22 shlokas
- 1
संजय उवाच
saṃjaya uvāca
- 2
यथोद्दिष्टान्यनीकानि प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः
स्वर्गं परम् अभीप्सन्तः सुयुद्धेन कुरूद्वहाः
yathoddiṣṭānyanīkāni pratyavyūhanta pāṇḍavāḥ
svargaṃ param abhīpsantaḥ suyuddhena kurūdvahāḥ
- 3
धृष्टद्युम्नस्य च स्वयं भीमेन परिपालितम्
dhṛṣṭadyumnasya ca svayaṃ bhīmena paripālitam
- 4
अनीकं दक्षिणं राजन्युयुधानेन पालितम्
श्रीमता सात्वताग्र्येण शक्रेणेव धनुष्मता
anīkaṃ dakṣiṇaṃ rājanyuyudhānena pālitam
śrīmatā sātvatāgryeṇa śakreṇeva dhanuṣmatā
- 5
महेन्द्रयानप्रतिमं रथं तु सोपस्करं हाटकरत्नचित्रम्
युधिष्ठिरः काञ्चनभाण्डयोक्त्रं समास्थितो नागकुलस्य मध्ये
mahendrayānapratimaṃ rathaṃ tu sopaskaraṃ hāṭakaratnacitram
yudhiṣṭhiraḥ kāñcanabhāṇḍayoktraṃ samāsthito nāgakulasya madhye
- 6
समुच्छ्रितं दान्तशलाकम् अस्य सुपाण्डुरं छत्रम् अतीव भाति
प्रदक्षिणं चैनम् उपाचरन्ति महर्षयः संस्तुतिभिर्नरेन्द्रम्
samucchritaṃ dāntaśalākam asya supāṇḍuraṃ chatram atīva bhāti
pradakṣiṇaṃ cainam upācaranti maharṣayaḥ saṃstutibhirnarendram
- 7
पुरोहिताः शत्रुवधं वदन्तो महर्षिवृद्धाः श्रुतवन्त एव
जप्यैश्च मन्त्रैश्च तथौषधीभिः समन्ततः स्वस्त्ययनं प्रचक्रुः
purohitāḥ śatruvadhaṃ vadanto maharṣivṛddhāḥ śrutavanta eva
japyaiśca mantraiśca tathauṣadhībhiḥ samantataḥ svastyayanaṃ pracakruḥ
- 8
ततः स वस्त्राणि तथैव गाश्च फलानि पुष्पाणि तथैव निष्कान्
कुरूत्तमो ब्राह्मणसान्महात्मा कुर्वन्ययौ शक्र इवामरेभ्यः
tataḥ sa vastrāṇi tathaiva gāśca phalāni puṣpāṇi tathaiva niṣkān
kurūttamo brāhmaṇasānmahātmā kurvanyayau śakra ivāmarebhyaḥ
- 9
सहस्रसूर्यः शतकिङ्किणीकः परार्ध्यजाम्बूनदहेमचित्रः
रथो ऽर्जुनस्याग्निर् इवार्चिमाली विभ्राजते श्वेतहयः सुचक्रः
sahasrasūryaḥ śatakiṅkiṇīkaḥ parārdhyajāmbūnadahemacitraḥ
ratho 'rjunasyāgnir ivārcimālī vibhrājate śvetahayaḥ sucakraḥ
- 10
तम् आस्थितः केशवसंगृहीतं कपिध्वजं गाण्डिवबाणहस्तः
धनुर्धरो यस्य समः पृथिव्यां न विद्यते नो भविता वा कदाचित्
tam āsthitaḥ keśavasaṃgṛhītaṃ kapidhvajaṃ gāṇḍivabāṇahastaḥ
dhanurdharo yasya samaḥ pṛthivyāṃ na vidyate no bhavitā vā kadācit
- 11
उद्वर्तयिष्यंस्तव पुत्रसेनाम् अतीव रौद्रं स बिभर्ति रूपम्
अनायुधो यः सुभुजो भुजाभ्यां नराश्वनागान्युधि भस्म कुर्यात्
udvartayiṣyaṃstava putrasenām atīva raudraṃ sa bibharti rūpam
anāyudho yaḥ subhujo bhujābhyāṃ narāśvanāgānyudhi bhasma kuryāt
- 12
स भीमसेनः सहितो यमाभ्यां वृकोदरो वीररथस्य गोप्ता
तं प्रेक्ष्य मत्तर्षभसिंहखेलं लोके महेन्द्रप्रतिमानकल्पम्
sa bhīmasenaḥ sahito yamābhyāṃ vṛkodaro vīrarathasya goptā
taṃ prekṣya mattarṣabhasiṃhakhelaṃ loke mahendrapratimānakalpam
- 13
समीक्ष्य सेनाग्रगतं दुरासदं प्रविव्यथुः पङ्कगता इवोष्ट्राः
वृकोदरं वारणराजदर्पं योधास्त्वदीया भयविग्नसत्त्वाः
samīkṣya senāgragataṃ durāsadaṃ pravivyathuḥ paṅkagatā ivoṣṭrāḥ
vṛkodaraṃ vāraṇarājadarpaṃ yodhāstvadīyā bhayavignasattvāḥ
- 14
अनीकमध्ये तिष्ठन्तं राजपुत्रं दुरासदम्
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं गुडाकेशं जनार्दनः
anīkamadhye tiṣṭhantaṃ rājaputraṃ durāsadam
abravīdbharataśreṣṭhaṃ guḍākeśaṃ janārdanaḥ
- 15
वासुदेव उवाच
य एष गोप्ता प्रतपन्बलस्थो यो नः सेनां सिंह इवेक्षते च
स एष भीष्मः कुरुवंशकेतुर्येनाहृतास्त्रिंशतो वाजिमेधाः
vāsudeva uvāca
ya eṣa goptā pratapanbalastho yo naḥ senāṃ siṃha ivekṣate ca
sa eṣa bhīṣmaḥ kuruvaṃśaketuryenāhṛtāstriṃśato vājimedhāḥ
- 16
एतान्यनीकानि महानुभावं गूहन्ति मेघा इव घर्मरश्मिम्
एतानि हत्वा पुरुषप्रवीर काङ्क्षस्व युद्धं भरतर्षभेण
etānyanīkāni mahānubhāvaṃ gūhanti meghā iva gharmaraśmim
etāni hatvā puruṣapravīra kāṅkṣasva yuddhaṃ bharatarṣabheṇa
- 17
धृतराष्ट्र उवाच
केषां प्रहृष्टास्तत्राग्रे योधा युध्यन्ति संजय
उदग्रमनसः के ऽत्र के वा दीना विचेतसः
dhṛtarāṣṭra uvāca
keṣāṃ prahṛṣṭāstatrāgre yodhā yudhyanti saṃjaya
udagramanasaḥ ke 'tra ke vā dīnā vicetasaḥ
- 18
के पूर्वं प्राहरंस्तत्र युद्धे हृदयकम्पने
मामकाः पाण्डवानां वा तन्ममाचक्ष्व संजय
ke pūrvaṃ prāharaṃstatra yuddhe hṛdayakampane
māmakāḥ pāṇḍavānāṃ vā tanmamācakṣva saṃjaya
- 19
कस्य सेनासमुदये गन्धमाल्यसमुद्भवः
वाचः प्रदक्षिणाश्चैव योधानाम् अभिगर्जताम्
kasya senāsamudaye gandhamālyasamudbhavaḥ
vācaḥ pradakṣiṇāścaiva yodhānām abhigarjatām
- 20
संजय उवाच
उभयोः सेनयोस्तत्र योधा जहृषिरे मुदा
स्रग्धूपपानगन्धानाम् उभयत्र समुद्भवः
saṃjaya uvāca
ubhayoḥ senayostatra yodhā jahṛṣire mudā
sragdhūpapānagandhānām ubhayatra samudbhavaḥ
- 21
संहतानाम् अनीकानां व्यूढानां भरतर्षभ
संसर्पताम् उदीर्णानां विमर्दः सुमहान् अभूत्
saṃhatānām anīkānāṃ vyūḍhānāṃ bharatarṣabha
saṃsarpatām udīrṇānāṃ vimardaḥ sumahān abhūt
- 22
वादित्रशब्दस्तुमुलः शङ्खभेरीविमिश्रितः
कुञ्जराणां च नदतां सैन्यानां च प्रहृष्यताम्
vāditraśabdastumulaḥ śaṅkhabherīvimiśritaḥ
kuñjarāṇāṃ ca nadatāṃ sainyānāṃ ca prahṛṣyatām

