57 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एतस्मिन्न् एव काले तु स्मृत्वा गोपेषु यत्कृतम्
जगामैको व्रजं रामः कृष्णस्यानुमते स्वयम्
vaiśaṃpāyana uvāca
etasminn eva kāle tu smṛtvā gopeṣu yatkṛtam
jagāmaiko vrajaṃ rāmaḥ kṛṣṇasyānumate svayam
- 2
स तत्र गत्वा रम्याणि ददर्श विपुलानि वै
भुक्तपूर्वाण्य् अरण्यानि सरांसि सुरभीणि च
sa tatra gatvā ramyāṇi dadarśa vipulāni vai
bhuktapūrvāṇy araṇyāni sarāṃsi surabhīṇi ca
- 3
स प्रविष्टः प्रवेगेन तं व्रजं कृष्णपूर्वजः
वन्येन रमणीयेन वेषेणालंकृतः प्रभुः
sa praviṣṭaḥ pravegena taṃ vrajaṃ kṛṣṇapūrvajaḥ
vanyena ramaṇīyena veṣeṇālaṃkṛtaḥ prabhuḥ
- 4
स तान्सर्वान् आबभाषे यथापूर्वं यथाविधि
गोपांस्तेनैव विधिना यथान्यायं यथावयः
sa tānsarvān ābabhāṣe yathāpūrvaṃ yathāvidhi
gopāṃstenaiva vidhinā yathānyāyaṃ yathāvayaḥ
- 5
तथैव प्राह तान्सर्वांस्तथैव परिहर्षयन्
तथैव सह गोपीभी रोचयन्मधुराः कथाः
tathaiva prāha tānsarvāṃstathaiva pariharṣayan
tathaiva saha gopībhī rocayanmadhurāḥ kathāḥ
- 6
तम् ऊचुः स्थविरा गोपाः प्रियं मधुरभाषिणः
रामं रमयतां श्रेष्ठं प्रवासात्पुनरागतम्
tam ūcuḥ sthavirā gopāḥ priyaṃ madhurabhāṣiṇaḥ
rāmaṃ ramayatāṃ śreṣṭhaṃ pravāsātpunarāgatam
- 7
स्वागतं ते महाबाहो यदूनां कुलनन्दन
अद्य स्मो निर्वृतास्तात यत्त्वां पश्याम निर्वृतम्
svāgataṃ te mahābāho yadūnāṃ kulanandana
adya smo nirvṛtāstāta yattvāṃ paśyāma nirvṛtam
- 8
प्रीताश्चैव वयं वीर यत्त्वं पुनर् इहागतः
विख्यातस्त्रिषु लोकेषु रामः शत्रुभयंकरः
prītāścaiva vayaṃ vīra yattvaṃ punar ihāgataḥ
vikhyātastriṣu lokeṣu rāmaḥ śatrubhayaṃkaraḥ
- 9
वर्धनीया वयं नूनं त्वया यादवनन्दन
अथ वा प्राणिनस्तात रमन्ते जन्मभूमिषु
vardhanīyā vayaṃ nūnaṃ tvayā yādavanandana
atha vā prāṇinastāta ramante janmabhūmiṣu
- 10
त्रिदशानां वयं मान्या ध्रुवम् अद्यामलानन
ये स्म दृष्टास्त्वया तात काङ्क्षमाणास्तवागमम्
tridaśānāṃ vayaṃ mānyā dhruvam adyāmalānana
ye sma dṛṣṭāstvayā tāta kāṅkṣamāṇāstavāgamam
- 11
दिष्ट्या ते निहता मल्लाः कंसश्च विनिपातितः
उग्रसेनो ऽभिषिक्तश्च माहात्म्येनानुजेन वै
diṣṭyā te nihatā mallāḥ kaṃsaśca vinipātitaḥ
ugraseno 'bhiṣiktaśca māhātmyenānujena vai
- 12
समुद्रे च श्रुतो ऽस्माभिस्तिमिना सह विग्रहः
तच्चायुधावतरणं श्रुतं नः परमाहवे
samudre ca śruto 'smābhistiminā saha vigrahaḥ
taccāyudhāvataraṇaṃ śrutaṃ naḥ paramāhave
- 13
मथुरायां प्रवेशश्च कीर्तनीयः सुरैर् अपि
प्रतिष्ठिता च वसुधा शङ्किताः सर्वपार्थिवाः
mathurāyāṃ praveśaśca kīrtanīyaḥ surair api
pratiṣṭhitā ca vasudhā śaṅkitāḥ sarvapārthivāḥ
- 14
तव चागमनं दृष्ट्वा सभाग्याः स्म यथा पुरा
तेन स्म परितुष्टाश्च हृषिताश्च सबान्धवाः
tava cāgamanaṃ dṛṣṭvā sabhāgyāḥ sma yathā purā
tena sma parituṣṭāśca hṛṣitāśca sabāndhavāḥ
- 15
प्रत्युवाच ततो रामः सर्वांस्तान् अभितः स्थितान्
यादवेष्व् अपि सर्वेषु भवन्तो मम बान्धवाः
pratyuvāca tato rāmaḥ sarvāṃstān abhitaḥ sthitān
yādaveṣv api sarveṣu bhavanto mama bāndhavāḥ
- 16
सहास्माभिर्गतं बाल्यं सहास्माभी रतं वने
भवद्भिर्वर्धिताश्चैव कथं यास्याम विक्रियाम्
sahāsmābhirgataṃ bālyaṃ sahāsmābhī rataṃ vane
bhavadbhirvardhitāścaiva kathaṃ yāsyāma vikriyām
- 17
गृहेषु भवतां भुक्तं गावश्च परिरक्षिताः
अस्माकं बान्धवाः सर्वे भवन्तो बद्धसौहृदाः
gṛheṣu bhavatāṃ bhuktaṃ gāvaśca parirakṣitāḥ
asmākaṃ bāndhavāḥ sarve bhavanto baddhasauhṛdāḥ
- 18
एवं ब्रुवति सत्त्वं वै गोपमध्ये हलायुधे
संहृष्टवदनास्तत्र बभूवुर्गोपयोषितः
ततो वनान्तरगतो रेमे रामो महाबलः
evaṃ bruvati sattvaṃ vai gopamadhye halāyudhe
saṃhṛṣṭavadanāstatra babhūvurgopayoṣitaḥ
tato vanāntaragato reme rāmo mahābalaḥ
- 19
एतस्मिन्न् अन्तरे गोपा रामाय विदितात्मने
गोपालैर्देशकालज्ञैर् उपानीयत वारुणी
etasminn antare gopā rāmāya viditātmane
gopālairdeśakālajñair upānīyata vāruṇī
- 20
सो ऽपिबत्पाण्डुराभ्राभस्तत्कालं ज्ञातिभिर्वृतः
वनान्तरगतो रामः पानं मदसमीरणम्
so 'pibatpāṇḍurābhrābhastatkālaṃ jñātibhirvṛtaḥ
vanāntaragato rāmaḥ pānaṃ madasamīraṇam
- 21
उपजह्रुस्ततस्तस्मै वन्यानि विविधानि च
प्रत्यग्ररमणीयानि पुष्पाणि च फलानि च
upajahrustatastasmai vanyāni vividhāni ca
pratyagraramaṇīyāni puṣpāṇi ca phalāni ca
- 22
मेध्यांश्च विविधान्भक्षान्गन्धांश्च हृदयंगमान्
सद्योद्धृतावमुक्तं च प्रभूतं कमलोत्पलम्
medhyāṃśca vividhānbhakṣāngandhāṃśca hṛdayaṃgamān
sadyoddhṛtāvamuktaṃ ca prabhūtaṃ kamalotpalam
- 23
शिरसा चारुकेशेन किंचिद् आवृत्तमौलिना
श्रवणैकावलम्बेन कुण्डलेन विराजता
śirasā cārukeśena kiṃcid āvṛttamaulinā
śravaṇaikāvalambena kuṇḍalena virājatā
- 24
चन्दनागरुशीतेन वनमालावलम्बिना
विबभाव् उरसा रामः कैलासेनेव मन्दरः
candanāgaruśītena vanamālāvalambinā
vibabhāv urasā rāmaḥ kailāseneva mandaraḥ
- 25
नीले वसानो वसने प्रत्यग्रजलदप्रभे
रराज वपुषा शुभ्रः शशीव घनमालया
nīle vasāno vasane pratyagrajaladaprabhe
rarāja vapuṣā śubhraḥ śaśīva ghanamālayā
- 26
लाङ्गलेनावसक्तेन भुजगाभोगवर्तिना
तथा भुजाग्रश्लिष्टेन मुसलेन च भास्वता
lāṅgalenāvasaktena bhujagābhogavartinā
tathā bhujāgraśliṣṭena musalena ca bhāsvatā
- 27
स मत्तो बलिनां श्रेष्ठो रराजाघूर्णिताननः
शैशिरीष्व् इव रात्रीषु यथा खेदालसः शशी
sa matto balināṃ śreṣṭho rarājāghūrṇitānanaḥ
śaiśirīṣv iva rātrīṣu yathā khedālasaḥ śaśī
- 28
स मत्तो यमुनाम् आह स्नातुम् इच्छे महानदि
इहैव माभिगच्छस्व रूपिणी सागरंगमे
sa matto yamunām āha snātum icche mahānadi
ihaiva mābhigacchasva rūpiṇī sāgaraṃgame
- 29
संकर्षणस्य मत्तोक्तां भारतीं परिभूय सा
नाभ्यवर्तत तं देशं स्त्रीस्वभावेन मोहिता
saṃkarṣaṇasya mattoktāṃ bhāratīṃ paribhūya sā
nābhyavartata taṃ deśaṃ strīsvabhāvena mohitā
- 30
ततश्चुक्रोध बलवान्रामो मदसमीरितः
चकार च हलं हस्ते कर्षणाधोमुखं बली
tataścukrodha balavānrāmo madasamīritaḥ
cakāra ca halaṃ haste karṣaṇādhomukhaṃ balī

