56 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
मन्वन्तराणि सर्वाणि विस्तरेण तपोधन
तेषां पूर्वविसृष्टिं च वैशंपायन कीर्तय
janamejaya uvāca
manvantarāṇi sarvāṇi vistareṇa tapodhana
teṣāṃ pūrvavisṛṣṭiṃ ca vaiśaṃpāyana kīrtaya
- 2
यावन्तो मनवश्चैव यावन्तं कालम् एव च
मन्वन्तरकथां ब्रह्मञ्छ्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः
yāvanto manavaścaiva yāvantaṃ kālam eva ca
manvantarakathāṃ brahmañchrotum icchāmi tattvataḥ
- 3
वैशंपायन उवाच
न शक्यं विस्तरं तात वक्तुं वर्षशतैर् अपि
मन्वन्तराणां कौरव्य संक्षेपं त्व् एव मे शृणु
vaiśaṃpāyana uvāca
na śakyaṃ vistaraṃ tāta vaktuṃ varṣaśatair api
manvantarāṇāṃ kauravya saṃkṣepaṃ tv eva me śṛṇu
- 4
स्वायंभुवो मनुस्तात मनुः स्वारोचिषस्तथा
औत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा
वैवस्वतश्च कौरव्य सांप्रतो मनुर् उच्यते
svāyaṃbhuvo manustāta manuḥ svārociṣastathā
auttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā
vaivasvataśca kauravya sāṃprato manur ucyate
- 5
सावर्णिश्च मनुस्तात भौत्यो रौच्यस्तथैव च
तथैव मेरुसावर्णाश्चत्वारो मनवः स्मृताः
sāvarṇiśca manustāta bhautyo raucyastathaiva ca
tathaiva merusāvarṇāścatvāro manavaḥ smṛtāḥ
- 6
अतीता वर्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये
कीर्तिता मनवस्तात मयैवैते यथाश्रुति
ऋषींस्तेषां प्रवक्ष्यामि पुत्रान्देवगणांस्तथा
atītā vartamānāśca tathaivānāgatāśca ye
kīrtitā manavastāta mayaivaite yathāśruti
ṛṣīṃsteṣāṃ pravakṣyāmi putrāndevagaṇāṃstathā
- 7
मरीचिर् अत्रिर्भगवान् अङ्गिराः पुलहः क्रतुः
पुलस्त्यश्च वसिष्ठश्च सप्तैते ब्रह्मणः सुताः
marīcir atrirbhagavān aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ
pulastyaśca vasiṣṭhaśca saptaite brahmaṇaḥ sutāḥ
- 8
उत्तरस्यां दिशि तथा राजन्सप्तर्षयः स्थिताः
यामा नाम तथा देवा आसन्स्वायंभुवे ऽन्तरे
uttarasyāṃ diśi tathā rājansaptarṣayaḥ sthitāḥ
yāmā nāma tathā devā āsansvāyaṃbhuve 'ntare
- 9
अग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः
ज्योतिष्मान्द्युतिमान्हव्यः सवनः पुत्र एव च
agnīdhraścāgnibāhuśca medhā medhātithirvasuḥ
jyotiṣmāndyutimānhavyaḥ savanaḥ putra eva ca
- 10
मनोः स्वायंभुवस्यैते दश पुत्रा महौजसः
एतत्ते प्रथमं राजन्मन्वन्तरम् उदाहृतम्
manoḥ svāyaṃbhuvasyaite daśa putrā mahaujasaḥ
etatte prathamaṃ rājanmanvantaram udāhṛtam
- 11
और्वो वसिष्ठपुत्रश्च स्तम्बः काश्यप एव च
प्राणो बृहस्पतिश्चैव दत्तो ऽत्रिश्च्यवनस्तथा
एते महर्षयस्तात वायुप्रोक्ता महाव्रताः
aurvo vasiṣṭhaputraśca stambaḥ kāśyapa eva ca
prāṇo bṛhaspatiścaiva datto 'triścyavanastathā
ete maharṣayastāta vāyuproktā mahāvratāḥ
- 12
देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषे ऽन्तरे
हविर्ध्रः सुकृतिर्ज्योतिर् आपो मूर्तिर् अयस्मयः
devāśca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare
havirdhraḥ sukṛtirjyotir āpo mūrtir ayasmayaḥ
- 13
प्रथितश्च नभस्यश्च नभः सूर्यस्तथैव च
स्वारोचिषस्य पुत्रास्ते मनोस्तात महात्मनः
कीर्तिताः पृथिवीपाल महावीर्यपराक्रमाः
prathitaśca nabhasyaśca nabhaḥ sūryastathaiva ca
svārociṣasya putrāste manostāta mahātmanaḥ
kīrtitāḥ pṛthivīpāla mahāvīryaparākramāḥ
- 14
द्वितीयम् एतत्कथितं तव मन्वन्तरं मया
इदं तृतीयं वक्ष्यामि तन्निबोध नराधिप
dvitīyam etatkathitaṃ tava manvantaraṃ mayā
idaṃ tṛtīyaṃ vakṣyāmi tannibodha narādhipa
- 15
वसिष्ठपुत्राः सप्तासन्वासिष्ठा इति विश्रुताः
हिरण्यगर्भस्य सुता ऊर्जा जाताः सुतेजसः
vasiṣṭhaputrāḥ saptāsanvāsiṣṭhā iti viśrutāḥ
hiraṇyagarbhasya sutā ūrjā jātāḥ sutejasaḥ
- 16
ऋषयो ऽत्र मया प्रोक्ताः कीर्त्यमानान्निबोध मे
औत्तमेयान्महाराज दश पुत्रान्मनोरमान्
ṛṣayo 'tra mayā proktāḥ kīrtyamānānnibodha me
auttameyānmahārāja daśa putrānmanoramān
- 17
इष ऊर्जस्तनूपश्च मधुर्माधव एव च
शुचिः शुक्रः सहश्चैव नभस्यो नभ एव च
भानवस्तत्र देवाश्च मन्वन्तरम् उदाहृतम्
iṣa ūrjastanūpaśca madhurmādhava eva ca
śuciḥ śukraḥ sahaścaiva nabhasyo nabha eva ca
bhānavastatra devāśca manvantaram udāhṛtam
- 18
मन्वन्तरं चतुर्थं ते कथयिष्यामि तच्छृणु
काव्यः पृथुस्तथैवाग्निर्जह्नुर्धाता च भारत
कपीवान् अकपीवांश्च तत्र सप्तर्षयो नृप
manvantaraṃ caturthaṃ te kathayiṣyāmi tacchṛṇu
kāvyaḥ pṛthustathaivāgnirjahnurdhātā ca bhārata
kapīvān akapīvāṃśca tatra saptarṣayo nṛpa
- 19
पुराणे कीर्तितास्तात पुत्राः पौत्राश्च भारत
सत्या देवगणाश्चैव तामसस्यान्तरे मनोः
purāṇe kīrtitāstāta putrāḥ pautrāśca bhārata
satyā devagaṇāścaiva tāmasasyāntare manoḥ
- 20
द्युतिस्तपस्यः सुतपास्तपोमूलस्तपोधनः
तपोरतिर् अकल्माषस्तन्वी धन्वी परंतपः
dyutistapasyaḥ sutapāstapomūlastapodhanaḥ
taporatir akalmāṣastanvī dhanvī paraṃtapaḥ
- 21
तामसस्य मनोर् एते दश पुत्रा महाबलाः
वायुप्रोक्ता महाराज चतुर्थं चैतद् अन्तरम्
tāmasasya manor ete daśa putrā mahābalāḥ
vāyuproktā mahārāja caturthaṃ caitad antaram
- 22
वेदबाहुर्यदुध्रश्च मुनिर्वेदशिरास्तथा
हिरण्यलोमा पर्जन्य ऊर्ध्वबाहुश्च सोमजः
सत्यनेत्रस्तथात्रेय एते सप्तर्षयो ऽपरे
vedabāhuryadudhraśca munirvedaśirāstathā
hiraṇyalomā parjanya ūrdhvabāhuśca somajaḥ
satyanetrastathātreya ete saptarṣayo 'pare
- 23
देवाश्चाभूतरजसस्तथा प्रकृतयः स्मृताः
पारिप्लवश्च रैभ्यश्च मनोर् अन्तरम् उच्यते
devāścābhūtarajasastathā prakṛtayaḥ smṛtāḥ
pāriplavaśca raibhyaśca manor antaram ucyate
- 24
अथ पुत्रान् इमांस्तस्य निबोध गदतो मम
धृतिमान् अव्ययो युक्तस्तत्त्वदर्शी निरुत्सुकः
atha putrān imāṃstasya nibodha gadato mama
dhṛtimān avyayo yuktastattvadarśī nirutsukaḥ
- 25
अरण्यश्च प्रकाशश्च निर्मोहः सत्यवाक्कृतिः
रैवतस्य मनोः पुत्राः पञ्चमं चैतद् अन्तरम्
araṇyaśca prakāśaśca nirmohaḥ satyavākkṛtiḥ
raivatasya manoḥ putrāḥ pañcamaṃ caitad antaram
- 26
षष्ठं ते सम्प्रवक्ष्यामि तन्निबोध नराधिप
भृगुर्नभो विवस्वांश्च सुधामा विरजास्तथा
ṣaṣṭhaṃ te sampravakṣyāmi tannibodha narādhipa
bhṛgurnabho vivasvāṃśca sudhāmā virajāstathā
- 27
अतिनामा सहिष्णुश्च सप्त एते महर्षयः
चाक्षुषस्यान्तरे तात मनोर्देवान् इमाञ्शृणु
atināmā sahiṣṇuśca sapta ete maharṣayaḥ
cākṣuṣasyāntare tāta manordevān imāñśṛṇu
- 28
आद्याः प्रभूता ऋभवः पृथुकाश्च दिवौकसः
लेखाश्च नाम राजेन्द्र पञ्च देवगणाः स्मृताः
ādyāḥ prabhūtā ṛbhavaḥ pṛthukāśca divaukasaḥ
lekhāśca nāma rājendra pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ
- 29
ऋषेर् अङ्गिरसः पुत्रा महात्मानो महौजसः
नाड्वलेया महाराज दश पुत्राश्च विश्रुताः
उरुप्रभृतयो राजन्षष्ठं मन्वन्तरं स्मृतम्
ṛṣer aṅgirasaḥ putrā mahātmāno mahaujasaḥ
nāḍvaleyā mahārāja daśa putrāśca viśrutāḥ
uruprabhṛtayo rājanṣaṣṭhaṃ manvantaraṃ smṛtam
- 30
अत्रिर्वसिष्ठो भगवान्कश्यपश्च महान् ऋषिः
गौतमो ऽथ भरद्वाजो विश्वामित्रस्तथैव च
atrirvasiṣṭho bhagavānkaśyapaśca mahān ṛṣiḥ
gautamo 'tha bharadvājo viśvāmitrastathaiva ca

