87 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
हृतो यदैव प्रद्युम्नः शम्बरेणात्मघातिना
तम् एव मासं साम्बस्तु जाम्बवत्याम् अजायत
vaiśaṃpāyana uvāca
hṛto yadaiva pradyumnaḥ śambareṇātmaghātinā
tam eva māsaṃ sāmbastu jāmbavatyām ajāyata
- 2
बाल्यात्प्रभृति रामेण मानेषु विनियोजितः
रामाद् अनन्तरं चैव मानितः सर्ववृष्णिभिः
bālyātprabhṛti rāmeṇa māneṣu viniyojitaḥ
rāmād anantaraṃ caiva mānitaḥ sarvavṛṣṇibhiḥ
- 3
जातमात्रे ततः कृष्णः शुभं तत्पुरम् आविशत्
निहतामित्रसामन्तः शक्रोद्यानं यथामरः
jātamātre tataḥ kṛṣṇaḥ śubhaṃ tatpuram āviśat
nihatāmitrasāmantaḥ śakrodyānaṃ yathāmaraḥ
- 4
यादवीं च श्रियं दृष्ट्वा स्वां श्रियं द्वेष्टि वासवः
जनार्दनभयाच्चैव न शान्तिं लेभिरे नृपाः
yādavīṃ ca śriyaṃ dṛṣṭvā svāṃ śriyaṃ dveṣṭi vāsavaḥ
janārdanabhayāccaiva na śāntiṃ lebhire nṛpāḥ
- 5
कस्यचित्त्व् अथ कालस्य पुरे वारणसाह्वये
दुर्योधनस्य यज्ञे वै समेयुः सर्वपार्थिवाः
kasyacittv atha kālasya pure vāraṇasāhvaye
duryodhanasya yajñe vai sameyuḥ sarvapārthivāḥ
- 6
तां श्रुत्वा माधवीं लक्ष्मीं सपुत्रं च जनार्दनम्
पुरीं द्वारावतीं चैव निविष्टां सागरान्तरे
tāṃ śrutvā mādhavīṃ lakṣmīṃ saputraṃ ca janārdanam
purīṃ dvārāvatīṃ caiva niviṣṭāṃ sāgarāntare
- 7
दूतैस्तैः कृतसंधानाः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः
श्रियं द्रष्टुं हृषीकेशम् आजग्मुः कृष्णमन्दिरम्
dūtaistaiḥ kṛtasaṃdhānāḥ pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ
śriyaṃ draṣṭuṃ hṛṣīkeśam ājagmuḥ kṛṣṇamandiram
- 8
दुर्योधनमुखाः सर्वे धृतराष्ट्रवशानुगाः
पाण्डवप्रमुखाश्चैव धृष्टद्युम्नादयो नृपाः
duryodhanamukhāḥ sarve dhṛtarāṣṭravaśānugāḥ
pāṇḍavapramukhāścaiva dhṛṣṭadyumnādayo nṛpāḥ
- 9
पाण्ड्यचोलकलिङ्गेशा बाह्लीका द्रविडाः शकाः
अक्षौहिणीः प्रकर्षन्तो दश चाष्टौ च भूमिपाः
आजग्मुर्यादवपुरीं गोविन्दभुजपालिताम्
pāṇḍyacolakaliṅgeśā bāhlīkā draviḍāḥ śakāḥ
akṣauhiṇīḥ prakarṣanto daśa cāṣṭau ca bhūmipāḥ
ājagmuryādavapurīṃ govindabhujapālitām
- 10
ते पर्वतं रैवतकं परिवार्यावनीश्वराः
विविशुर्योजनाढ्यासु स्वासु स्वास्व् अवनीष्व् अथ
te parvataṃ raivatakaṃ parivāryāvanīśvarāḥ
viviśuryojanāḍhyāsu svāsu svāsv avanīṣv atha
- 11
ततः श्रीमान्हृषीकेशः सह यादवपुंगवैः
समीपं मानवेन्द्राणां निर्ययौ कमलेक्षणः
tataḥ śrīmānhṛṣīkeśaḥ saha yādavapuṃgavaiḥ
samīpaṃ mānavendrāṇāṃ niryayau kamalekṣaṇaḥ
- 12
स तेषां नरदेवानां मध्ये मधुनिषूदनः
व्यराजत यदुश्रेष्ठः शरदीव नभःशशी
sa teṣāṃ naradevānāṃ madhye madhuniṣūdanaḥ
vyarājata yaduśreṣṭhaḥ śaradīva nabhaḥśaśī
- 13
स तत्र समुदाचारं यथास्थानं यथावयः
कृत्वा सिंहासने कृष्णः काञ्चने निषसाद ह
sa tatra samudācāraṃ yathāsthānaṃ yathāvayaḥ
kṛtvā siṃhāsane kṛṣṇaḥ kāñcane niṣasāda ha
- 14
राजानो ऽपि यथास्थानं निषेदुर्विविधेष्व् अथ
सिंहासनेषु चित्रेषु पीठेषु च जनाधिपाः
rājāno 'pi yathāsthānaṃ niṣedurvividheṣv atha
siṃhāsaneṣu citreṣu pīṭheṣu ca janādhipāḥ
- 15
स यादवनरेन्द्राणां समाजः शुशुभे तदा
सुराणाम् असुराणां च सदने ब्रह्मणो यथा
sa yādavanarendrāṇāṃ samājaḥ śuśubhe tadā
surāṇām asurāṇāṃ ca sadane brahmaṇo yathā
- 16
तेषां चित्राः कथास्तत्र प्रवृत्तास्तत्समागमे
यदूनां पार्थिवानां च केशवस्योपशृण्वतः
teṣāṃ citrāḥ kathāstatra pravṛttāstatsamāgame
yadūnāṃ pārthivānāṃ ca keśavasyopaśṛṇvataḥ
- 17
एतस्मिन्न् अन्तरे वायुर्ववौ मेघरवोद्धतः
तुमुलं दुर्दिनं चासीत्सविद्युत्स्तनयित्नुमत्
etasminn antare vāyurvavau megharavoddhataḥ
tumulaṃ durdinaṃ cāsītsavidyutstanayitnumat
- 18
तद्दुर्दिनतलं भित्त्वा नारदः प्रत्यदृश्यत
संवेष्टितजटाभारो वीणासक्तेन बाहुना
taddurdinatalaṃ bhittvā nāradaḥ pratyadṛśyata
saṃveṣṭitajaṭābhāro vīṇāsaktena bāhunā
- 19
स पपात नरेन्द्राणां मध्ये पावकवर्चसाम्
नारदो ऽग्निशिखाकारः श्रीमाञ्शक्रसखो मुनिः
sa papāta narendrāṇāṃ madhye pāvakavarcasām
nārado 'gniśikhākāraḥ śrīmāñśakrasakho muniḥ
- 20
तस्मिन्भूमौ निपतिते नारदे मुनिपुंगवे
तद् उद्धतमहामेघं दुर्दिनं व्यपकृष्यत
tasminbhūmau nipatite nārade munipuṃgave
tad uddhatamahāmeghaṃ durdinaṃ vyapakṛṣyata
- 21
सो ऽवगाह्य नरेन्द्राणां मध्यं सागरसंनिभम्
आसनस्थं यदुश्रेष्ठम् उवाच मुनिर् अव्ययः
so 'vagāhya narendrāṇāṃ madhyaṃ sāgarasaṃnibham
āsanasthaṃ yaduśreṣṭham uvāca munir avyayaḥ
- 22
आश्चर्यं खलु देवानाम् एकस्त्वं पुरुषोत्तम
धन्यश्चासि महाबाहो लोके नान्यो ऽस्ति कश्चन
āścaryaṃ khalu devānām ekastvaṃ puruṣottama
dhanyaścāsi mahābāho loke nānyo 'sti kaścana
- 23
एवम् उक्तः स्मितं कृत्वा प्रत्युवाच मुनिं प्रभुः
आश्चर्यश्चैव धन्यश्च दक्षिणाभिः सहेत्य् अहम्
evam uktaḥ smitaṃ kṛtvā pratyuvāca muniṃ prabhuḥ
āścaryaścaiva dhanyaśca dakṣiṇābhiḥ sahety aham
- 24
एवम् उक्तो मुनिश्रेष्ठः प्राह मध्ये महीक्षिताम्
कृष्ण पर्याप्तवाक्यो ऽस्मि गमिष्यामि यथागतम्
evam ukto muniśreṣṭhaḥ prāha madhye mahīkṣitām
kṛṣṇa paryāptavākyo 'smi gamiṣyāmi yathāgatam
- 25
तं प्रस्थितम् अभिप्रेक्ष्य पार्थिवाः प्राहुर् ईश्वरम्
गुह्यं मन्त्रम् अजानन्तो वचनं नारदेरितम्
taṃ prasthitam abhiprekṣya pārthivāḥ prāhur īśvaram
guhyaṃ mantram ajānanto vacanaṃ nāraderitam
- 26
आश्चर्य इत्य् अभिहितो धन्यो ऽसीति च माधव
दक्षिणाभिः सहेत्य् एवं प्रत्युक्ते ऽपि च नारदे
āścarya ity abhihito dhanyo 'sīti ca mādhava
dakṣiṇābhiḥ sahety evaṃ pratyukte 'pi ca nārade
- 27
किम् एतन्नाभिजानीमो दिव्यं मन्त्रपदं महत्
यदि श्राव्यम् इदं कृष्ण श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः
kim etannābhijānīmo divyaṃ mantrapadaṃ mahat
yadi śrāvyam idaṃ kṛṣṇa śrotum icchāmi tattvataḥ
- 28
तान् उवाच ततः कृष्णः सर्वान्पार्थिवपुंगवान्
श्रोतव्यं नारदस्त्व् एष द्विजो वः कथयिष्यति
tān uvāca tataḥ kṛṣṇaḥ sarvānpārthivapuṃgavān
śrotavyaṃ nāradastv eṣa dvijo vaḥ kathayiṣyati
- 29
ब्रूहि नारद तत्त्वार्थं श्राव्यन्तां पृथिवीक्षितः
यत्त्वयाभिहितं वाक्यं मया च प्रतिभाषितम्
brūhi nārada tattvārthaṃ śrāvyantāṃ pṛthivīkṣitaḥ
yattvayābhihitaṃ vākyaṃ mayā ca pratibhāṣitam
- 30
स पीठे काञ्चने शुभ्रे सूपविष्टः स्वलंकृतः
प्रभवं तस्य वाक्यस्य प्रवक्तुम् उपचक्रमे
sa pīṭhe kāñcane śubhre sūpaviṣṭaḥ svalaṃkṛtaḥ
prabhavaṃ tasya vākyasya pravaktum upacakrame

