26 shlokas
- 1
अर्जुन उवाच
ततः कृष्णो भोजयित्वा शतानि सुबहूनि च
विप्राणाम् ऋषिकल्पानां कृतकृत्यो ऽभवत्तदा
arjuna uvāca
tataḥ kṛṣṇo bhojayitvā śatāni subahūni ca
viprāṇām ṛṣikalpānāṃ kṛtakṛtyo 'bhavattadā
- 2
ततः सह मया भुक्त्वा वृष्णिभोजैश्च सर्वशः
विचित्राश्च कथा दिव्याः कथयामास भारत
tataḥ saha mayā bhuktvā vṛṣṇibhojaiśca sarvaśaḥ
vicitrāśca kathā divyāḥ kathayāmāsa bhārata
- 3
ततः कथान्ते तत्राहम् अभिगम्य जनार्दनम्
अपृच्छं तद्यथावृत्तं कृष्णं यद्दृष्टवान् अहम्
tataḥ kathānte tatrāham abhigamya janārdanam
apṛcchaṃ tadyathāvṛttaṃ kṛṣṇaṃ yaddṛṣṭavān aham
- 4
कथं समुद्रः स्तब्धोदः कृतस्ते कमलेक्षण
पर्वतानां च विवरं कृतं ते कथम् अच्युत
kathaṃ samudraḥ stabdhodaḥ kṛtaste kamalekṣaṇa
parvatānāṃ ca vivaraṃ kṛtaṃ te katham acyuta
- 5
तमस्तच्च कथं घोरं घनं चक्रेण पाटितम्
यच्च तत्परमं तेजः प्रविष्टो ऽसि कुतश्च तत्
tamastacca kathaṃ ghoraṃ ghanaṃ cakreṇa pāṭitam
yacca tatparamaṃ tejaḥ praviṣṭo 'si kutaśca tat
- 6
किमर्थं तेन ते बालास्तदा चापहृताः प्रभो
यच्च ते दीर्घम् अध्वानं संक्षिप्तं तत्कथं पुनः
kimarthaṃ tena te bālāstadā cāpahṛtāḥ prabho
yacca te dīrgham adhvānaṃ saṃkṣiptaṃ tatkathaṃ punaḥ
- 7
कथं चाल्पेन कालेन कृतं नस्तद्गतागतम्
एतत्सर्वं यथावृत्तम् आचक्ष्व मम केशव
kathaṃ cālpena kālena kṛtaṃ nastadgatāgatam
etatsarvaṃ yathāvṛttam ācakṣva mama keśava
- 8
वासुदेव उवाच
मद्दर्शनार्थं ते बाला हृतास्तेन महात्मना
विप्रार्थम् एष्यते कृष्णो नागच्छेद् अन्यथेति हि
vāsudeva uvāca
maddarśanārthaṃ te bālā hṛtāstena mahātmanā
viprārtham eṣyate kṛṣṇo nāgacched anyatheti hi
- 9
ब्रह्मतेजोमयं दिव्यम् आश्चर्यं दृष्टवान् असि
अहं स भरतश्रेष्ठ मत्तेजस्तत्सनातनम्
brahmatejomayaṃ divyam āścaryaṃ dṛṣṭavān asi
ahaṃ sa bharataśreṣṭha mattejastatsanātanam
- 10
प्रकृतिः सा मम परा व्यक्ताव्यक्ता च भारत
तां प्रविश्य भवन्तीह मुक्ता भरतसत्तम
prakṛtiḥ sā mama parā vyaktāvyaktā ca bhārata
tāṃ praviśya bhavantīha muktā bharatasattama
- 11
सा सांख्यानां गतिः पार्थ योगिनां च तपस्विनाम्
तत्पदं परमं ब्रह्म सर्वं विभजते जगत्
sā sāṃkhyānāṃ gatiḥ pārtha yogināṃ ca tapasvinām
tatpadaṃ paramaṃ brahma sarvaṃ vibhajate jagat
- 12
माम् एव तद्धनं तेजो ज्ञातुम् अर्हसि भारत
समुद्रः स्तब्धतोयो ऽहम् अहं स्तम्भयिता जलम्
mām eva taddhanaṃ tejo jñātum arhasi bhārata
samudraḥ stabdhatoyo 'ham ahaṃ stambhayitā jalam
- 13
अहं ते पर्वताः सप्त ये दृष्ट्वा विविधास्त्वया
अहं तमो घनीभूतम् अहम् एव च पाटकः
ahaṃ te parvatāḥ sapta ye dṛṣṭvā vividhāstvayā
ahaṃ tamo ghanībhūtam aham eva ca pāṭakaḥ
- 14
अहं च कालो भूतानां धर्मश्चाहं प्रकीर्तितः
चातुर्वर्ण्यं मत्प्रसूतं चातुराश्रम्यम् एव च
ahaṃ ca kālo bhūtānāṃ dharmaścāhaṃ prakīrtitaḥ
cāturvarṇyaṃ matprasūtaṃ cāturāśramyam eva ca
- 15
चतस्रश्च दिशः सर्वा ममैवात्मा चतुर्विधः
चातुर्वेद्यस्य कर्ताहम् इति बुध्यस्व भारत
catasraśca diśaḥ sarvā mamaivātmā caturvidhaḥ
cāturvedyasya kartāham iti budhyasva bhārata
- 16
अर्जुन उवाच
भगवन्सर्वभूतेश वेत्तुम् इच्छामि ते प्रभो
पृच्छामि त्वां प्रपन्नो ऽहं नमस्ते पुरुषोत्तम
arjuna uvāca
bhagavansarvabhūteśa vettum icchāmi te prabho
pṛcchāmi tvāṃ prapanno 'haṃ namaste puruṣottama
- 17
वासुदेव उवाच
ब्रह्म च ब्राह्मणाश्चैव तपः सत्यं च भारत
उक्थ्यं बृहद्रथं चैव मत्तस्तद्विद्धि पाण्डव
vāsudeva uvāca
brahma ca brāhmaṇāścaiva tapaḥ satyaṃ ca bhārata
ukthyaṃ bṛhadrathaṃ caiva mattastadviddhi pāṇḍava
- 18
प्रियस्ते ऽहं महाबाहो प्रियो मे ऽसि धनंजय
वेत्स्यसे मां यथातत्त्वं तद्व्याख्यास्यामि ते ऽनघ
priyaste 'haṃ mahābāho priyo me 'si dhanaṃjaya
vetsyase māṃ yathātattvaṃ tadvyākhyāsyāmi te 'nagha
- 19
अहं यजूंषि सामानि ऋचश्चाथर्वणानि च
ऋषयो देवता यज्ञा मत्तेजो भरतर्षभ
ahaṃ yajūṃṣi sāmāni ṛcaścātharvaṇāni ca
ṛṣayo devatā yajñā mattejo bharatarṣabha
- 20
पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिश्च पञ्चमम्
चन्द्रादित्याव् अहोरात्रे पक्षा मासास्तथा क्षपाः
मुहूर्ताश्च कलाश्चैव क्षणाः संवत्सरास्तथा
pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiśca pañcamam
candrādityāv ahorātre pakṣā māsāstathā kṣapāḥ
muhūrtāśca kalāścaiva kṣaṇāḥ saṃvatsarāstathā
- 21
मन्त्राश्च विविधाः पार्थ यानि शास्त्राणि कानिचित्
विद्याश्च वेदितव्यं च मत्तः प्रादुर्भवन्ति वै
mantrāśca vividhāḥ pārtha yāni śāstrāṇi kānicit
vidyāśca veditavyaṃ ca mattaḥ prādurbhavanti vai
- 22
मन्मयं विद्धि कौन्तेय क्षयं सृष्टिं च भारत
सच्चासच्च ममैवात्मा सद् असच्चैव यत्परम्
manmayaṃ viddhi kaunteya kṣayaṃ sṛṣṭiṃ ca bhārata
saccāsacca mamaivātmā sad asaccaiva yatparam
- 23
एवम् उक्तो ऽस्मि कृष्णेन प्रीयता भरतर्षभ
तथैव च मनो नित्यम् अभवन्मे जनार्दने
evam ukto 'smi kṛṣṇena prīyatā bharatarṣabha
tathaiva ca mano nityam abhavanme janārdane
- 24
एतच्छ्रुतं च दृष्टं च माहात्म्यं केशवस्य मे
यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र भूयश्चातो जनार्दने
etacchrutaṃ ca dṛṣṭaṃ ca māhātmyaṃ keśavasya me
yanmāṃ pṛcchasi rājendra bhūyaścāto janārdane
- 25
एतच्छ्रुत्वा कुरुश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः
पूजयामास मनसा गोविन्दं पुरुषोत्तमम्
etacchrutvā kuruśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
pūjayāmāsa manasā govindaṃ puruṣottamam
- 26
विस्मितश्चाभवद्राजा सह सर्वैः सहोदरैः
राजभिश्च तथासन्नैर्ये तत्रासन्समागताः
vismitaścābhavadrājā saha sarvaiḥ sahodaraiḥ
rājabhiśca tathāsannairye tatrāsansamāgatāḥ

