73 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततस्तूर्यनिनादैश्च शङ्खानां च महास्वनैः
बन्दिमागधसूतानां सर्वैश्चापि सहस्रशः
vaiśaṃpāyana uvāca
tatastūryaninādaiśca śaṅkhānāṃ ca mahāsvanaiḥ
bandimāgadhasūtānāṃ sarvaiścāpi sahasraśaḥ
- 2
स तून्मुखैर्जयाशीर्भिः स्तूयमानो हि मानवैः
बभार रूपं सोमार्कशक्राणां सदृशं हरिः
sa tūnmukhairjayāśīrbhiḥ stūyamāno hi mānavaiḥ
babhāra rūpaṃ somārkaśakrāṇāṃ sadṛśaṃ hariḥ
- 3
अतीव शुशुभे रूपं तस्य चाभ्युत्पतिष्यतः
वैनतेयस्य भद्रं ते बृंहितं हरितेजसा
atīva śuśubhe rūpaṃ tasya cābhyutpatiṣyataḥ
vainateyasya bhadraṃ te bṛṃhitaṃ haritejasā
- 4
अथाष्टबाहुः कृष्णस्तु पर्वताकारसंनिभः
विबभौ पुण्डरीकाक्षो विकाङ्क्षन्बाणसंक्षयम्
athāṣṭabāhuḥ kṛṣṇastu parvatākārasaṃnibhaḥ
vibabhau puṇḍarīkākṣo vikāṅkṣanbāṇasaṃkṣayam
- 5
असिचक्रगदाबाणा दक्षिणं पार्श्वम् आस्थिताः
चर्म शार्ङ्गं तथा चापं शङ्खं चैवास्य वामतः
asicakragadābāṇā dakṣiṇaṃ pārśvam āsthitāḥ
carma śārṅgaṃ tathā cāpaṃ śaṅkhaṃ caivāsya vāmataḥ
- 6
शीर्षाणां वै सहस्रं तु विहितं शार्ङ्गधन्वना
सहस्रं चैव कायानां वहन्संकर्षणस्तदा
śīrṣāṇāṃ vai sahasraṃ tu vihitaṃ śārṅgadhanvanā
sahasraṃ caiva kāyānāṃ vahansaṃkarṣaṇastadā
- 7
श्वेतप्रहरणो ऽधृष्यः कैलास इव शृङ्गवान्
आस्थितो गरुडं राम उद्यन्न् इव निशाकरः
śvetapraharaṇo 'dhṛṣyaḥ kailāsa iva śṛṅgavān
āsthito garuḍaṃ rāma udyann iva niśākaraḥ
- 8
सनत्कुमारस्य वपुः प्रादुरासीन्महात्मनः
प्रद्युम्नस्य महाबाहोः संग्रामे विक्रमिष्यतः
sanatkumārasya vapuḥ prādurāsīnmahātmanaḥ
pradyumnasya mahābāhoḥ saṃgrāme vikramiṣyataḥ
- 9
स पक्षबलविक्षेपैर्विधुन्वन्पर्वतान्बहून्
जगाम मार्गं बलवान्वातस्य प्रतिषेधयन्
sa pakṣabalavikṣepairvidhunvanparvatānbahūn
jagāma mārgaṃ balavānvātasya pratiṣedhayan
- 10
अति वायोर् अथ गतिम् आस्थाय गरुडस्तदा
सिद्धचारणसंघानां शुभं मार्गम् अवातरत्
ati vāyor atha gatim āsthāya garuḍastadā
siddhacāraṇasaṃghānāṃ śubhaṃ mārgam avātarat
- 11
अथ रामो ऽब्रवीद्वाक्यं कृष्णम् अप्रतिमम्रणे
स्वाभिः प्रभाभिर्हीनाः स्मः कृष्ण कस्माद् अपूर्ववत्
atha rāmo 'bravīdvākyaṃ kṛṣṇam apratimamraṇe
svābhiḥ prabhābhirhīnāḥ smaḥ kṛṣṇa kasmād apūrvavat
- 12
सर्वे कनकवर्णाभाः संवृत्ताः स्म न संशयः
किम् इदं ब्रूहि नस्तत्त्वं किं मेरोः पार्श्वगा वयम्
sarve kanakavarṇābhāḥ saṃvṛttāḥ sma na saṃśayaḥ
kim idaṃ brūhi nastattvaṃ kiṃ meroḥ pārśvagā vayam
- 13
भगवान् उवाच
अग्नेर् आहवनीयस्य प्रभया स्म समाहताः
तेन नो वर्णवैरूप्यम् इदं जातं हलायुध
bhagavān uvāca
agner āhavanīyasya prabhayā sma samāhatāḥ
tena no varṇavairūpyam idaṃ jātaṃ halāyudha
- 14
राम उवाच
यदि स्म संनिकर्षस्था यदि निष्प्रभतां गताः
तद्विधत्स्व स्वयं बुद्ध्या यद् अत्रानन्तरं हितम्
rāma uvāca
yadi sma saṃnikarṣasthā yadi niṣprabhatāṃ gatāḥ
tadvidhatsva svayaṃ buddhyā yad atrānantaraṃ hitam
- 15
भगवान् उवाच
कुरुष्व वैनतेय त्वं यन्नः कार्यम् अनन्तरम्
त्वया विधाने विहिते करिष्याम्य् अहम् उत्तरम्
bhagavān uvāca
kuruṣva vainateya tvaṃ yannaḥ kāryam anantaram
tvayā vidhāne vihite kariṣyāmy aham uttaram
- 16
एतच्छ्रुत्वा तदा वाक्यं केशवस्य महात्मनः
गङ्गाम् उपागमत्तूर्णं वैनतेयस्ततो बली
etacchrutvā tadā vākyaṃ keśavasya mahātmanaḥ
gaṅgām upāgamattūrṇaṃ vainateyastato balī
- 17
गृहीत्वा सलिलं तत्र तम् अग्निम् अभिषेचयत्
अग्निर् आहवनीयस्तु ततः शान्तिम् उपागमत्
gṛhītvā salilaṃ tatra tam agnim abhiṣecayat
agnir āhavanīyastu tataḥ śāntim upāgamat
- 18
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः
कृष्णः संकर्षणश्चैव प्रद्युम्नश्च महाबलः
trayastrayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ
kṛṣṇaḥ saṃkarṣaṇaścaiva pradyumnaśca mahābalaḥ
- 19
ततः प्रशान्ते दहने सम्प्रतस्थे स पक्षिराट्
स्वपक्षबलविक्षेपैः कुर्वन्घोरं महास्वनम्
tataḥ praśānte dahane sampratasthe sa pakṣirāṭ
svapakṣabalavikṣepaiḥ kurvanghoraṃ mahāsvanam
- 20
तान्दृष्ट्वाचिन्तयंस्तत्र रुद्रस्यानुचराग्नयः
आस्थिता गरुडं ह्य् एते नानारूपा भयावहाः
किमर्थम् इह सम्प्राप्ताः के वापीमे जनास्त्रयः
tāndṛṣṭvācintayaṃstatra rudrasyānucarāgnayaḥ
āsthitā garuḍaṃ hy ete nānārūpā bhayāvahāḥ
kimartham iha samprāptāḥ ke vāpīme janāstrayaḥ
- 21
निश्चयं नाध्यगच्छन्त ते गिरिव्रजवह्नयः
प्रावर्तयंश्च संग्रामं तैस्त्रिभिः सह यादवैः
niścayaṃ nādhyagacchanta te girivrajavahnayaḥ
prāvartayaṃśca saṃgrāmaṃ taistribhiḥ saha yādavaiḥ
- 22
अथाज्ञप्तस्तु बाणेन पुरुषो वै मनोजवः
दृष्ट्वा तत्सर्वम् आगच्छेत्य् उक्तः प्रह्वस्ततस्त्वरन्
athājñaptastu bāṇena puruṣo vai manojavaḥ
dṛṣṭvā tatsarvam āgacchety uktaḥ prahvastatastvaran
- 23
तथेत्य् उक्त्वा स तद्युद्धं वर्तमानम् अवैक्षत
अग्नीनां वासुदेवेन संसक्तानां महामृधे
tathety uktvā sa tadyuddhaṃ vartamānam avaikṣata
agnīnāṃ vāsudevena saṃsaktānāṃ mahāmṛdhe
- 24
ते जातवेदसः सर्वे कल्माषः खसृमस्तथा
दहनः शोषणश्चैव तपनश्च महाबलः
स्वधाकारस्य विषये प्रख्याताः पञ्च वह्नयः
te jātavedasaḥ sarve kalmāṣaḥ khasṛmastathā
dahanaḥ śoṣaṇaścaiva tapanaśca mahābalaḥ
svadhākārasya viṣaye prakhyātāḥ pañca vahnayaḥ
- 25
अथापरे महाभागाः स्वैर् अनीकैर्व्यवस्थिताः
पटरः पतगः स्वर्णो अगाधो भ्राज एव च
स्वाहाकाराश्रया पञ्च अयुध्यंस्ते ऽपि चाग्नयः
athāpare mahābhāgāḥ svair anīkairvyavasthitāḥ
paṭaraḥ patagaḥ svarṇo agādho bhrāja eva ca
svāhākārāśrayā pañca ayudhyaṃste 'pi cāgnayaḥ
- 26
ज्योतिष्टोमहविर्भागौ वषट्काराश्रयौ पुनः
द्वाव् अग्नी सम्प्रयुध्येतां महात्मानौ महाद्युती
तयोर्मध्ये ऽङ्गिराश्चैव महर्षिर्विबभौ प्रभुः
jyotiṣṭomahavirbhāgau vaṣaṭkārāśrayau punaḥ
dvāv agnī samprayudhyetāṃ mahātmānau mahādyutī
tayormadhye 'ṅgirāścaiva maharṣirvibabhau prabhuḥ
- 27
स्थितम् अङ्गिरसं दृष्ट्वा स्यन्दने पुरुषोत्तमः
कृष्णः प्रोवाच वचनं स्मयन्न् इव पुनः पुनः
sthitam aṅgirasaṃ dṛṣṭvā syandane puruṣottamaḥ
kṛṣṇaḥ provāca vacanaṃ smayann iva punaḥ punaḥ
- 28
तिष्ठध्वम् अग्नयो यूयम् एष वो विदधे भयम्
ममास्त्रतेजसा दग्धा दिशो यास्यथ विक्षताः
tiṣṭhadhvam agnayo yūyam eṣa vo vidadhe bhayam
mamāstratejasā dagdhā diśo yāsyatha vikṣatāḥ
- 29
अथाङ्गिरास्त्रिशूलेन दीप्तेन समधावत
आददान इव क्रोधात्कृष्णप्राणान्महामृधे
athāṅgirāstriśūlena dīptena samadhāvata
ādadāna iva krodhātkṛṣṇaprāṇānmahāmṛdhe
- 30
त्रिशूलं तस्य तद्दीप्तं चिछेद परमेषुभिः
अर्धचन्द्रैस्तथा तीक्ष्णैर्यमान्तकनिभैर्युधि
triśūlaṃ tasya taddīptaṃ cicheda parameṣubhiḥ
ardhacandraistathā tīkṣṇairyamāntakanibhairyudhi

