68 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
तस्मिन्न् अन्तर्हिते देवे वचनात्तस्य वै विभो
चक्षुर्दिव्यं सविज्ञानं प्रादुरासीन्ममानघ
mārkaṇḍeya uvāca
tasminn antarhite deve vacanāttasya vai vibho
cakṣurdivyaṃ savijñānaṃ prādurāsīnmamānagha
- 2
ततो ऽहं तान् अपश्यं वै ब्राह्मणान्कौशिकात्मजान्
आपगेय कुरुक्षेत्रे यान् उवाच विभुर्मम
tato 'haṃ tān apaśyaṃ vai brāhmaṇānkauśikātmajān
āpageya kurukṣetre yān uvāca vibhurmama
- 3
ब्रह्मदत्तो ऽभवद्राजा यस्तेषां सप्तमो द्विजः
पितृवर्तीति विख्यातो नाम्ना शीलेन कर्मणा
brahmadatto 'bhavadrājā yasteṣāṃ saptamo dvijaḥ
pitṛvartīti vikhyāto nāmnā śīlena karmaṇā
- 4
शुकस्य कन्या कृत्वी तं जनयामास पार्थिवम्
अणुहात्पार्थिवश्रेष्ठात्काम्पिल्ये नगरोत्तमे
śukasya kanyā kṛtvī taṃ janayāmāsa pārthivam
aṇuhātpārthivaśreṣṭhātkāmpilye nagarottame
- 5
युधिष्ठिर उवाच
अणुहः कस्य वै पुत्रः कस्मिन्काले बभूव ह
राजा धर्मभृतां श्रेष्ठो यस्य पुत्रो महायशाः
yudhiṣṭhira uvāca
aṇuhaḥ kasya vai putraḥ kasminkāle babhūva ha
rājā dharmabhṛtāṃ śreṣṭho yasya putro mahāyaśāḥ
- 6
ब्रह्मदत्तो नरपतिः किंवीर्यश्च बभूव ह
कथं च सप्तमस्तेषां संबभूव नराधिपः
brahmadatto narapatiḥ kiṃvīryaśca babhūva ha
kathaṃ ca saptamasteṣāṃ saṃbabhūva narādhipaḥ
- 7
न ह्य् अल्पवीर्याय शुको भगवांल्लोकपूजितः
कन्यां प्रदद्याद्योगात्मा कृत्वीं कीर्तिमतीं प्रभुः
na hy alpavīryāya śuko bhagavāṃllokapūjitaḥ
kanyāṃ pradadyādyogātmā kṛtvīṃ kīrtimatīṃ prabhuḥ
- 8
एतद् इच्छाम्य् अहं श्रोतुं विस्तरेण महाद्युते
ब्रह्मदत्तस्य चरितं तद्भवान्वक्तुम् अर्हति
etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa mahādyute
brahmadattasya caritaṃ tadbhavānvaktum arhati
- 9
यथा च वर्तमानास्ते संसारेषु द्विजातयः
मार्कण्डेयेन कथितास्तद्भवान्प्रब्रवीतु मे
yathā ca vartamānāste saṃsāreṣu dvijātayaḥ
mārkaṇḍeyena kathitāstadbhavānprabravītu me
- 10
भीष्म उवाच
प्रतीपस्य स राजर्षे तुल्यकालो नराधिपः
पितामहस्य मे राजन्बभूवेति मया श्रुतम्
bhīṣma uvāca
pratīpasya sa rājarṣe tulyakālo narādhipaḥ
pitāmahasya me rājanbabhūveti mayā śrutam
- 11
ब्रह्मदत्तो महाराजो योगी राजर्षिसत्तमः
रुतज्ञः सर्वभूतानां सर्वभूतहिते रतः
brahmadatto mahārājo yogī rājarṣisattamaḥ
rutajñaḥ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtahite rataḥ
- 12
सखा हि गालवो यस्य योगाचार्यो महायशाः
शिक्षां उत्पाद्य तपसा क्रमो येन प्रवर्तितः
कण्डरीकश्च योगात्मा तस्यैव सचिवो ऽभवत्
sakhā hi gālavo yasya yogācāryo mahāyaśāḥ
śikṣāṃ utpādya tapasā kramo yena pravartitaḥ
kaṇḍarīkaśca yogātmā tasyaiva sacivo 'bhavat
- 13
जात्यन्तरेषु सर्वेषु सहायाः सर्व एव ते
सप्तजातिषु सप्तैव बभूवुर् अमितौजसः
यथोवाच महातेजा मार्कण्डेयो महातपाः
jātyantareṣu sarveṣu sahāyāḥ sarva eva te
saptajātiṣu saptaiva babhūvur amitaujasaḥ
yathovāca mahātejā mārkaṇḍeyo mahātapāḥ
- 14
तस्य वंशम् अहं राजन्कीर्तयिष्यामि तच्छृणु
ब्रह्मदत्तस्य पौराणं पौरवस्य महात्मनः
tasya vaṃśam ahaṃ rājankīrtayiṣyāmi tacchṛṇu
brahmadattasya paurāṇaṃ pauravasya mahātmanaḥ
- 15
पुरुमित्रस्य दायादो राजा बृहदिषुर्नृप
बृहद्धनुर्बृहदिषोः पुत्रस्तस्य महायशाः
बृहद्धर्मेति विख्यातो राजा परमधार्मिकः
purumitrasya dāyādo rājā bṛhadiṣurnṛpa
bṛhaddhanurbṛhadiṣoḥ putrastasya mahāyaśāḥ
bṛhaddharmeti vikhyāto rājā paramadhārmikaḥ
- 16
सत्यजित्तस्य तनयो विश्वजित्तस्य चात्मजः
पुत्रो विश्वजितश्चापि सेनजित्पृथिवीपतिः
satyajittasya tanayo viśvajittasya cātmajaḥ
putro viśvajitaścāpi senajitpṛthivīpatiḥ
- 17
पुत्राः सेनजितश्चासंश्चत्वारो लोकसंमताः
रुचिरः श्वेतकाश्यश्च महिम्नारस्तथैव च
वत्सश्चावन्तको राजा यस्यैते परि वत्सकाः
putrāḥ senajitaścāsaṃścatvāro lokasaṃmatāḥ
ruciraḥ śvetakāśyaśca mahimnārastathaiva ca
vatsaścāvantako rājā yasyaite pari vatsakāḥ
- 18
रुचिरस्य तु दायादः पृथुषेणो महायशाः
पृथुषेणस्य पारस्तु पारान्नीपो ऽथ जज्ञिवान्
rucirasya tu dāyādaḥ pṛthuṣeṇo mahāyaśāḥ
pṛthuṣeṇasya pārastu pārānnīpo 'tha jajñivān
- 19
नीपस्यैकशतं तात पुत्राणाम् अमितौजसाम्
महारथानां राजेन्द्र शूराणां बाहुशालिनाम्
नीपा इति समाख्याता राजानः सर्व एव ते
nīpasyaikaśataṃ tāta putrāṇām amitaujasām
mahārathānāṃ rājendra śūrāṇāṃ bāhuśālinām
nīpā iti samākhyātā rājānaḥ sarva eva te
- 20
तेषां वंशकरो राजा नीपानां कीर्तिवर्धनः
काम्पिल्ये समरो नाम स चेष्टसमरो ऽभवत्
teṣāṃ vaṃśakaro rājā nīpānāṃ kīrtivardhanaḥ
kāmpilye samaro nāma sa ceṣṭasamaro 'bhavat
- 21
समरस्य परः पारः सदश्व इति ते त्रयः
पुत्राः परमधर्मज्ञाः पारपुत्रः पृथुर्बभौ
samarasya paraḥ pāraḥ sadaśva iti te trayaḥ
putrāḥ paramadharmajñāḥ pāraputraḥ pṛthurbabhau
- 22
पृथोस्तु सुकृतो नाम सुकृतेनेह कर्मणा
जज्ञे सर्वगुणोपेतो विभ्राजस्तस्य चात्मजः
pṛthostu sukṛto nāma sukṛteneha karmaṇā
jajñe sarvaguṇopeto vibhrājastasya cātmajaḥ
- 23
विभ्राजस्य तु पुत्रो ऽभूद् अणुहो नाम पार्थिवः
बभौ शुकस्य जामाता कृत्वीभर्ता महायशाः
vibhrājasya tu putro 'bhūd aṇuho nāma pārthivaḥ
babhau śukasya jāmātā kṛtvībhartā mahāyaśāḥ
- 24
पुत्रो ऽणुहस्य राजर्षिर्ब्रह्मदत्तो ऽभवत्प्रभुः
योगात्मा तस्य तनयो विष्वक्सेनः परंतपः
putro 'ṇuhasya rājarṣirbrahmadatto 'bhavatprabhuḥ
yogātmā tasya tanayo viṣvaksenaḥ paraṃtapaḥ
- 25
विभ्राजः पुनर् आजातः सुकृतेनेह कर्मणा
ब्रह्मदत्तस्य तनयो विष्वक्सेन इति श्रुतः
vibhrājaḥ punar ājātaḥ sukṛteneha karmaṇā
brahmadattasya tanayo viṣvaksena iti śrutaḥ
- 26
विष्वक्सेनस्य पुत्रो ऽभूद्दण्डसेनो महीपतिः
भल्लाटश्च कुमारो ऽभूद्राधेयेन हतः पुरा
viṣvaksenasya putro 'bhūddaṇḍaseno mahīpatiḥ
bhallāṭaśca kumāro 'bhūdrādheyena hataḥ purā
- 27
दण्डसेनात्मजः शूरो महात्मा कुलवर्धनः
भल्लाटपुत्रो दुर्बुद्धिर् अभवज्जनमेजयः
daṇḍasenātmajaḥ śūro mahātmā kulavardhanaḥ
bhallāṭaputro durbuddhir abhavajjanamejayaḥ
- 28
स तेषाम् अभवद्राजा नीपानाम् अन्तकृन्नृपः
उग्रायुधेन यस्यार्थे सर्वे नीपा विनाशिताः
sa teṣām abhavadrājā nīpānām antakṛnnṛpaḥ
ugrāyudhena yasyārthe sarve nīpā vināśitāḥ
- 29
उग्रायुधः स चोत्सिक्तो मया विनिहतो युधि
दर्पान्वितो दर्परुचिः सततं चानये रतः
ugrāyudhaḥ sa cotsikto mayā vinihato yudhi
darpānvito darparuciḥ satataṃ cānaye rataḥ
- 30
युधिष्ठिर उवाच
उग्रायुधः कस्य सुतः कस्मिन्वंशे ऽथ जज्ञिवान्
किमर्थं चैव भवता निहतस्तद्ब्रवीहि मे
yudhiṣṭhira uvāca
ugrāyudhaḥ kasya sutaḥ kasminvaṃśe 'tha jajñivān
kimarthaṃ caiva bhavatā nihatastadbravīhi me

