46 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
रौहिणेयो हते तस्मिंश्चाणूरे बलदर्पिते
जग्राह मुष्टिकं रङ्गे कृष्णस्तोसलकं पुनः
vaiśaṃpāyana uvāca
rauhiṇeyo hate tasmiṃścāṇūre baladarpite
jagrāha muṣṭikaṃ raṅge kṛṣṇastosalakaṃ punaḥ
- 2
संनिपाते तु तौ मल्लौ प्रथमे क्रोधमूर्छितौ
समेयातां रामकृष्णौ कालस्य वशवर्तिनौ
saṃnipāte tu tau mallau prathame krodhamūrchitau
sameyātāṃ rāmakṛṣṇau kālasya vaśavartinau
- 3
कृष्णस्तोसलम् उद्यम्य गिरिशृङ्गोपमं बली
भ्रामयित्वा शतगुणं निष्पिपेष महीतले
kṛṣṇastosalam udyamya giriśṛṅgopamaṃ balī
bhrāmayitvā śataguṇaṃ niṣpipeṣa mahītale
- 4
तस्य कृष्णाभिपन्नस्य पीडितस्य बलीयसा
मुखाद्रुधिरम् अत्यर्थम् आजगाम मुमूर्षतः
tasya kṛṣṇābhipannasya pīḍitasya balīyasā
mukhādrudhiram atyartham ājagāma mumūrṣataḥ
- 5
संकर्षणस्तु सुचिरं योधयित्वा महाबलः
अन्ध्रमल्लं महामल्लो मण्डलानि विदर्शयन्
saṃkarṣaṇastu suciraṃ yodhayitvā mahābalaḥ
andhramallaṃ mahāmallo maṇḍalāni vidarśayan
- 6
मुष्टिनैकेन तेजस्वी साशनिस्तनयित्नुना
शिरस्य् अभ्यहनद्वीरो वज्रेणेव महागिरिम्
muṣṭinaikena tejasvī sāśanistanayitnunā
śirasy abhyahanadvīro vajreṇeva mahāgirim
- 7
स निष्पतितमस्तिष्को विस्रस्तनयनाननः
पपाताभिमुखस्तत्र ततो नादो महान् अभूत्
sa niṣpatitamastiṣko visrastanayanānanaḥ
papātābhimukhastatra tato nādo mahān abhūt
- 8
अन्ध्रतोसलकौ हत्वा कृष्णसंकर्षणाव् उभौ
क्रोधसंरक्तनयनौ रङ्गमध्ये ववल्गतुः
andhratosalakau hatvā kṛṣṇasaṃkarṣaṇāv ubhau
krodhasaṃraktanayanau raṅgamadhye vavalgatuḥ
- 9
समाजवाटो निर्मल्लः सो ऽभवद्भीमदर्शनः
अन्ध्रे तदा महामल्ले मुष्टिके च निपातिते
samājavāṭo nirmallaḥ so 'bhavadbhīmadarśanaḥ
andhre tadā mahāmalle muṣṭike ca nipātite
- 10
ये च संप्रेक्षका गोपा नन्दगोपपुरोगमाः
भयक्षोभितसर्वाङ्गाः सर्वे तत्रावतस्थिरे
ye ca saṃprekṣakā gopā nandagopapurogamāḥ
bhayakṣobhitasarvāṅgāḥ sarve tatrāvatasthire
- 11
हर्षजं वारि नेत्राभ्यां वर्तयाना प्रवेपती
प्रस्नवोत्पीडिता कृष्णं देवकी समुदैक्षत
harṣajaṃ vāri netrābhyāṃ vartayānā pravepatī
prasnavotpīḍitā kṛṣṇaṃ devakī samudaikṣata
- 12
कृष्णदर्शनयुक्तेन बाष्पेणाकुलितेक्षणः
वसुदेवो जरां त्यक्त्वा स्नेहेन तरुणायते
kṛṣṇadarśanayuktena bāṣpeṇākulitekṣaṇaḥ
vasudevo jarāṃ tyaktvā snehena taruṇāyate
- 13
वारमुख्याश्च ताः सर्वाः कृष्णस्य मुखपङ्कजम्
पपुर्हि नेत्रभ्रमरैर्निमेषान्तरगामिभिः
vāramukhyāśca tāḥ sarvāḥ kṛṣṇasya mukhapaṅkajam
papurhi netrabhramarairnimeṣāntaragāmibhiḥ
- 14
कंसस्यापि मुखे स्वेदो भ्रूभेदान्तरगोचरः
अभवद्रोषनिर्यासः कृष्णसंदर्शनेरितः
kaṃsasyāpi mukhe svedo bhrūbhedāntaragocaraḥ
abhavadroṣaniryāsaḥ kṛṣṇasaṃdarśaneritaḥ
- 15
केशवायासधूमेन रोषनिःश्वासवायुना
दीप्तम् अन्तर्गतं तस्य हृदयं मानसाग्निना
keśavāyāsadhūmena roṣaniḥśvāsavāyunā
dīptam antargataṃ tasya hṛdayaṃ mānasāgninā
- 16
तस्य प्रस्फुरितौष्ठस्य भिन्नालीकस्य तस्य वै
कंसवक्त्रस्य रोषेण रक्तसूर्यायते वपुः
tasya prasphuritauṣṭhasya bhinnālīkasya tasya vai
kaṃsavaktrasya roṣeṇa raktasūryāyate vapuḥ
- 17
क्रोधरक्तान्मुखात्तस्य प्रसृताः स्वेदबिन्दवः
उद्यतस्येव सूर्यस्य प्रसृताः पादपङ्क्तयः
krodharaktānmukhāttasya prasṛtāḥ svedabindavaḥ
udyatasyeva sūryasya prasṛtāḥ pādapaṅktayaḥ
- 18
सो आज्ञापयत संक्रुद्धः पुरुषान्व्यायतान्बहून्
गोपाव् एतौ समाजौघान्निष्क्राम्येतां वनेचरौ
so ājñāpayata saṃkruddhaḥ puruṣānvyāyatānbahūn
gopāv etau samājaughānniṣkrāmyetāṃ vanecarau
- 19
न चैतौ द्रष्टुम् इच्छामि विकृतौ पापदर्शिनौ
गोपानाम् अपि मे राज्ये न कश्चित्स्थातुम् अर्हति
na caitau draṣṭum icchāmi vikṛtau pāpadarśinau
gopānām api me rājye na kaścitsthātum arhati
- 20
नन्दगोपश्च दुर्मेधाः पापेष्व् अभिरतो मम
आयसैर्निगडाकारैर्लोहपाशैर्निगृह्यताम्
nandagopaśca durmedhāḥ pāpeṣv abhirato mama
āyasairnigaḍākārairlohapāśairnigṛhyatām
- 21
वसुदेवश्च दुर्वृत्तो नित्यं छद्मचरो मम
अवृद्धार्हेण दण्डेन क्षिप्रम् अद्यैव वध्यताम्
vasudevaśca durvṛtto nityaṃ chadmacaro mama
avṛddhārheṇa daṇḍena kṣipram adyaiva vadhyatām
- 22
ये चेमे प्राकृता गोपा दामोदरपरायणाः
एषां ह्रियन्तां गावश्च यच्चास्ति वसु किंचन
ye ceme prākṛtā gopā dāmodaraparāyaṇāḥ
eṣāṃ hriyantāṃ gāvaśca yaccāsti vasu kiṃcana
- 23
एवम् आज्ञापयानं तु कंसं परुषभाषिणम्
ददर्शायस्तनयनः कृष्णः सत्यपराक्रमः
evam ājñāpayānaṃ tu kaṃsaṃ paruṣabhāṣiṇam
dadarśāyastanayanaḥ kṛṣṇaḥ satyaparākramaḥ
- 24
क्षिप्ते पितरि चुक्रोध नन्दगोपे च केशवः
ज्ञातीनां च व्यथां दृष्ट्वा विसंज्ञां चैव देवकीम्
kṣipte pitari cukrodha nandagope ca keśavaḥ
jñātīnāṃ ca vyathāṃ dṛṣṭvā visaṃjñāṃ caiva devakīm
- 25
स सिंह इव वेगेन केसरी जातविक्रमः
आरुरुक्षुर्महाबाहुः कंसनाशार्थम् अच्युतः
sa siṃha iva vegena kesarī jātavikramaḥ
ārurukṣurmahābāhuḥ kaṃsanāśārtham acyutaḥ
- 26
रङ्गमध्याद् उत्पपात कृष्णः कंसासनान्तिकम्
असज्जन्वायुना क्षिप्तो यथा विद्युद्घनाद्घनम्
raṅgamadhyād utpapāta kṛṣṇaḥ kaṃsāsanāntikam
asajjanvāyunā kṣipto yathā vidyudghanādghanam
- 27
ददृशुर्न हि तं सर्वे रङ्गमध्याद् अवप्लुतम्
केवलं कंसपार्श्वस्थं ददृशुः पुरवासिनः
dadṛśurna hi taṃ sarve raṅgamadhyād avaplutam
kevalaṃ kaṃsapārśvasthaṃ dadṛśuḥ puravāsinaḥ
- 28
सो ऽपि कंसस्तथायस्तः परीतः कालधर्मणा
आकाशाद् इव गोविन्दं मेने तत्रागतं विभुम्
so 'pi kaṃsastathāyastaḥ parītaḥ kāladharmaṇā
ākāśād iva govindaṃ mene tatrāgataṃ vibhum
- 29
स कृष्णेनायतं कृत्वा बाहुं परिघसंनिभम्
मूर्धजेषु परामृष्टः कंसो वै रङ्गसंसदि
sa kṛṣṇenāyataṃ kṛtvā bāhuṃ parighasaṃnibham
mūrdhajeṣu parāmṛṣṭaḥ kaṃso vai raṅgasaṃsadi
- 30
मुकुटश्चापतत्तस्य काञ्चनो वज्रभूषितः
शिरसस्तस्य कृष्णेन परामृष्टस्य पाणिना
mukuṭaścāpatattasya kāñcano vajrabhūṣitaḥ
śirasastasya kṛṣṇena parāmṛṣṭasya pāṇinā

