63 shlokas
- 1
संजय उवाच
गतपूर्वाह्णभूयिष्ठे तस्मिन्न् अहनि दारुणे
वर्तमाने महारौद्रे महावीरवरक्षये
saṃjaya uvāca
gatapūrvāhṇabhūyiṣṭhe tasminn ahani dāruṇe
vartamāne mahāraudre mahāvīravarakṣaye
- 2
दुर्मुखः कृतवर्मा च कृपः शल्यो विविंशतिः
भीष्मं जुगुपुर् आसाद्य तव पुत्रेण चोदिताः
durmukhaḥ kṛtavarmā ca kṛpaḥ śalyo viviṃśatiḥ
bhīṣmaṃ jugupur āsādya tava putreṇa coditāḥ
- 3
एतैर् अतिरथैर्गुप्तः पञ्चभिर्भरतर्षभ
पाण्डवानाम् अनीकानि विजगाहे महारथः
etair atirathairguptaḥ pañcabhirbharatarṣabha
pāṇḍavānām anīkāni vijagāhe mahārathaḥ
- 4
चेदिकाशिकरूषेषु पाञ्चालेषु च भारत
भीष्मस्य बहुधा तालश्चरन्केतुर् अदृश्यत
cedikāśikarūṣeṣu pāñcāleṣu ca bhārata
bhīṣmasya bahudhā tālaścaranketur adṛśyata
- 5
शिरांसि च तदा भीष्मो बाहूंश्चापि सहायुधान्
निचकर्त महावेगैर्भल्लैः संनतपर्वभिः
śirāṃsi ca tadā bhīṣmo bāhūṃścāpi sahāyudhān
nicakarta mahāvegairbhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 6
नृत्यतो रथमार्गेषु भीष्मस्य भरतर्षभ
केचिद् आर्तस्वरं चक्रुर्नागा मर्मणि ताडिताः
nṛtyato rathamārgeṣu bhīṣmasya bharatarṣabha
kecid ārtasvaraṃ cakrurnāgā marmaṇi tāḍitāḥ
- 7
अभिमन्युः सुसंक्रुद्धः पिशङ्गैस्तुरगोत्तमैः
संयुक्तं रथम् आस्थाय प्रायाद्भीष्मरथं प्रति
abhimanyuḥ susaṃkruddhaḥ piśaṅgaisturagottamaiḥ
saṃyuktaṃ ratham āsthāya prāyādbhīṣmarathaṃ prati
- 8
जाम्बूनदविचित्रेण कर्णिकारेण केतुना
अभ्यवर्षत भीष्मं च तांश्चैव रथसत्तमान्
jāmbūnadavicitreṇa karṇikāreṇa ketunā
abhyavarṣata bhīṣmaṃ ca tāṃścaiva rathasattamān
- 9
स तालकेतोस्तीक्ष्णेन केतुम् आहत्य पत्रिणा
भीष्मेण युयुधे वीरस्तस्य चानुचरैः सह
sa tālaketostīkṣṇena ketum āhatya patriṇā
bhīṣmeṇa yuyudhe vīrastasya cānucaraiḥ saha
- 10
कृतवर्माणम् एकेन शल्यं पञ्चभिर् आयसैः
विद्ध्वा नवभिर् आनर्छच्छिताग्रैः प्रपितामहम्
kṛtavarmāṇam ekena śalyaṃ pañcabhir āyasaiḥ
viddhvā navabhir ānarchacchitāgraiḥ prapitāmaham
- 11
पूर्णायतविसृष्टेन सम्यक्प्रणिहितेन च
ध्वजम् एकेन विव्याध जाम्बूनदविभूषितम्
pūrṇāyatavisṛṣṭena samyakpraṇihitena ca
dhvajam ekena vivyādha jāmbūnadavibhūṣitam
- 12
दुर्मुखस्य तु भल्लेन सर्वावरणभेदिना
जहार सारथेः कायाच्छिरः संनतपर्वणा
durmukhasya tu bhallena sarvāvaraṇabhedinā
jahāra sāratheḥ kāyācchiraḥ saṃnataparvaṇā
- 13
धनुश्चिछेद भल्लेन कार्तस्वरविभूषितम्
कृपस्य निशिताग्रेण तांश्च तीक्ष्णमुखैः शरैः
dhanuścicheda bhallena kārtasvaravibhūṣitam
kṛpasya niśitāgreṇa tāṃśca tīkṣṇamukhaiḥ śaraiḥ
- 14
जघान परमक्रुद्धो नृत्यन्न् इव महारथः
तस्य लाघवम् उद्वीक्ष्य तुतुषुर्देवता अपि
jaghāna paramakruddho nṛtyann iva mahārathaḥ
tasya lāghavam udvīkṣya tutuṣurdevatā api
- 15
लब्धलक्ष्यतया कार्ष्णेः सर्वे भीष्ममुखा रथाः
सत्त्ववन्तम् अमन्यन्त साक्षाद् इव धनंजयम्
labdhalakṣyatayā kārṣṇeḥ sarve bhīṣmamukhā rathāḥ
sattvavantam amanyanta sākṣād iva dhanaṃjayam
- 16
तस्य लाघवमार्गस्थम् अलातसदृशप्रभम्
दिशः पर्यपतच्चापं गाण्डीवम् इव घोषवत्
tasya lāghavamārgastham alātasadṛśaprabham
diśaḥ paryapataccāpaṃ gāṇḍīvam iva ghoṣavat
- 17
तम् आसाद्य महावेगैर्भीष्मो नवभिर् आशुगैः
विव्याध समरे तूर्णम् आर्जुनिं परवीरहा
tam āsādya mahāvegairbhīṣmo navabhir āśugaiḥ
vivyādha samare tūrṇam ārjuniṃ paravīrahā
- 18
ध्वजं चास्य त्रिभिर्भल्लैश्चिछेद परमौजसः
सारथिं च त्रिभिर्बाणैर् आजघान यतव्रतः
dhvajaṃ cāsya tribhirbhallaiścicheda paramaujasaḥ
sārathiṃ ca tribhirbāṇair ājaghāna yatavrataḥ
- 19
तथैव कृतवर्मा च कृपः शल्यश्च मारिष
विद्ध्वा नाकम्पयत्कार्ष्णिं मैनाकम् इव पर्वतम्
tathaiva kṛtavarmā ca kṛpaḥ śalyaśca māriṣa
viddhvā nākampayatkārṣṇiṃ mainākam iva parvatam
- 20
स तैः परिवृतः शूरो धार्तराष्ट्रैर्महारथैः
ववर्ष शरवर्षाणि कार्ष्णिः पञ्चरथान्प्रति
sa taiḥ parivṛtaḥ śūro dhārtarāṣṭrairmahārathaiḥ
vavarṣa śaravarṣāṇi kārṣṇiḥ pañcarathānprati
- 21
ततस्तेषां महास्त्राणि संवार्य शरवृष्टिभिः
ननाद बलवान्कार्ष्णिर्भीष्माय विसृजञ्शरान्
tatasteṣāṃ mahāstrāṇi saṃvārya śaravṛṣṭibhiḥ
nanāda balavānkārṣṇirbhīṣmāya visṛjañśarān
- 22
तत्रास्य सुमहद्राजन्बाह्वोर्बलम् अदृश्यत
यतमानस्य समरे भीष्मम् अर्दयतः शरैः
tatrāsya sumahadrājanbāhvorbalam adṛśyata
yatamānasya samare bhīṣmam ardayataḥ śaraiḥ
- 23
पराक्रान्तस्य तस्यैव भीष्मो ऽपि प्राहिणोच्छरान्
स तांश्चिछेद समरे भीष्मचापच्युताञ्शरान्
parākrāntasya tasyaiva bhīṣmo 'pi prāhiṇoccharān
sa tāṃścicheda samare bhīṣmacāpacyutāñśarān
- 24
ततो ध्वजम् अमोघेषुर्भीष्मस्य नवभिः शरैः
चिछेद समरे वीरस्तत उच्चुक्रुशुर्जनाः
tato dhvajam amogheṣurbhīṣmasya navabhiḥ śaraiḥ
cicheda samare vīrastata uccukruśurjanāḥ
- 25
स राजतो महास्कन्धस्तालो हेमविभूषितः
सौभद्रविशिखैश्छिन्नः पपात भुवि भारत
sa rājato mahāskandhastālo hemavibhūṣitaḥ
saubhadraviśikhaiśchinnaḥ papāta bhuvi bhārata
- 26
ध्वजं सौभद्रविशिखैः पतितं भरतर्षभ
दृष्ट्वा भीमो ऽनदद्धृष्टः सौभद्रम् अभिहर्षयन्
dhvajaṃ saubhadraviśikhaiḥ patitaṃ bharatarṣabha
dṛṣṭvā bhīmo 'nadaddhṛṣṭaḥ saubhadram abhiharṣayan
- 27
अथ भीष्मो महास्त्राणि दिव्यानि च बहूनि च
प्रादुश्चक्रे महारौद्रः क्षणे तस्मिन्महाबलः
atha bhīṣmo mahāstrāṇi divyāni ca bahūni ca
prāduścakre mahāraudraḥ kṣaṇe tasminmahābalaḥ
- 28
ततः शतसहस्रेण सौभद्रं प्रपितामहः
अवाकिरद् अमेयात्मा शराणां नतपर्वणाम्
tataḥ śatasahasreṇa saubhadraṃ prapitāmahaḥ
avākirad ameyātmā śarāṇāṃ nataparvaṇām
- 29
ततो दश महेष्वासाः पाण्डवानां महारथाः
रक्षार्थम् अभ्यधावन्त सौभद्रं त्वरिता रथैः
tato daśa maheṣvāsāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ
rakṣārtham abhyadhāvanta saubhadraṃ tvaritā rathaiḥ
- 30
विराटः सह पुत्रेण धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
भीमश्च केकयाश्चैव सात्यकिश्च विशां पते
virāṭaḥ saha putreṇa dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ
bhīmaśca kekayāścaiva sātyakiśca viśāṃ pate

