101 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
कृष्णं व्रजगतं श्रुत्वा वर्धमानम् इवानलम्
उद्वेगम् अगमत्कंसः शङ्कमानस्ततो भयम्
vaiśaṃpāyana uvāca
kṛṣṇaṃ vrajagataṃ śrutvā vardhamānam ivānalam
udvegam agamatkaṃsaḥ śaṅkamānastato bhayam
- 2
पूतनायां हतायां च कालिये च पराजिते
धेनुके प्रलयं नीते प्रलम्बे च निपातिते
pūtanāyāṃ hatāyāṃ ca kāliye ca parājite
dhenuke pralayaṃ nīte pralambe ca nipātite
- 3
धृते गोवर्धने चैव विफले शक्रशासने
गोषु त्रातासु च तथा स्पृहणीयेन कर्मणा
dhṛte govardhane caiva viphale śakraśāsane
goṣu trātāsu ca tathā spṛhaṇīyena karmaṇā
- 4
ककुद्मिनि हते ऽरिष्टे गोपेषु मुदितेषु च
दृश्यमाने विनाशे च संनिकृष्टे महाभये
kakudmini hate 'riṣṭe gopeṣu muditeṣu ca
dṛśyamāne vināśe ca saṃnikṛṣṭe mahābhaye
- 5
कर्षणेन च वृक्षाभ्यां बालेनाबालकर्मणा
अचिन्त्यं कर्म तच्छ्रुत्वा वर्धमानेषु शत्रुषु
karṣaṇena ca vṛkṣābhyāṃ bālenābālakarmaṇā
acintyaṃ karma tacchrutvā vardhamāneṣu śatruṣu
- 6
प्राप्तारिष्टम् इवात्मानं मेने स मथुरेश्वरः
विसंज्ञेन्द्रियभूतात्मा गतासुप्रतिमो ऽभवत्
prāptāriṣṭam ivātmānaṃ mene sa mathureśvaraḥ
visaṃjñendriyabhūtātmā gatāsupratimo 'bhavat
- 7
ततो ज्ञातीन्समानाय्य पितरं चोग्रशासनः
निशि स्तिमितमूकायाम्मथुरायां जनाधिपः
tato jñātīnsamānāyya pitaraṃ cograśāsanaḥ
niśi stimitamūkāyāmmathurāyāṃ janādhipaḥ
- 8
वसुदेवं च देवाभं कह्वं चाहूय यादवम्
सत्यकं दारुकं चैव कह्वावरजम् एव च
vasudevaṃ ca devābhaṃ kahvaṃ cāhūya yādavam
satyakaṃ dārukaṃ caiva kahvāvarajam eva ca
- 9
भोजं वैतरणं चैव विकद्रुं च महाबलम्
भयेसखं च राजानं विपृथुं च पृथुश्रियम्
bhojaṃ vaitaraṇaṃ caiva vikadruṃ ca mahābalam
bhayesakhaṃ ca rājānaṃ vipṛthuṃ ca pṛthuśriyam
- 10
बभ्रुं दानपतिं चैव कृतवर्माणम् एव च
भूरितेजसम् अक्षोभ्यं भूरिश्रवसम् एव च
babhruṃ dānapatiṃ caiva kṛtavarmāṇam eva ca
bhūritejasam akṣobhyaṃ bhūriśravasam eva ca
- 11
एतान्स यादवान्सर्वान् आभाष्य शृणुतेति च
उग्रसेनसुतो राजा प्रोवाच मथुरेश्वरः
etānsa yādavānsarvān ābhāṣya śṛṇuteti ca
ugrasenasuto rājā provāca mathureśvaraḥ
- 12
भवन्तः सर्वकार्यज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः
न्यायवृत्तान्तकुशलास्त्रिवर्गस्य प्रवर्तकाः
bhavantaḥ sarvakāryajñāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ
nyāyavṛttāntakuśalāstrivargasya pravartakāḥ
- 13
कर्तव्यानां च कर्तारो लोकस्य विबुधोपमाः
पर्वता इव निष्कम्पा वृत्ते महति तस्थुषः
kartavyānāṃ ca kartāro lokasya vibudhopamāḥ
parvatā iva niṣkampā vṛtte mahati tasthuṣaḥ
- 14
अदम्भवृत्तयः सर्वे गुरुकर्मसु चोद्यताः
राजमन्त्रधराः सर्वे सर्वे धनुषि पारगाः
adambhavṛttayaḥ sarve gurukarmasu codyatāḥ
rājamantradharāḥ sarve sarve dhanuṣi pāragāḥ
- 15
यशःप्रदीपा लोकानां वेदार्थानां विवक्षवः
आश्रमाणां निसर्गज्ञा वर्णानां क्रमपारगाः
yaśaḥpradīpā lokānāṃ vedārthānāṃ vivakṣavaḥ
āśramāṇāṃ nisargajñā varṇānāṃ kramapāragāḥ
- 16
प्रवक्तारः सुनियता नेतारो नयदर्शिनः
भेत्तारः परराष्ट्राणां त्रातारः शरणार्थिनाम्
pravaktāraḥ suniyatā netāro nayadarśinaḥ
bhettāraḥ pararāṣṭrāṇāṃ trātāraḥ śaraṇārthinām
- 17
एवम् अक्षतचारित्रैः श्रीमद्भिर् उदितोदितैः
द्यौर् अपि अनुगृहीता स्याद्भवद्भिः किं पुनर्मही
evam akṣatacāritraiḥ śrīmadbhir uditoditaiḥ
dyaur api anugṛhītā syādbhavadbhiḥ kiṃ punarmahī
- 18
ऋषीणाम् इव वो वृत्तं प्रभावो मरुताम् इव
रुद्राणाम् इव वः क्रोधो दीप्तिर् अङ्गिरसाम् इव
ṛṣīṇām iva vo vṛttaṃ prabhāvo marutām iva
rudrāṇām iva vaḥ krodho dīptir aṅgirasām iva
- 19
व्यावर्तमानं सुमहद्भवद्भिः ख्यातकीर्तिभिः
धृतं यदुकुलं वीरैर्भूतलं पर्वतैर् इव
vyāvartamānaṃ sumahadbhavadbhiḥ khyātakīrtibhiḥ
dhṛtaṃ yadukulaṃ vīrairbhūtalaṃ parvatair iva
- 20
एवं भवत्सु युक्तेषु मम चित्तानुवर्तिषु
वर्धमानो ममानर्थो भवद्भिः किम् उपेक्षितः
evaṃ bhavatsu yukteṣu mama cittānuvartiṣu
vardhamāno mamānartho bhavadbhiḥ kim upekṣitaḥ
- 21
एष कृष्ण इति ख्यातो नन्दगोपसुतो व्रजे
वर्धमान इवाम्भोदो मूलं नः परिकृन्तति
eṣa kṛṣṇa iti khyāto nandagopasuto vraje
vardhamāna ivāmbhodo mūlaṃ naḥ parikṛntati
- 22
अनमात्यस्य शून्यस्य चारान्धस्य ममैव तु
कारणान्नन्दगोपस्य स सुतो गोपितो गृहे
anamātyasya śūnyasya cārāndhasya mamaiva tu
kāraṇānnandagopasya sa suto gopito gṛhe
- 23
उपेक्षित इव व्याधिः पूर्यमाण इवाम्बुदः
नदन्मेघ इवोष्णान्ते स दुरात्मा विवर्धते
upekṣita iva vyādhiḥ pūryamāṇa ivāmbudaḥ
nadanmegha ivoṣṇānte sa durātmā vivardhate
- 24
तस्य नाहं गतिं जाने न योगं न परायणम्
नन्दगोपस्य भवने जातस्याद्भुतकर्मणः
tasya nāhaṃ gatiṃ jāne na yogaṃ na parāyaṇam
nandagopasya bhavane jātasyādbhutakarmaṇaḥ
- 25
किं तद्भूतं समुत्पन्नं देवापत्यं न विद्महे
अतिदेवैर् अमानुष्यैः कर्मभिः सो ऽनुमीयते
kiṃ tadbhūtaṃ samutpannaṃ devāpatyaṃ na vidmahe
atidevair amānuṣyaiḥ karmabhiḥ so 'numīyate
- 26
पूतना शकुनी बाल्ये शिशुना स्तनपायिना
स्तनपानेप्सुना पीता प्राणैः सह दुरासदा
pūtanā śakunī bālye śiśunā stanapāyinā
stanapānepsunā pītā prāṇaiḥ saha durāsadā
- 27
यमुनायां ह्रदे नागः कालियो दमितस्तथा
रसातलचरो नीतः क्षणेनादर्शनं ह्रदात्
नन्दगोपसुतो योगं कृत्वा च पुनर् उत्थितः
yamunāyāṃ hrade nāgaḥ kāliyo damitastathā
rasātalacaro nītaḥ kṣaṇenādarśanaṃ hradāt
nandagopasuto yogaṃ kṛtvā ca punar utthitaḥ
- 28
धेनुकस्तालशिखरात्पातितो जीवितं विना
dhenukastālaśikharātpātito jīvitaṃ vinā
- 29
प्रलम्बं यं मृधे देवा न शेकुर् अभिवीक्षितुम्
बालेन मुष्टिनैकेन स हतः प्राकृतो यथा
pralambaṃ yaṃ mṛdhe devā na śekur abhivīkṣitum
bālena muṣṭinaikena sa hataḥ prākṛto yathā
- 30
वासवस्योत्सवं भङ्क्त्वा वर्षं वासवरोषजम्
निर्जलं गोकुलं कृत्वा धृतो गोवर्धनो गिरिः
vāsavasyotsavaṃ bhaṅktvā varṣaṃ vāsavaroṣajam
nirjalaṃ gokulaṃ kṛtvā dhṛto govardhano giriḥ

