40 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
यत्तत्सत्राजिते कृष्णो मणिरत्नं स्यमन्तकम्
अदात्तद्धारयद्बभ्रुर्भोजेन शतधन्वना
vaiśampāyana uvāca
yattatsatrājite kṛṣṇo maṇiratnaṃ syamantakam
adāttaddhārayadbabhrurbhojena śatadhanvanā
- 2
सदा हि प्रार्थयामास सत्यभामाम् अनिन्दिताम्
अक्रूरो ऽन्तरम् अन्विच्छन्मणिं चैव स्यमन्तकम्
sadā hi prārthayāmāsa satyabhāmām aninditām
akrūro 'ntaram anvicchanmaṇiṃ caiva syamantakam
- 3
सत्राजितं ततो हत्वा शतधन्वा महाबलः
रात्रौ तं मणिम् आदाय ततो ऽक्रूराय दत्तवान्
satrājitaṃ tato hatvā śatadhanvā mahābalaḥ
rātrau taṃ maṇim ādāya tato 'krūrāya dattavān
- 4
अक्रूरस्तु तदा रत्नम् आदाय भरतर्षभ
समयं कारयांचक्रे नावेद्यो ऽहं त्वयाच्युते
akrūrastu tadā ratnam ādāya bharatarṣabha
samayaṃ kārayāṃcakre nāvedyo 'haṃ tvayācyute
- 5
वयम् अभ्युपपत्स्यामः कृष्णेन त्वां प्रधर्षितम्
ममाद्य द्वारका सर्वा वशे तिष्ठत्य् असंशयम्
vayam abhyupapatsyāmaḥ kṛṣṇena tvāṃ pradharṣitam
mamādya dvārakā sarvā vaśe tiṣṭhaty asaṃśayam
- 6
हते पितरि दुःखार्ता सत्यभामा यशस्विनी
प्रययौ रथम् आरुह्य नगरं वारणावतम्
hate pitari duḥkhārtā satyabhāmā yaśasvinī
prayayau ratham āruhya nagaraṃ vāraṇāvatam
- 7
सत्यभामा तु तद्वृत्तं भोजस्य शतधन्वनः
भर्तुर्निवेद्य दुःखार्ता पार्श्वस्थाश्रूण्य् अवर्तयत्
satyabhāmā tu tadvṛttaṃ bhojasya śatadhanvanaḥ
bharturnivedya duḥkhārtā pārśvasthāśrūṇy avartayat
- 8
पाण्डवाणां तु दग्धानां हरिः कृत्वोदकं तदा
कुल्यार्थे च स भ्रातॄणां न्ययोजयत सात्यकिम्
pāṇḍavāṇāṃ tu dagdhānāṃ hariḥ kṛtvodakaṃ tadā
kulyārthe ca sa bhrātṝṇāṃ nyayojayata sātyakim
- 9
ततस्त्वरितम् आगम्य द्वारकां मधुसूदनः
पूर्वजं हलिनं श्रीमान् इदं वचनम् अब्रवीत्
tatastvaritam āgamya dvārakāṃ madhusūdanaḥ
pūrvajaṃ halinaṃ śrīmān idaṃ vacanam abravīt
- 10
हतः प्रसेनः सिंहेन सत्राजिच्छतधन्वना
स्यमन्तकः स मद्गामी तस्य प्रभुर् अहं विभो
hataḥ prasenaḥ siṃhena satrājicchatadhanvanā
syamantakaḥ sa madgāmī tasya prabhur ahaṃ vibho
- 11
तदारोह रथं शीघ्रं भोजं हत्वा महाबलम्
स्यमन्तको महाबाहो सह नौ स भविष्यति
tadāroha rathaṃ śīghraṃ bhojaṃ hatvā mahābalam
syamantako mahābāho saha nau sa bhaviṣyati
- 12
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं भोजकृष्णयोः
शतधन्वा ततो ऽक्रूरम् अवैक्षत्सर्वतोदिशम्
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ bhojakṛṣṇayoḥ
śatadhanvā tato 'krūram avaikṣatsarvatodiśam
- 13
अनाप्तौ च वधार्हौ च कृत्वा भोजजनार्दनौ
शक्तो ऽपि शाठ्याद्धार्दिक्यं नाक्रूरो ऽभ्युपपद्यत
anāptau ca vadhārhau ca kṛtvā bhojajanārdanau
śakto 'pi śāṭhyāddhārdikyaṃ nākrūro 'bhyupapadyata
- 14
अपयाने ततो बुद्धिं भोजश्चक्रे भयार्दितः
योजनानां शतं साग्रं हयया प्रत्यपद्यत
apayāne tato buddhiṃ bhojaścakre bhayārditaḥ
yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ hayayā pratyapadyata
- 15
विख्याता हृदया नाम शतयोजनगामिनी
भोजस्य वडवा राजन्यया कृष्णम् अयोधयत्
vikhyātā hṛdayā nāma śatayojanagāminī
bhojasya vaḍavā rājanyayā kṛṣṇam ayodhayat
- 16
क्षीणां जवेन हृदयाम् अध्वनः शतयोजने
दृष्ट्वा रथस्य स्वां वृद्धिं शतधन्वानम् आर्दयत्
kṣīṇāṃ javena hṛdayām adhvanaḥ śatayojane
dṛṣṭvā rathasya svāṃ vṛddhiṃ śatadhanvānam ārdayat
- 17
ततस्तस्या हयायास्तु श्रमात्खेदाच्च भारत
खम् उत्पेतुर् अथ प्राणाः कृष्णो रामम् अथाब्रवीत्
tatastasyā hayāyāstu śramātkhedācca bhārata
kham utpetur atha prāṇāḥ kṛṣṇo rāmam athābravīt
- 18
तिष्ठस्वेह महाबाहो दृष्टदोषा हया मया
पद्भ्यां गत्वा हरिष्यामि मणिरत्नं स्यमन्तकम्
tiṣṭhasveha mahābāho dṛṣṭadoṣā hayā mayā
padbhyāṃ gatvā hariṣyāmi maṇiratnaṃ syamantakam
- 19
पद्भ्याम् एव ततो गत्वा शतधन्वानम् अच्युतः
मिथिलाम् अभितो राजञ्जघान परमास्त्रवित्
padbhyām eva tato gatvā śatadhanvānam acyutaḥ
mithilām abhito rājañjaghāna paramāstravit
- 20
स्यमन्तकं च नापश्यद्धत्वा भोजं महाबलम्
निवृत्तं चाब्रवीत्कृष्णं रत्नं देहीति लाङ्गली
syamantakaṃ ca nāpaśyaddhatvā bhojaṃ mahābalam
nivṛttaṃ cābravītkṛṣṇaṃ ratnaṃ dehīti lāṅgalī
- 21
नास्तीति कृष्णश्चोवाच ततो रामो रुषान्वितः
धिक्शब्दपूर्वम् असकृत्प्रत्युवाच जनार्दनम्
nāstīti kṛṣṇaścovāca tato rāmo ruṣānvitaḥ
dhikśabdapūrvam asakṛtpratyuvāca janārdanam
- 22
भ्रातृत्वान्मर्षयाम्य् एष स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्य् अहम्
कृत्यं न मे द्वारकया न त्वया न च वृष्णिभिः
bhrātṛtvānmarṣayāmy eṣa svasti te 'stu vrajāmy aham
kṛtyaṃ na me dvārakayā na tvayā na ca vṛṣṇibhiḥ
- 23
प्रविवेश ततो रामो मिथिलाम् अरिमर्दनः
सर्वकामैर् उपचितैर्मैथिलेनाभिपूजितः
praviveśa tato rāmo mithilām arimardanaḥ
sarvakāmair upacitairmaithilenābhipūjitaḥ
- 24
एतस्मिन्न् एव काले तु बभ्रुर्मतिमतां वरः
नानारूपान्क्रतून्सर्वान् आजहार निरर्गलान्
etasminn eva kāle tu babhrurmatimatāṃ varaḥ
nānārūpānkratūnsarvān ājahāra nirargalān
- 25
दीक्षामयं स कवचं रक्षार्थं प्रविवेश ह
स्यमन्तककृते प्राज्ञो गांदीपुत्रो महायशाः
dīkṣāmayaṃ sa kavacaṃ rakṣārthaṃ praviveśa ha
syamantakakṛte prājño gāṃdīputro mahāyaśāḥ
- 26
अर्थान्रत्नानि चाग्र्याणि द्रव्याणि विविधानि च
षष्टिं वर्षाणि धर्मात्मा यज्ञेषु विनियोजयत्
arthānratnāni cāgryāṇi dravyāṇi vividhāni ca
ṣaṣṭiṃ varṣāṇi dharmātmā yajñeṣu viniyojayat
- 27
अक्रूरयज्ञा इति ते ख्यातास्तस्य महात्मनः
बह्वन्नदक्षिणाः सर्वे सर्वकामप्रदायिनः
akrūrayajñā iti te khyātāstasya mahātmanaḥ
bahvannadakṣiṇāḥ sarve sarvakāmapradāyinaḥ
- 28
अथ दुर्योधनो राजा गत्वा स मिथिलां प्रभुः
गदाशिक्षां ततो दिव्यां बलभद्राद् अवाप्तवान्
atha duryodhano rājā gatvā sa mithilāṃ prabhuḥ
gadāśikṣāṃ tato divyāṃ balabhadrād avāptavān
- 29
प्रसाद्य तु ततो रामो वृष्ण्यन्धकमहारथैः
आनीतो द्वारकाम् एव कृष्णेन च महात्मना
prasādya tu tato rāmo vṛṣṇyandhakamahārathaiḥ
ānīto dvārakām eva kṛṣṇena ca mahātmanā
- 30
अक्रूरस्त्व् अन्धकैः सार्धम् अपायाद्भरतर्षभ
हत्वा सत्राजितं युद्धे सहबन्धुं महाबली
akrūrastv andhakaiḥ sārdham apāyādbharatarṣabha
hatvā satrājitaṃ yuddhe sahabandhuṃ mahābalī

