35 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
गान्धारी चैव माद्री च क्रोष्टोर्भार्ये बभूवतुः
गान्धारी जनयामास अनमित्रं महाबलम्
vaiśampāyana uvāca
gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭorbhārye babhūvatuḥ
gāndhārī janayāmāsa anamitraṃ mahābalam
- 2
माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषम्
तेषां वंशस्त्रिधा भूतो वृष्णीनां कुलवर्धनः
mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīḍhuṣam
teṣāṃ vaṃśastridhā bhūto vṛṣṇīnāṃ kulavardhanaḥ
- 3
माद्र्याः पुत्रौ तु जज्ञाते श्रुतौ वृष्ण्यन्धकाव् उभौ
जज्ञाते तनयौ वृष्णेः श्वफल्कश्चित्रकस्तथा
mādryāḥ putrau tu jajñāte śrutau vṛṣṇyandhakāv ubhau
jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaścitrakastathā
- 4
श्वफल्कस्तु महाराज धर्मात्मा यत्र वर्तते
नास्ति व्याधिभयं तत्र नावर्षभयम् अप्युत
śvaphalkastu mahārāja dharmātmā yatra vartate
nāsti vyādhibhayaṃ tatra nāvarṣabhayam apyuta
- 5
कदाचित्काशिराजस्य विभोर्भरतसत्तम
त्रीणि वर्षाणि विषये नावर्षत्पाकशासनः
kadācitkāśirājasya vibhorbharatasattama
trīṇi varṣāṇi viṣaye nāvarṣatpākaśāsanaḥ
- 6
स तत्र वासयामास श्वफल्कं परमार्चितम्
श्वफल्कपरिवर्ते च ववर्ष हरिवाहनः
sa tatra vāsayāmāsa śvaphalkaṃ paramārcitam
śvaphalkaparivarte ca vavarṣa harivāhanaḥ
- 7
श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्याम् अविन्दत
गान्दिनीं नाम सा गां तु ददौ विप्रेषु नित्यशः
śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryām avindata
gāndinīṃ nāma sā gāṃ tu dadau vipreṣu nityaśaḥ
- 8
दाता यज्वा च धीरश्च श्रुतवान् अतिथिप्रियः
अक्रूरः सुषुवे तस्माच्छ्वफल्काद्भूरिदक्षिणः
dātā yajvā ca dhīraśca śrutavān atithipriyaḥ
akrūraḥ suṣuve tasmācchvaphalkādbhūridakṣiṇaḥ
- 9
उपमद्गुस्तथा मद्गुर्मृदरश्चारिमेजयः
अरिक्षेपस्तथोपेक्षः शत्रुघ्नो ऽथारिमर्दनः
upamadgustathā madgurmṛdaraścārimejayaḥ
arikṣepastathopekṣaḥ śatrughno 'thārimardanaḥ
- 10
चर्मभृद्युधिवर्मा च गृध्रमोजास्तथान्तकः
आवाहप्रतिवाहौ च सुन्दरा च वराङ्गना
carmabhṛdyudhivarmā ca gṛdhramojāstathāntakaḥ
āvāhaprativāhau ca sundarā ca varāṅganā
- 11
अक्रूरेणौग्रसेन्यां तु सुगात्र्यां कुरुनन्दन
प्रसेनश्चोपदेवश्च जज्ञाते देववर्चसौ
akrūreṇaugrasenyāṃ tu sugātryāṃ kurunandana
prasenaścopadevaśca jajñāte devavarcasau
- 12
चित्रकस्याभवन्पुत्राः पृथुर्विपृथुर् एव च
अश्वग्रीवो ऽश्वबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ
citrakasyābhavanputrāḥ pṛthurvipṛthur eva ca
aśvagrīvo 'śvabāhuśca supārśvakagaveṣaṇau
- 13
अरिष्टनेमिर् अश्वश्च सुधर्मा धर्मभृत्तथा
सुबाहुर्बहुबाहुश्च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ
ariṣṭanemir aśvaśca sudharmā dharmabhṛttathā
subāhurbahubāhuśca śraviṣṭhāśravaṇe striyau
- 14
अश्मक्यां जनयामास शूरं वै देवमीढुषम्
महिष्यां जज्ञिरे शूराद्भोज्यायां पुरुषा दश
aśmakyāṃ janayāmāsa śūraṃ vai devamīḍhuṣam
mahiṣyāṃ jajñire śūrādbhojyāyāṃ puruṣā daśa
- 15
वसुदेवो महाबाहुः पूर्वम् आनकदुन्दुभिः
जज्ञे यस्य प्रसूतस्य दुन्दुभ्यः प्राणदन्दिवि
vasudevo mahābāhuḥ pūrvam ānakadundubhiḥ
jajñe yasya prasūtasya dundubhyaḥ prāṇadandivi
- 16
आनकानां च संह्रादः सुमहान् अभवद्दिवि
पपात पुष्पवर्षं च शूरस्य भवने महत्
ānakānāṃ ca saṃhrādaḥ sumahān abhavaddivi
papāta puṣpavarṣaṃ ca śūrasya bhavane mahat
- 17
मनुष्यलोके कृत्स्ने ऽपि रूपे नास्ति समो भुवि
यस्यासीत्पुरुषाग्र्यस्य कान्तिश्चन्द्रमसो यथा
manuṣyaloke kṛtsne 'pi rūpe nāsti samo bhuvi
yasyāsītpuruṣāgryasya kāntiścandramaso yathā
- 18
देवभागस्ततो जज्ञे ततो देवश्रवाः पुनः
अनाधृष्टिः कनवको वत्सवान् अथ गृञ्जिमः
devabhāgastato jajñe tato devaśravāḥ punaḥ
anādhṛṣṭiḥ kanavako vatsavān atha gṛñjimaḥ
- 19
श्यामः शमीको गण्डूषः पञ्च चास्य वराङ्गनाः
पृथुकीर्तिः पृथा चैव श्रुतदेवा श्रुतश्रवाः
राजाधिदेवी च तथा पञ्चैता वीरमातरः
śyāmaḥ śamīko gaṇḍūṣaḥ pañca cāsya varāṅganāḥ
pṛthukīrtiḥ pṛthā caiva śrutadevā śrutaśravāḥ
rājādhidevī ca tathā pañcaitā vīramātaraḥ
- 20
कुन्त्यस्य श्रुतदेवायाम् अगृध्नुः सुषुवे नृपः
श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो महाबलः
kuntyasya śrutadevāyām agṛdhnuḥ suṣuve nṛpaḥ
śrutaśravāyāṃ caidyastu śiśupālo mahābalaḥ
- 21
हिरण्यकशिपुर्यो ऽसौ दैत्यराजो ऽभवत्पुरा
पृथुकीर्त्यां तु संजज्ञे तनयो वृद्धशर्मणः
hiraṇyakaśipuryo 'sau daityarājo 'bhavatpurā
pṛthukīrtyāṃ tu saṃjajñe tanayo vṛddhaśarmaṇaḥ
- 22
करूषाधिपतेर्वीरो दन्तवक्त्रो महाबलः
पृथां दुहितरं चक्रे कौन्त्यस्तां पाण्डुर् आवहत्
karūṣādhipatervīro dantavaktro mahābalaḥ
pṛthāṃ duhitaraṃ cakre kauntyastāṃ pāṇḍur āvahat
- 23
यस्यां स धर्मविद्राजा धर्माज्जज्ञे युधिष्ठिरः
भीमसेनस्तथा वाताद् इन्द्राच्चैव धनंजयः
लोके ऽप्रतिरथो वीरः शक्रतुल्यपराक्रमः
yasyāṃ sa dharmavidrājā dharmājjajñe yudhiṣṭhiraḥ
bhīmasenastathā vātād indrāccaiva dhanaṃjayaḥ
loke 'pratiratho vīraḥ śakratulyaparākramaḥ
- 24
अनमित्राच्छनिर्जज्ञे कनिष्ठाद्वृष्णिनन्दनात्
शैनेयः सत्यकस्तस्माद्युयुधानस्तु सात्यकिः
anamitrācchanirjajñe kaniṣṭhādvṛṣṇinandanāt
śaineyaḥ satyakastasmādyuyudhānastu sātyakiḥ
- 25
उद्धवो देवभागस्य महाभागः सुतो ऽभवत्
पण्डितानां परं प्राहुर्देवश्रवसम् उद्धवम्
uddhavo devabhāgasya mahābhāgaḥ suto 'bhavat
paṇḍitānāṃ paraṃ prāhurdevaśravasam uddhavam
- 26
अश्मक्य् अलभतापत्यम् अनाधृष्टिं यशस्विनम्
निवृत्तशत्रुं शत्रुघ्नं श्रुतदेवा व्यजायत
aśmaky alabhatāpatyam anādhṛṣṭiṃ yaśasvinam
nivṛttaśatruṃ śatrughnaṃ śrutadevā vyajāyata
- 27
श्रुतदेवाप्रजातस्तु नैषादिर्यः परिश्रुतः
एकलव्यो महाराज निषादैः परिवर्धितः
śrutadevāprajātastu naiṣādiryaḥ pariśrutaḥ
ekalavyo mahārāja niṣādaiḥ parivardhitaḥ
- 28
वत्सावते त्व् अपुत्राय वसुदेवः प्रतापवान्
अद्भिर्ददौ सुतं वीरं शौरिः कौशिकम् औरसम्
vatsāvate tv aputrāya vasudevaḥ pratāpavān
adbhirdadau sutaṃ vīraṃ śauriḥ kauśikam aurasam
- 29
गण्डूषाय त्व् अपुत्राय विष्वक्सेनो ददौ सुतम्
चारुदेष्णं सुचारुं च पञ्चालं कृतलक्षणम्
gaṇḍūṣāya tv aputrāya viṣvakseno dadau sutam
cārudeṣṇaṃ sucāruṃ ca pañcālaṃ kṛtalakṣaṇam
- 30
असंग्रामेण यो वीरो नावर्तत कदाचन
रौक्मिणेयो महाबाहुः कनीयान्भरतर्षभ
asaṃgrāmeṇa yo vīro nāvartata kadācana
raukmiṇeyo mahābāhuḥ kanīyānbharatarṣabha

