19 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
भूय एव तु विप्रर्षे बलदेवस्य धीमतः
माहात्म्यं श्रोतुम् इच्छामि शेषस्य धरणीभृतः
janamejaya uvāca
bhūya eva tu viprarṣe baladevasya dhīmataḥ
māhātmyaṃ śrotum icchāmi śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ
- 2
अतीव बलवन्तं हि तेजोराशिम् अनिर्जितम्
कथयन्ति महात्मानं ये पुराणविदो जनाः
atīva balavantaṃ hi tejorāśim anirjitam
kathayanti mahātmānaṃ ye purāṇavido janāḥ
- 3
तस्य कर्माण्य् अहं विप्र श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः
अनन्तं यं विदुर्नागम् आदिदेवं महौजसम्
tasya karmāṇy ahaṃ vipra śrotum icchāmi tattvataḥ
anantaṃ yaṃ vidurnāgam ādidevaṃ mahaujasam
- 4
वैशंपायन उवाच
पुराणे नागराजो ऽसौ पठ्यते धरणीधरः
शेषस्तेजोनिधिः श्रीमान् अकम्प्यः पुरुषोत्तमः
vaiśaṃpāyana uvāca
purāṇe nāgarājo 'sau paṭhyate dharaṇīdharaḥ
śeṣastejonidhiḥ śrīmān akampyaḥ puruṣottamaḥ
- 5
योगाचार्यो महावीर्यः सुबलो बलवान्बली
जरासंधं गदायुद्धे जितवान्यो न चावधीत्
yogācāryo mahāvīryaḥ subalo balavānbalī
jarāsaṃdhaṃ gadāyuddhe jitavānyo na cāvadhīt
- 6
बहवश्चैव राजानः पार्थिवाः पृथिवीपते
अन्वयुर्मागधं संख्ये ते चापि विजिता रणे
bahavaścaiva rājānaḥ pārthivāḥ pṛthivīpate
anvayurmāgadhaṃ saṃkhye te cāpi vijitā raṇe
- 7
नागायुतसमप्राणो भीमो भीमपराक्रमः
असकृद्बलदेवेन बाहुयुद्धे पराजितः
nāgāyutasamaprāṇo bhīmo bhīmaparākramaḥ
asakṛdbaladevena bāhuyuddhe parājitaḥ
- 8
दुर्योधनस्य कन्यां तु हरमाणो न्यगृह्यत
साम्बो जाम्बवतीपुत्रो नगरे नागसाह्वये
duryodhanasya kanyāṃ tu haramāṇo nyagṛhyata
sāmbo jāmbavatīputro nagare nāgasāhvaye
- 9
तम् उपश्रुत्य संक्रुद्ध आजगाम हलायुधः
रामस्तस्य विमोक्षार्थम् आगतो नालभच्च तम्
ततश्चुक्रोध बलवान् अद्भुतं चाकरोन्महत्
tam upaśrutya saṃkruddha ājagāma halāyudhaḥ
rāmastasya vimokṣārtham āgato nālabhacca tam
tataścukrodha balavān adbhutaṃ cākaronmahat
- 10
अनिवार्यम् अभेद्यं च दिव्यम् अप्रतिमं बली
लाङ्गलास्त्रं समुद्यम्य ब्रह्मदण्डानुमन्त्रितम्
anivāryam abhedyaṃ ca divyam apratimaṃ balī
lāṅgalāstraṃ samudyamya brahmadaṇḍānumantritam
- 11
प्राकारवप्रे विन्यस्य पुरस्य स महाबलः
प्रक्षेप्तुम् ऐच्छद्गङ्गायां नगरं कौरवस्य तत्
prākāravapre vinyasya purasya sa mahābalaḥ
prakṣeptum aicchadgaṅgāyāṃ nagaraṃ kauravasya tat
- 12
तद् आघूर्णितम् आलक्ष्य पुरं दुर्योधनो नृपः
साम्बं निर्यातयामास सभार्यं तस्य धीमतः
tad āghūrṇitam ālakṣya puraṃ duryodhano nṛpaḥ
sāmbaṃ niryātayāmāsa sabhāryaṃ tasya dhīmataḥ
- 13
ददौ शिष्यं तदात्मानं रामस्य सुमहात्मनः
गदायुद्धे कुरुपतिः प्रतिजग्राह तं च सः
dadau śiṣyaṃ tadātmānaṃ rāmasya sumahātmanaḥ
gadāyuddhe kurupatiḥ pratijagrāha taṃ ca saḥ
- 14
ततःप्रभृति राजेन्द्र पुरम् एतद्विघूर्णितं
आवर्जितम् इवाभाति गङ्गाम् अभिमुखं नृप
tataḥprabhṛti rājendra puram etadvighūrṇitaṃ
āvarjitam ivābhāti gaṅgām abhimukhaṃ nṛpa
- 15
इदम् अत्यद्भुतं कर्म रामस्य प्रथितं भुवि
भाण्डीरे कथ्यते राजन्यत्कृतं शौरिणा पुरा
idam atyadbhutaṃ karma rāmasya prathitaṃ bhuvi
bhāṇḍīre kathyate rājanyatkṛtaṃ śauriṇā purā
- 16
प्रलम्बं मुष्टिनैकेन यज्जघान हलायुधः
धेनुकं च महाकायं चिक्षेप नगमूर्धनि
pralambaṃ muṣṭinaikena yajjaghāna halāyudhaḥ
dhenukaṃ ca mahākāyaṃ cikṣepa nagamūrdhani
- 17
लवणजलगमा महानदी द्रुतजलवेगतरंगमालिनी
नगरम् अभिमुखा यद् आहृता हलविधृता यमुना यमस्वसा
lavaṇajalagamā mahānadī drutajalavegataraṃgamālinī
nagaram abhimukhā yad āhṛtā halavidhṛtā yamunā yamasvasā
- 18
बलदेवस्य माहात्म्यम् एतत्ते कथितं मया
अनन्तस्याप्रमेयस्य शेषस्य सुमहात्मनः
baladevasya māhātmyam etatte kathitaṃ mayā
anantasyāprameyasya śeṣasya sumahātmanaḥ
- 19
इति पुरुषवरस्य लाङ्गलेर्बहुविधम् उत्तमम् अन्यद् एव च
यद् अकथितम् इहाद्य कर्म ते तद् उपलभस्व पुराणविस्तरात्
iti puruṣavarasya lāṅgalerbahuvidham uttamam anyad eva ca
yad akathitam ihādya karma te tad upalabhasva purāṇavistarāt

