22 shlokas
- 1
संजय उवाच
अकरोत्तुमुलं युद्धं भीष्मः शांतनवस्तदा
भीमसेनभयाद् इच्छन्पुत्रांस्तारयितुं तव
saṃjaya uvāca
akarottumulaṃ yuddhaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavastadā
bhīmasenabhayād icchanputrāṃstārayituṃ tava
- 2
पूर्वाह्णे तन्महारौद्रं राज्ञां युद्धम् अवर्तत
कुरूणां पाण्डवानां च मुख्यशूरविनाशनम्
pūrvāhṇe tanmahāraudraṃ rājñāṃ yuddham avartata
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca mukhyaśūravināśanam
- 3
तस्मिन्न् आकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभये
अभवत्तुमुलः शब्दः संस्पृशन्गगनं महत्
tasminn ākulasaṃgrāme vartamāne mahābhaye
abhavattumulaḥ śabdaḥ saṃspṛśangaganaṃ mahat
- 4
नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिः
भेरीशङ्खनिनादैश्च तुमुलः समपद्यत
nadadbhiśca mahānāgairheṣamāṇaiśca vājibhiḥ
bherīśaṅkhaninādaiśca tumulaḥ samapadyata
- 5
युयुत्सवस्ते विक्रान्ता विजयाय महाबलाः
अन्योन्यम् अभिगर्जन्तो गोष्ठेष्विव महर्षभाः
yuyutsavaste vikrāntā vijayāya mahābalāḥ
anyonyam abhigarjanto goṣṭheṣviva maharṣabhāḥ
- 6
शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः
अश्मवृष्टिर् इवाकाशे बभूव भरतर्षभ
śirasāṃ pātyamānānāṃ samare niśitaiḥ śaraiḥ
aśmavṛṣṭir ivākāśe babhūva bharatarṣabha
- 7
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपोज्ज्वलानि च
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि भरतर्षभ
kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇi jātarūpojjvalāni ca
patitāni sma dṛśyante śirāṃsi bharatarṣabha
- 8
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैः
सहस्ताभरणैश्चान्यैर् अभवच्छादिता मही
viśikhonmathitairgātrairbāhubhiśca sakārmukaiḥ
sahastābharaṇaiścānyair abhavacchāditā mahī
- 9
कवचोपहितैर्गात्रैर्हस्तैश्च समलंकृतैः
मुखैश्च चन्द्रसंकाशै रक्तान्तनयनैः शुभैः
kavacopahitairgātrairhastaiśca samalaṃkṛtaiḥ
mukhaiśca candrasaṃkāśai raktāntanayanaiḥ śubhaiḥ
- 10
गजवाजिमनुष्याणां सर्वगात्रैश्च भूपते
आसीत्सर्वा समाकीर्णा मुहूर्तेन वसुंधरा
gajavājimanuṣyāṇāṃ sarvagātraiśca bhūpate
āsītsarvā samākīrṇā muhūrtena vasuṃdharā
- 11
रजोमेघैश्च तुमुलैः शस्त्रविद्युत्प्रकाशितैः
आयुधानां च निर्घोषः स्तनयित्नुसमो ऽभवत्
rajomeghaiśca tumulaiḥ śastravidyutprakāśitaiḥ
āyudhānāṃ ca nirghoṣaḥ stanayitnusamo 'bhavat
- 12
स संप्रहारस्तुमुलः कटुकः शोणितोदकः
प्रावर्तत कुरूणां च पाण्डवानां च भारत
sa saṃprahārastumulaḥ kaṭukaḥ śoṇitodakaḥ
prāvartata kurūṇāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca bhārata
- 13
तस्मिन्महाभये घोरे तुमुले लोमहर्षणे
ववर्षुः शरवर्षाणि क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः
tasminmahābhaye ghore tumule lomaharṣaṇe
vavarṣuḥ śaravarṣāṇi kṣatriyā yuddhadurmadāḥ
- 14
क्रोशन्ति कुञ्जरास्तत्र शरवर्षप्रतापिताः
तावकानां परेषां च संयुगे भरतोत्तम
अश्वाश्च पर्यधावन्त हतारोहा दिशो दश
krośanti kuñjarāstatra śaravarṣapratāpitāḥ
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca saṃyuge bharatottama
aśvāśca paryadhāvanta hatārohā diśo daśa
- 15
उत्पत्य निपतन्त्यन्ये शरघातप्रपीडिताः
तावकानां परेषां च योधानां भरतर्षभ
utpatya nipatantyanye śaraghātaprapīḍitāḥ
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca yodhānāṃ bharatarṣabha
- 16
अश्वानां कुञ्जराणां च रथानां चातिवर्तताम्
संघाताः स्म प्रदृश्यन्ते तत्र तत्र विशां पते
aśvānāṃ kuñjarāṇāṃ ca rathānāṃ cātivartatām
saṃghātāḥ sma pradṛśyante tatra tatra viśāṃ pate
- 17
गदाभिर् असिभिः प्रासैर्बाणैश्च नतपर्वभिः
जघ्नुः परस्परं तत्र क्षत्रियाः कालचोदिताः
gadābhir asibhiḥ prāsairbāṇaiśca nataparvabhiḥ
jaghnuḥ parasparaṃ tatra kṣatriyāḥ kālacoditāḥ
- 18
अपरे बाहुभिर्वीरा नियुद्धकुशला युधि
बहुधा समसज्जन्त आयसैः परिघैर् इव
apare bāhubhirvīrā niyuddhakuśalā yudhi
bahudhā samasajjanta āyasaiḥ parighair iva
- 19
मुष्टिभिर्जानुभिश्चैव तलैश्चैव विशां पते
अन्योन्यं जघ्निरे वीरास्तावकाः पाण्डवैः सह
muṣṭibhirjānubhiścaiva talaiścaiva viśāṃ pate
anyonyaṃ jaghnire vīrāstāvakāḥ pāṇḍavaiḥ saha
- 20
विरथा रथिनश्चात्र निस्त्रिंशवरधारिणः
अन्योन्यम् अभिधावन्त परस्परवधैषिणः
virathā rathinaścātra nistriṃśavaradhāriṇaḥ
anyonyam abhidhāvanta parasparavadhaiṣiṇaḥ
- 21
ततो दुर्योधनो राजा कलिङ्गैर्बहुभिर्वृतः
पुरस्कृत्य रणे भीष्मं पाण्डवान् अभ्यवर्तत
tato duryodhano rājā kaliṅgairbahubhirvṛtaḥ
puraskṛtya raṇe bhīṣmaṃ pāṇḍavān abhyavartata
- 22
तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य वृकोदरम्
भीष्मम् अभ्यद्रवन्क्रुद्धा रणे रभसवाहनाः
tathaiva pāṇḍavāḥ sarve parivārya vṛkodaram
bhīṣmam abhyadravankruddhā raṇe rabhasavāhanāḥ

