63 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
कर्माण्य् अपरिमेयानि श्रुतानि द्विजसत्तम
त्वत्तः श्रुतवतां श्रेष्ठ वासुदेवस्य धीमतः
janamejaya uvāca
karmāṇy aparimeyāni śrutāni dvijasattama
tvattaḥ śrutavatāṃ śreṣṭha vāsudevasya dhīmataḥ
- 2
यच्च तत्कथितं पूर्वं बाणं प्रति महासुरम्
तद् अहं श्रोतुम् इच्छामि विस्तरेण तपोधन
yacca tatkathitaṃ pūrvaṃ bāṇaṃ prati mahāsuram
tad ahaṃ śrotum icchāmi vistareṇa tapodhana
- 3
वासुदेवेन स कथं बाणः संख्ये पराजितः
संरब्धो द्वंद्वयुद्धार्थी जीवन्मुक्तः कथं च सः
vāsudevena sa kathaṃ bāṇaḥ saṃkhye parājitaḥ
saṃrabdho dvaṃdvayuddhārthī jīvanmuktaḥ kathaṃ ca saḥ
- 4
वैशंपायन उवाच
शृणुष्वावहितो राजन्कृष्णस्यामिततेजसः
मनुष्यलोके बाणेन यथाभूद्विग्रहो महान्
vaiśaṃpāyana uvāca
śṛṇuṣvāvahito rājankṛṣṇasyāmitatejasaḥ
manuṣyaloke bāṇena yathābhūdvigraho mahān
- 5
वासुदेवेन यत्रासौ रुद्रस्कन्दसहायवान्
बलिपुत्रो रणश्लाघी जित्वा जीवन्विसर्जितः
vāsudevena yatrāsau rudraskandasahāyavān
baliputro raṇaślāghī jitvā jīvanvisarjitaḥ
- 6
यथा चास्य वरो दत्तः शंकरेण महात्मना
नित्यं सांनिध्यता चैव गाणपत्यं तथाक्षयम्
yathā cāsya varo dattaḥ śaṃkareṇa mahātmanā
nityaṃ sāṃnidhyatā caiva gāṇapatyaṃ tathākṣayam
- 7
स रुद्रम् अभिगम्याथ प्रणिपत्याभिवाद्य च
बलिसूनुर् इदं वाक्यं पप्रच्छ वृषभध्वजम्
sa rudram abhigamyātha praṇipatyābhivādya ca
balisūnur idaṃ vākyaṃ papraccha vṛṣabhadhvajam
- 8
असकृन्निर्जिता देवाः ससाध्याः समरुद्गणाः
मया बलमदोत्सेकात्ससैन्येन तवाश्रयात्
asakṛnnirjitā devāḥ sasādhyāḥ samarudgaṇāḥ
mayā balamadotsekātsasainyena tavāśrayāt
- 9
ते पराजयसंत्रस्ता निराशा मत्पराजये
नाकपृष्ठम् उपागम्य निवसन्ति यथासुखम्
te parājayasaṃtrastā nirāśā matparājaye
nākapṛṣṭham upāgamya nivasanti yathāsukham
- 10
सो ऽहं निराशो युद्धस्य जीवितं नाद्य कामये
अयुध्यतो वृथा ह्य् एषां बाहूनां धारणं मम
so 'haṃ nirāśo yuddhasya jīvitaṃ nādya kāmaye
ayudhyato vṛthā hy eṣāṃ bāhūnāṃ dhāraṇaṃ mama
- 11
तद्ब्रूहि मम युद्धस्य कच्चिद् आगमनं भवेत्
न मे युद्धं विना देव रतिर् अस्ति प्रसीद मे
tadbrūhi mama yuddhasya kaccid āgamanaṃ bhavet
na me yuddhaṃ vinā deva ratir asti prasīda me
- 12
ततः प्रहस्य भगवान् अब्रवीद्वृषभध्वजः
भविता बाण युद्धं ते तथा तच्छृणु दानव
tataḥ prahasya bhagavān abravīdvṛṣabhadhvajaḥ
bhavitā bāṇa yuddhaṃ te tathā tacchṛṇu dānava
- 13
ध्वजस्यास्य यदा भङ्गस्तव तात भविष्यति
स्वस्थाने स्थापितस्याथ तदा युद्धं भविष्यति
dhvajasyāsya yadā bhaṅgastava tāta bhaviṣyati
svasthāne sthāpitasyātha tadā yuddhaṃ bhaviṣyati
- 14
इत्य् एवम् उक्तः प्रहसन्बाणः सुबहुशो मुदा
प्रसन्नवदनो भूत्वा पादयोः पतितो ऽब्रवीत्
ity evam uktaḥ prahasanbāṇaḥ subahuśo mudā
prasannavadano bhūtvā pādayoḥ patito 'bravīt
- 15
दिष्ट्या बाहुसहस्रस्य न वृथा धारणं मम
दिष्ट्या सहस्राक्षम् अहं विजेता पुनर् आहवे
diṣṭyā bāhusahasrasya na vṛthā dhāraṇaṃ mama
diṣṭyā sahasrākṣam ahaṃ vijetā punar āhave
- 16
आनन्दजाश्रुपूर्णाभ्यां नेत्राभ्याम् अरिमर्दनः
पञ्चाञ्जलिशतैर्देवं पूजयन्पतितो भुवि
ānandajāśrupūrṇābhyāṃ netrābhyām arimardanaḥ
pañcāñjaliśatairdevaṃ pūjayanpatito bhuvi
- 17
महेश्वर उवाच
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ बाहूनाम् आत्मनः स्वकुलस्य च
सदृशं प्राप्स्यसे वीर युद्धम् अप्रतिमं रणे
maheśvara uvāca
uttiṣṭhottiṣṭha bāhūnām ātmanaḥ svakulasya ca
sadṛśaṃ prāpsyase vīra yuddham apratimaṃ raṇe
- 18
एवम् उक्तस्ततो बाणस्त्र्यम्बकेन महात्मना
हर्षेणाभ्युत्थितः शीघ्रं नत्वा स वृषभध्वजम्
evam uktastato bāṇastryambakena mahātmanā
harṣeṇābhyutthitaḥ śīghraṃ natvā sa vṛṣabhadhvajam
- 19
शितिकण्ठविसृष्टस्तु बाणः परपुरंजयः
ययौ स्वभवनं येन यत्र ध्वजगृहं महत्
śitikaṇṭhavisṛṣṭastu bāṇaḥ parapuraṃjayaḥ
yayau svabhavanaṃ yena yatra dhvajagṛhaṃ mahat
- 20
तत्रोपविष्टः प्रहसन्कुम्भाण्डम् इदम् अब्रवीत्
प्रियम् आवेदयिष्यामि भवतो मनसो ऽनुगम्
tatropaviṣṭaḥ prahasankumbhāṇḍam idam abravīt
priyam āvedayiṣyāmi bhavato manaso 'nugam
- 21
इत्य् एवम् उक्तः प्रहसन्बाणम् अप्रतिमं रणे
प्रोवाच राजन्किं त्व् एतद्वक्तुकामो ऽसि मत्प्रियम्
विस्मयोत्फुल्लनयनः प्रहर्षाद् इव सत्तम
ity evam uktaḥ prahasanbāṇam apratimaṃ raṇe
provāca rājankiṃ tv etadvaktukāmo 'si matpriyam
vismayotphullanayanaḥ praharṣād iva sattama
- 22
शितिकण्ठप्रसादेन स्कन्दगोपायनेन च
कच्चित्त्रैलोक्यराज्यं ते व्यादिष्टं शूलपाणिना
śitikaṇṭhaprasādena skandagopāyanena ca
kaccittrailokyarājyaṃ te vyādiṣṭaṃ śūlapāṇinā
- 23
कच्चिद् इन्द्रस्तव भयात्पातालम् उपयास्यति
कच्चिद्विष्णुपरित्रासं विमोक्ष्यन्ति दितेः सुताः
kaccid indrastava bhayātpātālam upayāsyati
kaccidviṣṇuparitrāsaṃ vimokṣyanti diteḥ sutāḥ
- 24
यस्य चक्रभयत्रस्ता वसन्ति सलिलाशये
कच्चिच्छार्ङ्गगदापाणेः स्थितस्य परमाहवे
न विष्णोर्भयसंत्रासात्प्रयास्यन्ति दिशो ऽसुराः
yasya cakrabhayatrastā vasanti salilāśaye
kaccicchārṅgagadāpāṇeḥ sthitasya paramāhave
na viṣṇorbhayasaṃtrāsātprayāsyanti diśo 'surāḥ
- 25
पातालवासम् उत्सृज्य कच्चित्तव बलाश्रयात्
विबुधावासनिरता भविष्यन्ति महासुराः
pātālavāsam utsṛjya kaccittava balāśrayāt
vibudhāvāsaniratā bhaviṣyanti mahāsurāḥ
- 26
बलिर्विष्णुबलाक्रान्तो बद्धस्तव पिता नृप
सलिलौघाद्विनिःसृत्य कच्चिद्राज्यम् अवाप्स्यति
balirviṣṇubalākrānto baddhastava pitā nṛpa
salilaughādviniḥsṛtya kaccidrājyam avāpsyati
- 27
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यस्रगनुलेपनम्
कच्चिद्वैरोचनिं तात द्रक्ष्यामः पितरं तव
divyamālyāmbaradharaṃ divyasraganulepanam
kaccidvairocaniṃ tāta drakṣyāmaḥ pitaraṃ tava
- 28
कच्चित्त्रिभिः क्रमैः पूर्वं हृतांल्लोकान् इमान्प्रभो
पुनः प्रत्यानयिष्यामो जित्वा सर्वान्दिवौकसः
kaccittribhiḥ kramaiḥ pūrvaṃ hṛtāṃllokān imānprabho
punaḥ pratyānayiṣyāmo jitvā sarvāndivaukasaḥ
- 29
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषं शङ्खस्वनपुरोजवम्
कच्चिन्नारायणं देवं जेष्यामः समितिंजयम्
snigdhagambhīranirghoṣaṃ śaṅkhasvanapurojavam
kaccinnārāyaṇaṃ devaṃ jeṣyāmaḥ samitiṃjayam
- 30
कच्चिद्वृषध्वजस्तात प्रसादसुमुखस्तव
यथा ते हृदयोत्कम्पः साश्रुबिन्दुः प्रवर्तते
kaccidvṛṣadhvajastāta prasādasumukhastava
yathā te hṛdayotkampaḥ sāśrubinduḥ pravartate

