98 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततो द्वारवतीमध्ये प्राकारैर् उपशोभितम्
ददर्श भवनं यत्र प्राद्युम्निर् अवसत्सुखम्
vaiśaṃpāyana uvāca
tato dvāravatīmadhye prākārair upaśobhitam
dadarśa bhavanaṃ yatra prādyumnir avasatsukham
- 2
ततः प्रविश्य सहसा भवनं तस्य तन्महत्
ददर्श मध्ये नारीणां तारापतिम् इवोदितम्
tataḥ praviśya sahasā bhavanaṃ tasya tanmahat
dadarśa madhye nārīṇāṃ tārāpatim ivoditam
- 3
क्रीडाविहारे नारीभिः सेव्यमानम् इतस्ततः
पिबन्तं मधु माध्वीकं श्रिया परमया युतम्
वरासनगतं तत्र यथैवैलविलं तथा
krīḍāvihāre nārībhiḥ sevyamānam itastataḥ
pibantaṃ madhu mādhvīkaṃ śriyā paramayā yutam
varāsanagataṃ tatra yathaivailavilaṃ tathā
- 4
चिन्तयाविष्टदेहा सा चित्रलेखा मनस्विनी
कथं कार्यम् इदं कार्यं कथं स्वस्ति भवेन्मम
cintayāviṣṭadehā sā citralekhā manasvinī
kathaṃ kāryam idaṃ kāryaṃ kathaṃ svasti bhavenmama
- 5
सान्तर्हिता चिन्तयित्वा चित्रलेखा यशस्विनी
तामस्या छादयामास विद्यया शुभलोचना
sāntarhitā cintayitvā citralekhā yaśasvinī
tāmasyā chādayāmāsa vidyayā śubhalocanā
- 6
हर्म्ये स्त्रीगणमध्यस्थं कृत्वा चान्तर्हितं तदा
उत्पपात गृहीत्वा सा प्राद्युम्निं युद्धदुर्मदम्
harmye strīgaṇamadhyasthaṃ kṛtvā cāntarhitaṃ tadā
utpapāta gṛhītvā sā prādyumniṃ yuddhadurmadam
- 7
सा तम् अध्वानम् आगम्य सिद्धचारणसेवितम्
सहसा शोणितपुरं प्रविवेश मनोजवा
sā tam adhvānam āgamya siddhacāraṇasevitam
sahasā śoṇitapuraṃ praviveśa manojavā
- 8
तत्रोषा विस्मिता दृष्ट्वा हर्म्यस्था सखिसंनिधौ
प्रवेशयामास तदा सम्प्राप्तं स्वगृहं ततः
tatroṣā vismitā dṛṣṭvā harmyasthā sakhisaṃnidhau
praveśayāmāsa tadā samprāptaṃ svagṛhaṃ tataḥ
- 9
प्रहर्षोत्फुल्लनयना प्रियं दृष्ट्वार्थकोविदा
त्वरिता कामिनी प्राह चित्रलेखां भयातुरा
praharṣotphullanayanā priyaṃ dṛṣṭvārthakovidā
tvaritā kāminī prāha citralekhāṃ bhayāturā
- 10
सखीदं वै कथं गुह्यं कार्यं कार्यविशारदे
गुह्ये कृते भवेत्स्वस्ति प्रकाशे जीवितक्षयः
sakhīdaṃ vai kathaṃ guhyaṃ kāryaṃ kāryaviśārade
guhye kṛte bhavetsvasti prakāśe jīvitakṣayaḥ
- 11
इत्य् उक्त्वा त्वरमाणा सा गुह्यदेशे स्वलंकृता
कान्तेन सह संयुक्ता स्थिता वै भीतभीतवत्
रममाणानिरुद्धेन अविज्ञाता तु सा तदा
ity uktvā tvaramāṇā sā guhyadeśe svalaṃkṛtā
kāntena saha saṃyuktā sthitā vai bhītabhītavat
ramamāṇāniruddhena avijñātā tu sā tadā
- 12
तस्मिन्न् एव क्षणे प्राप्ते यदूनाम् ऋषभो हि सः
दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यस्रगनुलेपनः
उषया सह संयुक्तो विज्ञातो बाणरक्षिभिः
tasminn eva kṣaṇe prāpte yadūnām ṛṣabho hi saḥ
divyamālyāmbaradharo divyasraganulepanaḥ
uṣayā saha saṃyukto vijñāto bāṇarakṣibhiḥ
- 13
ततस्तैश्चारपुरुषैर्बाणस्यावेदितं तदा
यथादृष्टम् अशेषेण कन्यायास्तद्व्यतिक्रमम्
tatastaiścārapuruṣairbāṇasyāveditaṃ tadā
yathādṛṣṭam aśeṣeṇa kanyāyāstadvyatikramam
- 14
ततः किंकरसैन्यं तु व्यादिष्टं भीमकर्मणा
बलेः पुत्रेण बाणेन वीरेणामित्रघातिना
tataḥ kiṃkarasainyaṃ tu vyādiṣṭaṃ bhīmakarmaṇā
baleḥ putreṇa bāṇena vīreṇāmitraghātinā
- 15
गच्छध्वं सहिताः सर्वे हन्यताम् एष दुर्मतिः
येन नः कुलचारित्रं दूषितं दूषितात्मना
gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve hanyatām eṣa durmatiḥ
yena naḥ kulacāritraṃ dūṣitaṃ dūṣitātmanā
- 16
उषायां धर्षितायां हि कुलं नो धर्षितं महत्
असंप्रदानाद्यो ऽस्माभिः स्वयंग्राहम् अधर्षयत्
uṣāyāṃ dharṣitāyāṃ hi kulaṃ no dharṣitaṃ mahat
asaṃpradānādyo 'smābhiḥ svayaṃgrāham adharṣayat
- 17
अहो वीर्यम् अहो धैर्यम् अहो धार्ष्ट्यं च दुर्मतेः
यः पुरं भवनं चेदं प्रविष्टो नः सुबालिशः
aho vīryam aho dhairyam aho dhārṣṭyaṃ ca durmateḥ
yaḥ puraṃ bhavanaṃ cedaṃ praviṣṭo naḥ subāliśaḥ
- 18
नानाशस्त्रोद्यतकरा नानारूपधरास्तु ते
दानवाः समभिक्रुद्धाः प्राद्युम्निवधकाङ्क्षिणः
nānāśastrodyatakarā nānārūpadharāstu te
dānavāḥ samabhikruddhāḥ prādyumnivadhakāṅkṣiṇaḥ
- 19
ततस्तेषां स्वनं श्रुत्वा सर्वेषाम् एव गर्जताम्
सहसैवोत्थितः शूरस्तोत्रार्दित इव द्विपः
tatasteṣāṃ svanaṃ śrutvā sarveṣām eva garjatām
sahasaivotthitaḥ śūrastotrārdita iva dvipaḥ
- 20
तम् आपतन्तं दृष्ट्वैव संदष्टौष्ठं महाभुजम्
प्रासादाच्चावरोहन्तं भयार्ता विप्रदुद्रुवुः
tam āpatantaṃ dṛṣṭvaiva saṃdaṣṭauṣṭhaṃ mahābhujam
prāsādāccāvarohantaṃ bhayārtā vipradudruvuḥ
- 21
अन्तःपुरद्वारगतं परिघं गृह्य चातुलम्
वधाय तेषां चिक्षेप नानायुधविशारदः
antaḥpuradvāragataṃ parighaṃ gṛhya cātulam
vadhāya teṣāṃ cikṣepa nānāyudhaviśāradaḥ
- 22
ते सर्वे बाणवर्षैश्च गदाभिस्तोमरैस्तथा
असिभिः शक्तिभिः शूलैर्निजघ्नू रणगोचरम्
te sarve bāṇavarṣaiśca gadābhistomaraistathā
asibhiḥ śaktibhiḥ śūlairnijaghnū raṇagocaram
- 23
स हन्यमानो नाराचैः परिघैश्च समन्ततः
नाक्षुभ्यत्सर्वभूतात्मा नदन्मेघ इवोष्णगे
sa hanyamāno nārācaiḥ parighaiśca samantataḥ
nākṣubhyatsarvabhūtātmā nadanmegha ivoṣṇage
- 24
आविध्य परिघं घोरं तेषां मध्ये व्यवस्थितः
सूर्यो दिवि चरन्मध्ये मेघानाम् इव सर्वतः
āvidhya parighaṃ ghoraṃ teṣāṃ madhye vyavasthitaḥ
sūryo divi caranmadhye meghānām iva sarvataḥ
- 25
ते हन्यमाना रौद्रेण परिघेणामितौजसा
प्राद्रवन्त भयात्सर्वे मेघा वातेरिता यथा
te hanyamānā raudreṇa parigheṇāmitaujasā
prādravanta bhayātsarve meghā vāteritā yathā
- 26
अनिरुद्धो नदन्हृष्टः सिंहनादं व्यरोचत
घर्मान्ते तोयदो व्योम्नि नदन्न् इव महास्वनः
aniruddho nadanhṛṣṭaḥ siṃhanādaṃ vyarocata
gharmānte toyado vyomni nadann iva mahāsvanaḥ
- 27
तिष्ठध्वम् इति चुक्रोश दानवान्युद्धदुर्मदान्
प्राद्युम्निर्व्यहनच्चापि सर्वशत्रुनिबर्हणः
tiṣṭhadhvam iti cukrośa dānavānyuddhadurmadān
prādyumnirvyahanaccāpi sarvaśatrunibarhaṇaḥ
- 28
तेन ते समरे सर्वे हन्यमाना महात्मना
यतो बाणस्ततो भीता ययुर्युद्धपराङ्मुखाः
tena te samare sarve hanyamānā mahātmanā
yato bāṇastato bhītā yayuryuddhaparāṅmukhāḥ
- 29
ततो बाणसमीपस्थाः श्वसन्तो रुधिरोक्षिताः
न शर्म लेभिरे दैत्या भयविक्लवलोचनाः
tato bāṇasamīpasthāḥ śvasanto rudhirokṣitāḥ
na śarma lebhire daityā bhayaviklavalocanāḥ
- 30
मा भैष्ट मा भैष्ट इति राज्ञा ते तेन चोदिताः
त्रासं विसृज्य चैकस्था युध्यध्वं दानवर्षभाः
mā bhaiṣṭa mā bhaiṣṭa iti rājñā te tena coditāḥ
trāsaṃ visṛjya caikasthā yudhyadhvaṃ dānavarṣabhāḥ

