrāha sapta tāngarbhānyathāvatsamudāhṛtān
- 2
षड्गर्भान्निःसृतान्कंसस्ताञ्जघान शिलातले
आपन्नं सप्तमं गर्भं सा निनायाथ रोहिणीम्
ṣaḍgarbhānniḥsṛtānkaṃsastāñjaghāna śilātale
āpannaṃ saptamaṃ garbhaṃ sā nināyātha rohiṇīm
- 3
सार्धरात्रे स्थितं गर्भं शातयन्ती रजस्वला
निद्रया सहसाविष्टा पपात धरणीतले
sārdharātre sthitaṃ garbhaṃ śātayantī rajasvalā
nidrayā sahasāviṣṭā papāta dharaṇītale
- 4
सा स्वप्नम् इव तं दृष्ट्वा गर्भं निःसृतम् आत्मनः
अपश्यन्ती च तं गर्भं मुहूर्तं व्यथिताभवत्
sā svapnam iva taṃ dṛṣṭvā garbhaṃ niḥsṛtam ātmanaḥ
apaśyantī ca taṃ garbhaṃ muhūrtaṃ vyathitābhavat
- 5
ताम् आह निद्रा संविग्नां नैशे तमसि रोहिणीम्
रोहिणीम् इव सोमस्य वसुदेवस्य रोहिणीम्
tām āha nidrā saṃvignāṃ naiśe tamasi rohiṇīm
rohiṇīm iva somasya vasudevasya rohiṇīm
- 6
कर्सणेनास्य गर्भस्य स्वगर्भे चाहितस्य वै
संकर्षणो नाम शुभे तव पुत्रो भविष्यति
karsaṇenāsya garbhasya svagarbhe cāhitasya vai
saṃkarṣaṇo nāma śubhe tava putro bhaviṣyati
- 7
सा तं पुत्रम् अवाप्यैव हृष्टा किंचिद् अवाङ्मुखी
विवेश रोहिणी वेश्म सुप्रभा रोहिणी यथा
sā taṃ putram avāpyaiva hṛṣṭā kiṃcid avāṅmukhī
viveśa rohiṇī veśma suprabhā rohiṇī yathā
- 8
तस्य गर्भस्य मार्गेण गर्भम् आधत्त देवकी
यदर्थं सप्त ते गर्भाः कंसेन विनिपातिताः
tasya garbhasya mārgeṇa garbham ādhatta devakī
yadarthaṃ sapta te garbhāḥ kaṃsena vinipātitāḥ
- 9
तं तु गर्भं प्रयत्नेन ररक्षुस्तस्य रक्षिणः
स तत्र गर्भवसतिं वसत्य् आत्मेच्छया हरिः
taṃ tu garbhaṃ prayatnena rarakṣustasya rakṣiṇaḥ
sa tatra garbhavasatiṃ vasaty ātmecchayā hariḥ
- 10
यशोदापि समाधत्त गर्भं तदहर् एव तु
विष्णोः शरीरजां निद्रां विष्णोर्निर्देशकारिणीम्
yaśodāpi samādhatta garbhaṃ tadahar eva tu
viṣṇoḥ śarīrajāṃ nidrāṃ viṣṇornirdeśakāriṇīm
- 11
गर्भकाले त्व् असंपूर्णे अष्टमे मासि ते स्त्रियौ
देवकी च यशोदा च सुषुवाते समं तदा
garbhakāle tv asaṃpūrṇe aṣṭame māsi te striyau
devakī ca yaśodā ca suṣuvāte samaṃ tadā
- 12
याम् एव रजनीं कृष्णो जज्ञे वृष्णिकुले प्रभुः
ताम् एव रजनीं कन्यां यशोदापि व्यजायत
नन्दगोपस्य भार्या वै कंसगोपस्य संमता
yām eva rajanīṃ kṛṣṇo jajñe vṛṣṇikule prabhuḥ
tām eva rajanīṃ kanyāṃ yaśodāpi vyajāyata
nandagopasya bhāryā vai kaṃsagopasya saṃmatā
- 13
देवक्य् अजनयद्विष्णुं यशोदा तां तु कन्यकाम्
मुहूर्ते ऽभिजिते प्राप्ते सार्धरात्रे विभूषिते
devaky ajanayadviṣṇuṃ yaśodā tāṃ tu kanyakām
muhūrte 'bhijite prāpte sārdharātre vibhūṣite
- 14
सागराः समकम्पन्त चेलुश्च धरणीधराः
जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता जायमाने जनार्दने
sāgarāḥ samakampanta celuśca dharaṇīdharāḥ
jajvaluścāgnayaḥ śāntā jāyamāne janārdane
- 15
शिवाः संप्रववुर्वाताः प्रशान्तम् अभवद्रजः
ज्योतींषि च प्रकाशन्त जायमाने जनार्दने
śivāḥ saṃpravavurvātāḥ praśāntam abhavadrajaḥ
jyotīṃṣi ca prakāśanta jāyamāne janārdane
- 16
अनाहता दुन्दुभयो देवानां प्राणदन्दिवि
आकाशात्पुष्पवर्षं च ववर्ष त्रिदिवेश्वरः
anāhatā dundubhayo devānāṃ prāṇadandivi
ākāśātpuṣpavarṣaṃ ca vavarṣa tridiveśvaraḥ
- 17
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिः स्तुवन्तो मधुसूदनम्
महर्षयः सगन्धर्वा उपतस्थुः सहाप्सराः
gīrbhirmaṅgalayuktābhiḥ stuvanto madhusūdanam
maharṣayaḥ sagandharvā upatasthuḥ sahāpsarāḥ
- 18
वसुदेवस्तु संगृह्य दारकं क्षिप्रम् एव तु
यशोदाया गृहं भीतो विवेश सुतवत्सलः
vasudevastu saṃgṛhya dārakaṃ kṣipram eva tu
yaśodāyā gṛhaṃ bhīto viveśa sutavatsalaḥ
- 19
यशोदायास्त्व् अविज्ञातं तत्र निक्षिप्य दारकम्
गृह्य तां दारिकां चापि देवकीशयने ऽन्यसत्
yaśodāyāstv avijñātaṃ tatra nikṣipya dārakam
gṛhya tāṃ dārikāṃ cāpi devakīśayane 'nyasat
- 20
परिवर्ते कृते ताभ्यां गर्भाभ्यां भयविक्लवः
वसुदेवः कृतार्थो वै निर्जगाम निवेशनात्
parivarte kṛte tābhyāṃ garbhābhyāṃ bhayaviklavaḥ
vasudevaḥ kṛtārtho vai nirjagāma niveśanāt
- 21
उग्रसेनसुतायाथ कंसायानकदुन्दुभिः
निवेदयामास तदा कन्यां तां वरवर्णिनीम्
ugrasenasutāyātha kaṃsāyānakadundubhiḥ
nivedayāmāsa tadā kanyāṃ tāṃ varavarṇinīm
- 22
तच्छ्रुत्वा त्वरितः कंसो रक्षिभिः सह वेगितः
आजगाम गृहद्वारं वसुदेवस्य वीर्यवान्
tacchrutvā tvaritaḥ kaṃso rakṣibhiḥ saha vegitaḥ
ājagāma gṛhadvāraṃ vasudevasya vīryavān
- 23
स तत्र त्वरितो द्वारि किं जातम् इति चाब्रवीत्
दीयतां शीघ्रम् इत्य् एवं वाग्भिः समभितर्जयत्
sa tatra tvarito dvāri kiṃ jātam iti cābravīt
dīyatāṃ śīghram ity evaṃ vāgbhiḥ samabhitarjayat
- 24
ततो हाहाकृताः सर्वा देवकीप्रमुखाः स्त्रियः
दारिका पुत्र जातेति कंसं तूवाच देवकी
tato hāhākṛtāḥ sarvā devakīpramukhāḥ striyaḥ
dārikā putra jāteti kaṃsaṃ tūvāca devakī
- 25
श्रीमन्तो मे हताः सप्त पुत्रगर्भास्त्वया विभो
दारिकेयं हतैवैषा पश्यस्व यदि मन्यसे
śrīmanto me hatāḥ sapta putragarbhāstvayā vibho
dārikeyaṃ hataivaiṣā paśyasva yadi manyase
- 26
दृष्ट्वा कंसस्तु तां कन्याम् अहृष्यत मुदा युतः
हतैवैषा यदा कन्या जातेत्य् उक्त्वा वृथामतिः
dṛṣṭvā kaṃsastu tāṃ kanyām ahṛṣyata mudā yutaḥ
hataivaiṣā yadā kanyā jātety uktvā vṛthāmatiḥ
- 27
सा गर्भशयने क्लिष्टा गर्भाम्बुक्लिन्नमूर्धजा
कंसस्य पुरतो न्यस्ता पृथिव्यां पृथिवीसमा
sā garbhaśayane kliṣṭā garbhāmbuklinnamūrdhajā
kaṃsasya purato nyastā pṛthivyāṃ pṛthivīsamā
- 28
पादे तां गृह्य पुरुषः समाविध्यावधूय च
उद्यच्छन्न् एव सहसा शिलायां समपोथयत्
सावधूता शिलापृष्ठे ऽनिष्पिष्टा दिवम् उत्पतत्
pāde tāṃ gṛhya puruṣaḥ samāvidhyāvadhūya ca
udyacchann eva sahasā śilāyāṃ samapothayat
sāvadhūtā śilāpṛṣṭhe 'niṣpiṣṭā divam utpatat
- 29
हित्वा गर्भतनुं चापि सहसा मुक्तमूर्धजा
जगामाकाशम् आविश्य दिव्यस्रगनुलेपना
कन्यैव चाभवन्नित्यं दिव्या देवैर् अभिष्टुता
hitvā garbhatanuṃ cāpi sahasā muktamūrdhajā
jagāmākāśam āviśya divyasraganulepanā
kanyaiva cābhavannityaṃ divyā devair abhiṣṭutā
- 30
नीलपीताम्बरधरा गजकुम्भोपमस्तनी
रथविस्तीर्णजघना चन्द्रवक्त्रा चतुर्भुजा
nīlapītāmbaradharā gajakumbhopamastanī
rathavistīrṇajaghanā candravaktrā caturbhujā

