20 shlokas
- 1
संजय उवाच
वाक्शल्यैस्तव पुत्रेण सो ऽतिविद्धः पितामहः
दुःखेन महताविष्टो नोवाचाप्रियम् अण्वपि
saṃjaya uvāca
vākśalyaistava putreṇa so 'tividdhaḥ pitāmahaḥ
duḥkhena mahatāviṣṭo novācāpriyam aṇvapi
- 2
स ध्यात्वा सुचिरं कालं दुःखरोषसमन्वितः
श्वसमानो यथा नागः प्रणुन्नो वै शलाकया
sa dhyātvā suciraṃ kālaṃ duḥkharoṣasamanvitaḥ
śvasamāno yathā nāgaḥ praṇunno vai śalākayā
- 3
उद्वृत्य चक्षुषी कोपान्निर्दहन्न् इव भारत
सदेवासुरगन्धर्वं लोकं लोकविदां वरः
अब्रवीत्तव पुत्रं तु सामपूर्वम् इदं वचः
udvṛtya cakṣuṣī kopānnirdahann iva bhārata
sadevāsuragandharvaṃ lokaṃ lokavidāṃ varaḥ
abravīttava putraṃ tu sāmapūrvam idaṃ vacaḥ
- 4
किं नु दुर्योधनैवं मां वाक्शल्यैर् उपविध्यसि
घटमानं यथाशक्ति कुर्वाणं च तव प्रियम्
जुह्वानं समरे प्राणांस्तवैव हितकाम्यया
kiṃ nu duryodhanaivaṃ māṃ vākśalyair upavidhyasi
ghaṭamānaṃ yathāśakti kurvāṇaṃ ca tava priyam
juhvānaṃ samare prāṇāṃstavaiva hitakāmyayā
- 5
यदा तु पाण्डवः शूरः खाण्डवे ऽग्निम् अतर्पयत्
पराजित्य रणे शक्रं पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
yadā tu pāṇḍavaḥ śūraḥ khāṇḍave 'gnim atarpayat
parājitya raṇe śakraṃ paryāptaṃ tannidarśanam
- 6
यदा च त्वां महाबाहो गन्धर्वैर्हृतम् ओजसा
अमोचयत्पाण्डुसुतः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
yadā ca tvāṃ mahābāho gandharvairhṛtam ojasā
amocayatpāṇḍusutaḥ paryāptaṃ tannidarśanam
- 7
द्रवमाणेषु शूरेषु सोदरेषु तथाभिभो
सूतपुत्रे च राधेये पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
dravamāṇeṣu śūreṣu sodareṣu tathābhibho
sūtaputre ca rādheye paryāptaṃ tannidarśanam
- 8
यच्च नः सहितान्सर्वान्विराटनगरे तदा
एक एव समुद्यातः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
yacca naḥ sahitānsarvānvirāṭanagare tadā
eka eva samudyātaḥ paryāptaṃ tannidarśanam
- 9
द्रोणं च युधि संरब्धं मां च निर्जित्य संयुगे
कर्णं च त्वां च द्रौणिं च कृपं च सुमहारथम्
वासांसि स समादत्त पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
droṇaṃ ca yudhi saṃrabdhaṃ māṃ ca nirjitya saṃyuge
karṇaṃ ca tvāṃ ca drauṇiṃ ca kṛpaṃ ca sumahāratham
vāsāṃsi sa samādatta paryāptaṃ tannidarśanam
- 10
निवातकवचान्युद्धे वासवेनापि दुर्जयान्
जितवान्समरे पार्थः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
nivātakavacānyuddhe vāsavenāpi durjayān
jitavānsamare pārthaḥ paryāptaṃ tannidarśanam
- 11
को हि शक्तो रणे जेतुं पाण्डवं रभसं रणे
त्वं तु मोहान्न जानीषे वाच्यावाच्यं सुयोधन
ko hi śakto raṇe jetuṃ pāṇḍavaṃ rabhasaṃ raṇe
tvaṃ tu mohānna jānīṣe vācyāvācyaṃ suyodhana
- 12
मुमूर्षुर्हि नरः सर्वान्वृक्षान्पश्यति काञ्चनान्
तथा त्वम् अपि गान्धारे विपरीतानि पश्यसि
mumūrṣurhi naraḥ sarvānvṛkṣānpaśyati kāñcanān
tathā tvam api gāndhāre viparītāni paśyasi
- 13
स्वयं वैरं महत्कृत्वा पाण्डवैः सहसृञ्जयैः
युध्यस्व तान् अद्य रणे पश्यामः पुरुषो भव
svayaṃ vairaṃ mahatkṛtvā pāṇḍavaiḥ sahasṛñjayaiḥ
yudhyasva tān adya raṇe paśyāmaḥ puruṣo bhava
- 14
अहं तु सोमकान्सर्वान्सपाञ्चालान्समागतान्
निहनिष्ये नरव्याघ्र वर्जयित्वा शिखण्डिनम्
ahaṃ tu somakānsarvānsapāñcālānsamāgatān
nihaniṣye naravyāghra varjayitvā śikhaṇḍinam
- 15
तैर्वाहं निहतः संख्ये गमिष्ये यमसादनम्
तान्वा निहत्य संग्रामे प्रीतिं दास्यामि वै तव
tairvāhaṃ nihataḥ saṃkhye gamiṣye yamasādanam
tānvā nihatya saṃgrāme prītiṃ dāsyāmi vai tava
- 16
पूर्वं हि स्त्री समुत्पन्ना शिखण्डी राजवेश्मनि
वरदानात्पुमाञ्जातः सैषा वै स्त्री शिखण्डिनी
pūrvaṃ hi strī samutpannā śikhaṇḍī rājaveśmani
varadānātpumāñjātaḥ saiṣā vai strī śikhaṇḍinī
- 17
ताम् अहं न हनिष्यामि प्राणत्यागे ऽपि भारत
यासौ प्राङ्निर्मिता धात्रा सैषा वै स्त्री शिखण्डिनी
tām ahaṃ na haniṣyāmi prāṇatyāge 'pi bhārata
yāsau prāṅnirmitā dhātrā saiṣā vai strī śikhaṇḍinī
- 18
सुखं स्वपिहि गान्धारे श्वो ऽस्मि कर्ता महारणम्
यज्जनाः कथयिष्यन्ति यावत्स्थास्यति मेदिनी
sukhaṃ svapihi gāndhāre śvo 'smi kartā mahāraṇam
yajjanāḥ kathayiṣyanti yāvatsthāsyati medinī
- 19
एवम् उक्तस्तव सुतो निर्जगाम जनेश्वर
अभिवाद्य गुरुं मूर्ध्ना प्रययौ स्वं निवेशनम्
evam uktastava suto nirjagāma janeśvara
abhivādya guruṃ mūrdhnā prayayau svaṃ niveśanam
- 20
आगम्य तु ततो राजा विसृज्य च महाजनम्
प्रविवेश ततस्तूर्णं क्षयं शत्रुक्षयंकरः
प्रविष्टः स निशां तां च गमयामास पार्थिवः
āgamya tu tato rājā visṛjya ca mahājanam
praviveśa tatastūrṇaṃ kṣayaṃ śatrukṣayaṃkaraḥ
praviṣṭaḥ sa niśāṃ tāṃ ca gamayāmāsa pārthivaḥ

