38 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
महामात्रं ततः कंसो बभाषे हस्तिजीविनम्
हस्ती कुवलयापीडः समाजद्वारि तिष्ठतु
vaiśaṃpāyana uvāca
mahāmātraṃ tataḥ kaṃso babhāṣe hastijīvinam
hastī kuvalayāpīḍaḥ samājadvāri tiṣṭhatu
- 2
बलवान्मदलोलाक्षश्चपलः क्रोधनो नृषु
दानोत्कटकटश्चण्डः प्रतिवारणरोषणः
balavānmadalolākṣaścapalaḥ krodhano nṛṣu
dānotkaṭakaṭaścaṇḍaḥ prativāraṇaroṣaṇaḥ
- 3
स संचोदयितव्यस्ते ताव् उद्दिश्य वनौकसौ
वसुदेवसुतौ नीचौ यथा स्यातां गतायुषौ
sa saṃcodayitavyaste tāv uddiśya vanaukasau
vasudevasutau nīcau yathā syātāṃ gatāyuṣau
- 4
त्वया चैव गजेन्द्रेण यदि तौ गोषु जीविनौ
भवेतां घातितौ रङ्गे पश्येयम् अहम् उत्कटौ
tvayā caiva gajendreṇa yadi tau goṣu jīvinau
bhavetāṃ ghātitau raṅge paśyeyam aham utkaṭau
- 5
ततस्तौ पतितौ दृष्ट्वा वसुदेवः सबान्धवः
छिन्नमूलो निरालम्बः सभार्यो विनशिष्यति
tatastau patitau dṛṣṭvā vasudevaḥ sabāndhavaḥ
chinnamūlo nirālambaḥ sabhāryo vinaśiṣyati
- 6
ये चेमे यादवा मूर्खाः सर्वे कृष्णपरायणाः
विनशिष्यन्ति छिन्नाशा दृष्ट्वा कृष्णं निपातितम्
ye ceme yādavā mūrkhāḥ sarve kṛṣṇaparāyaṇāḥ
vinaśiṣyanti chinnāśā dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ nipātitam
- 7
एतौ हत्वा गजेन्द्रेण मल्लैर्वा स्वयम् एव वा
पुरीं निर्यादवां कृत्वा विचरिष्याम्य् अहं सुखी
etau hatvā gajendreṇa mallairvā svayam eva vā
purīṃ niryādavāṃ kṛtvā vicariṣyāmy ahaṃ sukhī
- 8
पितापि मे परित्यक्तो यो यादवकुलोद्वहः
शेषाश्च मे परित्यक्ता यादवाः कृष्णपक्षिणः
pitāpi me parityakto yo yādavakulodvahaḥ
śeṣāśca me parityaktā yādavāḥ kṛṣṇapakṣiṇaḥ
- 9
न चाहम् उग्रसेनेन जातः किल सुतार्थिना
मानुषेणाल्पवीर्येण यथा माम् आह नारदः
na cāham ugrasenena jātaḥ kila sutārthinā
mānuṣeṇālpavīryeṇa yathā mām āha nāradaḥ
- 10
सुयामुनं नाम गिरिं मम माता रजस्वला
प्रेक्षितुं सह सा स्त्रीभिर्गता वनकुतूहलात्
suyāmunaṃ nāma giriṃ mama mātā rajasvalā
prekṣituṃ saha sā strībhirgatā vanakutūhalāt
- 11
सा तत्र रमणीयेषु रुचिरद्रुमसानुषु
चचार नगशृङ्गेषु कन्दरेषु नदीषु च
sā tatra ramaṇīyeṣu ruciradrumasānuṣu
cacāra nagaśṛṅgeṣu kandareṣu nadīṣu ca
- 12
किंनरोद्गीतमधुराः प्रतिश्रुत्यानुनादिताः
शृण्वन्ती कामजननीर्वाचः श्रोत्रसुखावहाः
kiṃnarodgītamadhurāḥ pratiśrutyānunāditāḥ
śṛṇvantī kāmajananīrvācaḥ śrotrasukhāvahāḥ
- 13
बर्हिणानां च विरुतं खगानां च विकूजितम्
अभीक्ष्णम् अभिशृण्वन्ती स्त्रीधर्मम् अभिरोचयत्
barhiṇānāṃ ca virutaṃ khagānāṃ ca vikūjitam
abhīkṣṇam abhiśṛṇvantī strīdharmam abhirocayat
- 14
एतस्मिन्न् अन्तरे वायुर्वनराजिविनिःसृतः
हृद्यः कुसुमगन्धाढ्यो ववौ मन्मथबोधनः
etasminn antare vāyurvanarājiviniḥsṛtaḥ
hṛdyaḥ kusumagandhāḍhyo vavau manmathabodhanaḥ
- 15
द्विरेफाभरणाश्चैव कदम्बा वायुघट्टिताः
मुमुचुर्गन्धम् अधिकं संततासारमूर्छिताः
dvirephābharaṇāścaiva kadambā vāyughaṭṭitāḥ
mumucurgandham adhikaṃ saṃtatāsāramūrchitāḥ
- 16
केसराः पुष्पवर्षैश्च ववृषुः मदबोधनाः
नीपा दीपा इवाभान्ति पुष्पकण्टकधारिणः
kesarāḥ puṣpavarṣaiśca vavṛṣuḥ madabodhanāḥ
nīpā dīpā ivābhānti puṣpakaṇṭakadhāriṇaḥ
- 17
मही नवतृणच्छन्ना शक्रगोपविभूषिता
यौवनस्थेव वनिता स्वं दधारार्तवं वपुः
mahī navatṛṇacchannā śakragopavibhūṣitā
yauvanastheva vanitā svaṃ dadhārārtavaṃ vapuḥ
- 18
अथ सौभपतिः श्रीमान्द्रुमिलो नाम दानवः
उग्रसेनस्य रूपेण मातरं मे प्रधर्षयत्
atha saubhapatiḥ śrīmāndrumilo nāma dānavaḥ
ugrasenasya rūpeṇa mātaraṃ me pradharṣayat
- 19
सा पतिस्निग्धहृदया भावेनोपससर्प तम्
शङ्किता चाभवत्पश्चात्तस्य गौरवदर्शनात्
sā patisnigdhahṛdayā bhāvenopasasarpa tam
śaṅkitā cābhavatpaścāttasya gauravadarśanāt
- 20
सा तम् आहोत्थिता भीता न त्वं मम पतिर्ध्रुवम्
कश्च त्वं विकृताकारो येनास्मि मलिनीकृता
sā tam āhotthitā bhītā na tvaṃ mama patirdhruvam
kaśca tvaṃ vikṛtākāro yenāsmi malinīkṛtā
- 21
एकपत्नीव्रतम् इदं मम संदूषितं त्वया
पत्युर्मे रूपम् आस्थाय नीच नीचेन कर्मणा
ekapatnīvratam idaṃ mama saṃdūṣitaṃ tvayā
patyurme rūpam āsthāya nīca nīcena karmaṇā
- 22
किं मां वक्ष्यन्ति रुषिता बान्धवाः कुलपांसनीम्
जुगुप्सिता च वत्स्यामि पतिपक्षैर्निराकृता
kiṃ māṃ vakṣyanti ruṣitā bāndhavāḥ kulapāṃsanīm
jugupsitā ca vatsyāmi patipakṣairnirākṛtā
- 23
धिक्त्वाम् ईदृशम् अक्षान्तं दौष्कुलं व्युत्थितेन्द्रियम्
अविश्वास्यम् अनायुष्यं परदाराभिमर्शनम्
dhiktvām īdṛśam akṣāntaṃ dauṣkulaṃ vyutthitendriyam
aviśvāsyam anāyuṣyaṃ paradārābhimarśanam
- 24
स ताम् आह प्रसजन्तीं क्षिप्तः क्रोधेन दानवः
अहं वै द्रुमिलो नाम सौभस्य पतिर् ऊर्जितः
sa tām āha prasajantīṃ kṣiptaḥ krodhena dānavaḥ
ahaṃ vai drumilo nāma saubhasya patir ūrjitaḥ
- 25
किं मां क्षिपसि दोषेण मूढे पण्डितमानिनि
मानुषं पतिम् आश्रित्य हीनवीर्यपराक्रमम्
kiṃ māṃ kṣipasi doṣeṇa mūḍhe paṇḍitamānini
mānuṣaṃ patim āśritya hīnavīryaparākramam
- 26
व्यभिचारान्न दुष्यन्ति स्त्रियः स्त्रीमानगर्विते
न ह्य् आसीन्नियता बुद्धिर्मानुषीणां विशेषतः
vyabhicārānna duṣyanti striyaḥ strīmānagarvite
na hy āsīnniyatā buddhirmānuṣīṇāṃ viśeṣataḥ
- 27
श्रूयन्ते हि स्त्रियो बह्व्यो व्यभिचारव्यतिक्रमैः
प्रसूता देवसंकाशान्पुत्रान् अमितविक्रमान्
śrūyante hi striyo bahvyo vyabhicāravyatikramaiḥ
prasūtā devasaṃkāśānputrān amitavikramān
- 28
अतीव त्वं हि लोके ऽस्मिन्पतिधर्मवती सती
शुद्धा केशान्विधुन्वन्ती भाषसे यद्यद् इच्छसि
atīva tvaṃ hi loke 'sminpatidharmavatī satī
śuddhā keśānvidhunvantī bhāṣase yadyad icchasi
- 29
कस्य त्वम् इति यच्चाहं त्वयोक्तो मत्तकाशिनि
कंसो नाम रिपुध्वंसी तव पुत्रो भविष्यति
kasya tvam iti yaccāhaṃ tvayokto mattakāśini
kaṃso nāma ripudhvaṃsī tava putro bhaviṣyati
- 30
सा सरोषा पुनर्भूत्वा निन्दती तस्य तं वरम्
उवाच व्यथिता देवी दानवं दुष्टवादिनम्
sā saroṣā punarbhūtvā nindatī tasya taṃ varam
uvāca vyathitā devī dānavaṃ duṣṭavādinam

