35 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ईतिं वृकानां दृष्ट्वा तु वर्धमानां दुरासदाम्
सस्त्रीपुंसो ऽथ घोषो वै समस्तो ऽमन्त्रयत्तदा
vaiśaṃpāyana uvāca
ītiṃ vṛkānāṃ dṛṣṭvā tu vardhamānāṃ durāsadām
sastrīpuṃso 'tha ghoṣo vai samasto 'mantrayattadā
- 2
स्थानेनेह न नः कार्यं व्रजामो ऽन्यन्महद्वनम्
यच्छिवं च सुखाढ्यं च गवां चैव सुखावहम्
sthāneneha na naḥ kāryaṃ vrajāmo 'nyanmahadvanam
yacchivaṃ ca sukhāḍhyaṃ ca gavāṃ caiva sukhāvaham
- 3
अद्यैव किं चिरेण स्म व्रजामः सह गोधनैः
यावद्वृकैर्वधं घोरं न नः सर्वो व्रजो व्रजेत्
adyaiva kiṃ cireṇa sma vrajāmaḥ saha godhanaiḥ
yāvadvṛkairvadhaṃ ghoraṃ na naḥ sarvo vrajo vrajet
- 4
एषां धूम्रारुणाङ्गानां दंष्ट्रिणां मुखकर्षिणाम्
वृकाणां कृष्णवक्त्राणां बिभीमो निशि गर्जताम्
eṣāṃ dhūmrāruṇāṅgānāṃ daṃṣṭriṇāṃ mukhakarṣiṇām
vṛkāṇāṃ kṛṣṇavaktrāṇāṃ bibhīmo niśi garjatām
- 5
मम पुत्रो मम भ्राता मम वत्सो ऽथ गौर्मम
वृकैर्व्यापादितेत्य् एवं क्रन्दन्ति स्म गृहे गृहे
mama putro mama bhrātā mama vatso 'tha gaurmama
vṛkairvyāpāditety evaṃ krandanti sma gṛhe gṛhe
- 6
तासां रुदितशब्देन गवां हम्भारवेण च
व्रजस्योत्थापनं चक्रुर्घोषवृद्धाः समागताः
tāsāṃ ruditaśabdena gavāṃ hambhāraveṇa ca
vrajasyotthāpanaṃ cakrurghoṣavṛddhāḥ samāgatāḥ
- 7
तेषां मतम् अथाज्ञाय गन्तुं वृन्दावनं प्रति
व्रजस्य च निवेशाय गवां चैव सुखाय च
teṣāṃ matam athājñāya gantuṃ vṛndāvanaṃ prati
vrajasya ca niveśāya gavāṃ caiva sukhāya ca
- 8
वृन्दावननिवेशाय ज्ञात्वा तान्कृतनिश्चयान्
नन्दगोपो बृहद्वाक्यं बृहस्पतिर् इवाददे
vṛndāvananiveśāya jñātvā tānkṛtaniścayān
nandagopo bṛhadvākyaṃ bṛhaspatir ivādade
- 9
अद्यैव निश्चयप्राप्तिर्यदि गन्तव्यम् एव नः
शीघ्रम् आज्ञाप्यतां घोषः सज्जीभवत माचिरम्
adyaiva niścayaprāptiryadi gantavyam eva naḥ
śīghram ājñāpyatāṃ ghoṣaḥ sajjībhavata māciram
- 10
ततो ऽवघुष्यत तदा घोषे तत्प्राकृतैर्नरैः
शीघ्रम्गावः प्रकाल्यन्तां युज्यन्तां शकटानि च
tato 'vaghuṣyata tadā ghoṣe tatprākṛtairnaraiḥ
śīghramgāvaḥ prakālyantāṃ yujyantāṃ śakaṭāni ca
- 11
वत्सयूथानि काल्यन्तां भाण्डं समधिरोप्यताम्
वृन्दावनम् इतः स्थानान्निवेशाय च गम्यताम्
vatsayūthāni kālyantāṃ bhāṇḍaṃ samadhiropyatām
vṛndāvanam itaḥ sthānānniveśāya ca gamyatām
- 12
तच्छ्रुत्वा नन्दगोपस्य वचनं साधु भाषितम्
उदतिष्ठद्व्रजः सर्वः शीघ्रं गमनलालसः
tacchrutvā nandagopasya vacanaṃ sādhu bhāṣitam
udatiṣṭhadvrajaḥ sarvaḥ śīghraṃ gamanalālasaḥ
- 13
प्रयाह्य् उत्तिष्ठ गच्छामः किं शेषे याहि योजय
उत्तिष्ठति व्रजे तस्मिन्गोपकोलाहलो ह्य् अभूत्
prayāhy uttiṣṭha gacchāmaḥ kiṃ śeṣe yāhi yojaya
uttiṣṭhati vraje tasmingopakolāhalo hy abhūt
- 14
उत्तिष्ठमानः शुशुभे शकटीसंकटस्तु सः
व्याघ्रघोषमहाघोषो घोषः सागरघोषवान्
uttiṣṭhamānaḥ śuśubhe śakaṭīsaṃkaṭastu saḥ
vyāghraghoṣamahāghoṣo ghoṣaḥ sāgaraghoṣavān
- 15
गोपीनां गर्गरीभिश्च मूर्ध्नि चोत्तंसितैर्घटैः
निष्पपात व्रजात्पङ्क्तिस्तारापङ्क्तिर् इवाम्बरात्
gopīnāṃ gargarībhiśca mūrdhni cottaṃsitairghaṭaiḥ
niṣpapāta vrajātpaṅktistārāpaṅktir ivāmbarāt
- 16
नीलपीतारुणैस्तासां वस्त्रैर् उद्ग्रथितोच्छ्रितैः
शक्रचापायते पङ्क्तिर्गोपीनां मार्गगामिनी
nīlapītāruṇaistāsāṃ vastrair udgrathitocchritaiḥ
śakracāpāyate paṅktirgopīnāṃ mārgagāminī
- 17
दामनीदामभारैश्च केचित्कायावलम्बिभिः
गोपा मार्गगता भान्ति सावरोहा इव द्रुमाः
dāmanīdāmabhāraiśca kecitkāyāvalambibhiḥ
gopā mārgagatā bhānti sāvarohā iva drumāḥ
- 18
स व्रजो व्रजता भाति शकटौघेन भास्वता
ओघैः पवनविक्षिप्तैर्निष्पतद्भिर् इवार्णवः
sa vrajo vrajatā bhāti śakaṭaughena bhāsvatā
oghaiḥ pavanavikṣiptairniṣpatadbhir ivārṇavaḥ
- 19
क्षणेन तद्व्रजस्थानम् इरिणं समपद्यत
द्रव्यावयवनिर्धूतं कीर्णं वायसमण्डलैः
kṣaṇena tadvrajasthānam iriṇaṃ samapadyata
dravyāvayavanirdhūtaṃ kīrṇaṃ vāyasamaṇḍalaiḥ
- 20
ततः क्रमेण घोषः स प्राप्तो वृन्दावनं वनम्
निवेशं विपुलं चक्रे निवेशाय गवां हितम्
tataḥ krameṇa ghoṣaḥ sa prāpto vṛndāvanaṃ vanam
niveśaṃ vipulaṃ cakre niveśāya gavāṃ hitam
- 21
शकटावर्तपर्यन्तं चन्द्रार्धाकारसंस्थितम्
मध्ये योजनविस्तारं तावद्द्विगुणम् आयतम्
śakaṭāvartaparyantaṃ candrārdhākārasaṃsthitam
madhye yojanavistāraṃ tāvaddviguṇam āyatam
- 22
कण्टकीभिः प्रवृद्धाभिस्तथा कण्टकितैर्द्रुमैः
निखातोच्छ्रितशाखाग्रैर् अभिगुप्तं समन्ततः
kaṇṭakībhiḥ pravṛddhābhistathā kaṇṭakitairdrumaiḥ
nikhātocchritaśākhāgrair abhiguptaṃ samantataḥ
- 23
मन्थैर् आरोप्यमाणैश्च मन्थबन्धानुकर्षणैः
अद्भिः प्रक्षाल्यमानाभिर्गर्गरीभिस्ततस्ततः
manthair āropyamāṇaiśca manthabandhānukarṣaṇaiḥ
adbhiḥ prakṣālyamānābhirgargarībhistatastataḥ
- 24
कीलैर् आरोप्यमाणैश्च दामनीपाशपाशितैः
स्तम्भनीभिर्धृतैश्चापि शकटैः परिवर्तितैः
kīlair āropyamāṇaiśca dāmanīpāśapāśitaiḥ
stambhanībhirdhṛtaiścāpi śakaṭaiḥ parivartitaiḥ
- 25
नियोगपाशैर् आसक्तैर्गर्गरीस्तम्भमूर्धसु
छादनार्थं प्रकीर्णैश्च कटैस्तृणगृहैस्तथा
niyogapāśair āsaktairgargarīstambhamūrdhasu
chādanārthaṃ prakīrṇaiśca kaṭaistṛṇagṛhaistathā
- 26
शाखाविटङ्कैर्वृक्षाणां क्रियमाणैर् इतस्ततः
शोध्यमानैर्गवां स्थानैः स्थाप्यमानैर् उदूखलैः
śākhāviṭaṅkairvṛkṣāṇāṃ kriyamāṇair itastataḥ
śodhyamānairgavāṃ sthānaiḥ sthāpyamānair udūkhalaiḥ
- 27
प्राङ्मुखैः सिच्यमानैश्च संदीप्यद्भिश्च पावकैः
सवत्सचर्मास्तरणैः पर्यङ्कैश्चावरोपितैः
prāṅmukhaiḥ sicyamānaiśca saṃdīpyadbhiśca pāvakaiḥ
savatsacarmāstaraṇaiḥ paryaṅkaiścāvaropitaiḥ
- 28
तोयम् उत्तारयन्तीभिः प्रोक्षन्तीभिश्च तद्वनम्
शाखाश्चाकर्षमाणाभिर्गोपीभिश्च समन्ततः
toyam uttārayantībhiḥ prokṣantībhiśca tadvanam
śākhāścākarṣamāṇābhirgopībhiśca samantataḥ
- 29
युवभिः स्थविरैश्चैव गोपैर्व्यग्रकरैर्भृशम्
विशसद्भिः कुठारैश्च काष्ठान्य् अपि तरून् अपि
yuvabhiḥ sthaviraiścaiva gopairvyagrakarairbhṛśam
viśasadbhiḥ kuṭhāraiśca kāṣṭhāny api tarūn api
- 30
तद्व्रजस्थानम् अधिकं चकाशे काननावृतम्
रम्यं वननिवेशं वै स्वभिवृष्ट्यामृतोपमम्
tadvrajasthānam adhikaṃ cakāśe kānanāvṛtam
ramyaṃ vananiveśaṃ vai svabhivṛṣṭyāmṛtopamam

