29 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तत्र तस्यासतः कालः सुमहान् अत्यवर्तत
गोव्रजे नन्दगोपस्य बल्लवत्वं प्रकुर्वतः
vaiśaṃpāyana uvāca
tatra tasyāsataḥ kālaḥ sumahān atyavartata
govraje nandagopasya ballavatvaṃ prakurvataḥ
- 2
दारकौ कृतनामानौ ववृधाते सुखं च तौ
ज्येष्ठः संकर्षणो नाम यवीयान्कृष्ण एव तु
dārakau kṛtanāmānau vavṛdhāte sukhaṃ ca tau
jyeṣṭhaḥ saṃkarṣaṇo nāma yavīyānkṛṣṇa eva tu
- 3
मेघकृष्णस्तु कृष्णो ऽभूद्देहान्तरगतो हरिः
व्यवर्धत गवां मध्ये सागरस्य इवाम्बुदः
meghakṛṣṇastu kṛṣṇo 'bhūddehāntaragato hariḥ
vyavardhata gavāṃ madhye sāgarasya ivāmbudaḥ
- 4
शकटस्य त्व् अधः सुप्तं कदाचित्पुत्रगृद्धिनी
यशोदा तं समुत्सृज्य जगाम यमुनां नदीम्
śakaṭasya tv adhaḥ suptaṃ kadācitputragṛddhinī
yaśodā taṃ samutsṛjya jagāma yamunāṃ nadīm
- 5
शिशुलीलां ततः कुर्वन्स्वहस्तचरणौ क्षिपन्
रुरोद मधुरं कृष्णः पादाव् ऊर्ध्वं प्रसारयन्
śiśulīlāṃ tataḥ kurvansvahastacaraṇau kṣipan
ruroda madhuraṃ kṛṣṇaḥ pādāv ūrdhvaṃ prasārayan
- 6
स तत्रैकेन पादेन शकटं पर्यवर्तयत्
न्युब्जं पयोधराकाङ्क्षी चकार च रुरोद च
sa tatraikena pādena śakaṭaṃ paryavartayat
nyubjaṃ payodharākāṅkṣī cakāra ca ruroda ca
- 7
एतस्मिन्न् अन्तरे प्राप्ता यशोदा शीघ्रगामिनी
स्नाता प्रस्नवदिग्धाङ्गी बद्धवत्सेव सौरभी
etasminn antare prāptā yaśodā śīghragāminī
snātā prasnavadigdhāṅgī baddhavatseva saurabhī
- 8
सा ददर्श विपर्यस्तं शकटं वायुना विना
हाहेति कृत्वा त्वरिता दारकं जगृहे तदा
sā dadarśa viparyastaṃ śakaṭaṃ vāyunā vinā
hāheti kṛtvā tvaritā dārakaṃ jagṛhe tadā
- 9
न सा बुबोध तत्तेन शकटं परिवर्तितम्
स्वस्ति मे दारकायेति प्रीत्या भीता च साभवत्
na sā bubodha tattena śakaṭaṃ parivartitam
svasti me dārakāyeti prītyā bhītā ca sābhavat
- 10
किं नु वक्ष्यति ते पुत्र पिता परमकोपनः
त्वय्य् अधः शकटे सुप्ते शकटे च विलोडिते
kiṃ nu vakṣyati te putra pitā paramakopanaḥ
tvayy adhaḥ śakaṭe supte śakaṭe ca viloḍite
- 11
किं मे स्नानेन दुःस्नानं किं च मे गमने नदीम्
पर्यस्ते शकटे पुत्र या त्वा पश्याम्य् अपावृतम्
kiṃ me snānena duḥsnānaṃ kiṃ ca me gamane nadīm
paryaste śakaṭe putra yā tvā paśyāmy apāvṛtam
- 12
एतस्मिन्न् अन्तरे गोभिर् आजगाम वनेचरः
काषाये वाससी बिभ्रन्नन्दगोपो व्रजान्तिकम्
etasminn antare gobhir ājagāma vanecaraḥ
kāṣāye vāsasī bibhrannandagopo vrajāntikam
- 13
स ददर्श विपर्यस्तं भिन्नभाण्डघटीघटम्
अपास्तधूर्विभग्नाक्षं शकटं चक्रमालि वै
sa dadarśa viparyastaṃ bhinnabhāṇḍaghaṭīghaṭam
apāstadhūrvibhagnākṣaṃ śakaṭaṃ cakramāli vai
- 14
भीतस्त्वरितम् आगम्य सहसा साश्रुलोचनः
अपि मे स्वस्ति पुत्रायेत्य् असकृद्वचनं वदन्
bhītastvaritam āgamya sahasā sāśrulocanaḥ
api me svasti putrāyety asakṛdvacanaṃ vadan
- 15
पिबन्तं स्तनम् आलक्ष्य पुत्रं स्वस्थो ऽब्रवीत्पुनः
वृषयुद्धं विना केन पर्यस्तं शकटं मम
pibantaṃ stanam ālakṣya putraṃ svastho 'bravītpunaḥ
vṛṣayuddhaṃ vinā kena paryastaṃ śakaṭaṃ mama
- 16
प्रत्युवाच यशोदा तं भीता गद्गदभाषिणी
न विजानाम्य् अहं केन शकटं पातितं भुवि
pratyuvāca yaśodā taṃ bhītā gadgadabhāṣiṇī
na vijānāmy ahaṃ kena śakaṭaṃ pātitaṃ bhuvi
- 17
अहं गता नदीम् आर्य चैलप्रक्षालनार्थिनी
आगता च विपर्यस्तम् अपश्यं शकटं भुवि
ahaṃ gatā nadīm ārya cailaprakṣālanārthinī
āgatā ca viparyastam apaśyaṃ śakaṭaṃ bhuvi
- 18
तयोः कथयतोर् एवम् अब्रुवंस्तत्र दारकाः
अनेन शिशुना यानम् एतत्पादेन पातितम्
अस्माभिः संपतद्भिस्तु दृष्टम् एतद्यदृच्छया
tayoḥ kathayator evam abruvaṃstatra dārakāḥ
anena śiśunā yānam etatpādena pātitam
asmābhiḥ saṃpatadbhistu dṛṣṭam etadyadṛcchayā
- 19
आश्चर्यम् इति ते सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः
स्वस्थाने शकटं चैव चक्रबन्धम् अकारयन्
āścaryam iti te sarve vismayotphullalocanāḥ
svasthāne śakaṭaṃ caiva cakrabandham akārayan
- 20
धात्री कंसस्य भोजस्य पूतनेति परिश्रुता
ततो ऽर्धरात्रसमये शकुनिः प्रत्यदृश्यत
dhātrī kaṃsasya bhojasya pūtaneti pariśrutā
tato 'rdharātrasamaye śakuniḥ pratyadṛśyata
- 21
व्याघ्रगम्भीरनिर्घोषा व्याहरन्ती पुनः पुनः
निलिल्ये शकटाक्षे सा प्रस्नवोत्पीडवर्षिणी
vyāghragambhīranirghoṣā vyāharantī punaḥ punaḥ
nililye śakaṭākṣe sā prasnavotpīḍavarṣiṇī
- 22
ददौ स्तनं च कृष्णाय तत्र सुप्तजने निशि
तस्याः स्तनं पपौ कृष्णः प्राणैः सह ननाद च
dadau stanaṃ ca kṛṣṇāya tatra suptajane niśi
tasyāḥ stanaṃ papau kṛṣṇaḥ prāṇaiḥ saha nanāda ca
- 23
तेन शब्देन वित्रस्तास्ततो बुबुधिरे जनाः
स नन्दगोपो गोपाश्च यशोदा च सुविक्लवा
tena śabdena vitrastāstato bubudhire janāḥ
sa nandagopo gopāśca yaśodā ca suviklavā
- 24
ते ताम् अपश्यन्पतितां विसंज्ञां विपयोधराम्
शकुनिं निहतां भूमौ वज्रेणेव विदारिताम्
te tām apaśyanpatitāṃ visaṃjñāṃ vipayodharām
śakuniṃ nihatāṃ bhūmau vajreṇeva vidāritām
- 25
इदं किं न्व् इति संत्रस्ताः कस्येदं कर्म चेति च
नन्दगोपं पुरस्कृत्य गोपास्तं पर्यवारयन्
idaṃ kiṃ nv iti saṃtrastāḥ kasyedaṃ karma ceti ca
nandagopaṃ puraskṛtya gopāstaṃ paryavārayan
- 26
गतेषु तेषु गोपेषु विस्मितेषु यथागृहम्
यशोदां नन्दगोपस्तु पप्रच्छागतसंभ्रमः
gateṣu teṣu gopeṣu vismiteṣu yathāgṛham
yaśodāṃ nandagopastu papracchāgatasaṃbhramaḥ
- 27
को ऽयं विधिर्न जानामि विस्मयो मे महान् अयम्
पुत्रस्य मे भयं भीरु भीरुत्वं समुपागतम्
ko 'yaṃ vidhirna jānāmi vismayo me mahān ayam
putrasya me bhayaṃ bhīru bhīrutvaṃ samupāgatam
- 28
यशोदा त्व् अब्रवीद्भीता नार्य जानामि किं न्व् इदम्
दारकेण सहानेन सुप्ता शब्देन बोधिता
yaśodā tv abravīdbhītā nārya jānāmi kiṃ nv idam
dārakeṇa sahānena suptā śabdena bodhitā
- 29
यशोदायाम् अजानन्त्यां नन्दगोपः सबान्धवः
कंसाद्भयं चकारोग्रं विस्मयं च जगाम ह
yaśodāyām ajānantyāṃ nandagopaḥ sabāndhavaḥ
kaṃsādbhayaṃ cakārograṃ vismayaṃ ca jagāma ha

