19 shlokas
- 1
संजय उवाच
अथ शूरा महाराज परस्परकृतागसः
जग्मुः स्वशिबिराण्येव रुधिरेण समुक्षिताः
saṃjaya uvāca
atha śūrā mahārāja parasparakṛtāgasaḥ
jagmuḥ svaśibirāṇyeva rudhireṇa samukṣitāḥ
- 2
विश्रम्य च यथान्यायं पूजयित्वा परस्परम्
संनद्धाः समदृश्यन्त भूयो युद्धचिकीर्षया
viśramya ca yathānyāyaṃ pūjayitvā parasparam
saṃnaddhāḥ samadṛśyanta bhūyo yuddhacikīrṣayā
- 3
ततस्तव सुतो राजंश्चिन्तयाभिपरिप्लुतः
विस्रवच्छोणिताक्ताङ्गः पप्रच्छेदं पितामहम्
tatastava suto rājaṃścintayābhipariplutaḥ
visravacchoṇitāktāṅgaḥ papracchedaṃ pitāmaham
- 4
सैन्यानि रौद्राणि भयानकानि व्यूढानि सम्यग्बहुलध्वजानि
विदार्य हत्वा च निपीड्य शूरास्ते पाण्डवानां त्वरिता रथौघाः
sainyāni raudrāṇi bhayānakāni vyūḍhāni samyagbahuladhvajāni
vidārya hatvā ca nipīḍya śūrāste pāṇḍavānāṃ tvaritā rathaughāḥ
- 5
संमोह्य सर्वान्युधि कीर्तिमन्तो व्यूहं च तं मकरं वज्रकल्पम्
प्रविश्य भीमेन निबर्हितो ऽस्मि घोरैः शरैर्मृत्युदण्डप्रकाशैः
saṃmohya sarvānyudhi kīrtimanto vyūhaṃ ca taṃ makaraṃ vajrakalpam
praviśya bhīmena nibarhito 'smi ghoraiḥ śarairmṛtyudaṇḍaprakāśaiḥ
- 6
क्रुद्धं तम् उद्वीक्ष्य भयेन राजन्संमूर्छितो नालभं शान्तिम् अद्य
इच्छे प्रसादात्तव सत्यसंध प्राप्तुं जयं पाण्डवेयांश्च हन्तुम्
kruddhaṃ tam udvīkṣya bhayena rājansaṃmūrchito nālabhaṃ śāntim adya
icche prasādāttava satyasaṃdha prāptuṃ jayaṃ pāṇḍaveyāṃśca hantum
- 7
तेनैवम् उक्तः प्रहसन्महात्मा दुर्योधनं जातमन्युं विदित्वा
तं प्रत्युवाचाविमना मनस्वी गङ्गासुतः शस्त्रभृतां वरिष्ठः
tenaivam uktaḥ prahasanmahātmā duryodhanaṃ jātamanyuṃ viditvā
taṃ pratyuvācāvimanā manasvī gaṅgāsutaḥ śastrabhṛtāṃ variṣṭhaḥ
- 8
परेण यत्नेन विगाह्य सेनां सर्वात्मनाहं तव राजपुत्र
इच्छामि दातुं विजयं सुखं च न चात्मानं छादये ऽहं त्वदर्थे
pareṇa yatnena vigāhya senāṃ sarvātmanāhaṃ tava rājaputra
icchāmi dātuṃ vijayaṃ sukhaṃ ca na cātmānaṃ chādaye 'haṃ tvadarthe
- 9
एते तु रौद्रा बहवो महारथा यशस्विनः शूरतमाः कृतास्त्राः
ये पाण्डवानां समरे सहाया जितक्लमाः क्रोधविषं वमन्ति
ete tu raudrā bahavo mahārathā yaśasvinaḥ śūratamāḥ kṛtāstrāḥ
ye pāṇḍavānāṃ samare sahāyā jitaklamāḥ krodhaviṣaṃ vamanti
- 10
ते नेह शक्याः सहसा विजेतुं वीर्योन्नद्धाः कृतवैरास्त्वया च
अहं ह्येतान्प्रतियोत्स्यामि राजन्सर्वात्मना जीवितं त्यज्य वीर
te neha śakyāḥ sahasā vijetuṃ vīryonnaddhāḥ kṛtavairāstvayā ca
ahaṃ hyetānpratiyotsyāmi rājansarvātmanā jīvitaṃ tyajya vīra
- 11
रणे तवार्थाय महानुभाव न जीवितं रक्ष्यतमं ममाद्य
सर्वांस्तवार्थाय सदेवदैत्यांल्लोकान्दहेयं किमु शत्रूंस्तवेह
raṇe tavārthāya mahānubhāva na jīvitaṃ rakṣyatamaṃ mamādya
sarvāṃstavārthāya sadevadaityāṃllokāndaheyaṃ kimu śatrūṃstaveha
- 12
तत्पाण्डवान्योधयिष्यामि राजन्प्रियं च ते सर्वम् अहं करिष्ये
श्रुत्वैव चैतत्परमप्रतीतो दुर्योधनः प्रीतमना बभूव
tatpāṇḍavānyodhayiṣyāmi rājanpriyaṃ ca te sarvam ahaṃ kariṣye
śrutvaiva caitatparamapratīto duryodhanaḥ prītamanā babhūva
- 13
सर्वाणि सैन्यानि ततः प्रहृष्टो निर्गच्छतेत्याह नृपांश्च सर्वान्
तदाज्ञया तानि विनिर्ययुर्द्रुतं रथाश्वपादातगजायुतानि
sarvāṇi sainyāni tataḥ prahṛṣṭo nirgacchatetyāha nṛpāṃśca sarvān
tadājñayā tāni viniryayurdrutaṃ rathāśvapādātagajāyutāni
- 14
प्रहर्षयुक्तानि तु तानि राजन्महान्ति नानाविधशस्त्रवन्ति
स्थितानि नागाश्वपदातिमन्ति विरेजुर् आजौ तव राजन्बलानि
praharṣayuktāni tu tāni rājanmahānti nānāvidhaśastravanti
sthitāni nāgāśvapadātimanti virejur ājau tava rājanbalāni
- 15
वृन्दैः स्थिताश्चापि सुसम्प्रयुक्ताश्चकाशिरे दन्तिगणाः समन्तात्
शस्त्रास्त्रविद्भिर्नरदेव योधैर् अधिष्ठिताः सैन्यगणास्त्वदीयाः
vṛndaiḥ sthitāścāpi susamprayuktāścakāśire dantigaṇāḥ samantāt
śastrāstravidbhirnaradeva yodhair adhiṣṭhitāḥ sainyagaṇāstvadīyāḥ
- 16
रथैश्च पादातगजाश्वसंघैः प्रयाद्भिर् आजौ विधिवत्प्रणुन्नैः
समुद्धतं वै तरुणार्कवर्णं रजो बभौ छादयत्सूर्यरश्मीन्
rathaiśca pādātagajāśvasaṃghaiḥ prayādbhir ājau vidhivatpraṇunnaiḥ
samuddhataṃ vai taruṇārkavarṇaṃ rajo babhau chādayatsūryaraśmīn
- 17
रेजुः पताका रथदन्तिसंस्था वातेरिता भ्राम्यमाणाः समन्तात्
नानारङ्गाः समरे तत्र राजन्मेघैर्युक्ता विद्युतः खे यथैव
rejuḥ patākā rathadantisaṃsthā vāteritā bhrāmyamāṇāḥ samantāt
nānāraṅgāḥ samare tatra rājanmeghairyuktā vidyutaḥ khe yathaiva
- 18
धनूंषि विस्फारयतां नृपाणां बभूव शब्दस्तुमुलो ऽतिघोरः
विमथ्यतो देवमहासुरौघैर्यथार्णवस्यादियुगे तदानीम्
dhanūṃṣi visphārayatāṃ nṛpāṇāṃ babhūva śabdastumulo 'tighoraḥ
vimathyato devamahāsuraughairyathārṇavasyādiyuge tadānīm
- 19
तद् उग्रनादं बहुरूपवर्णं तवात्मजानां समुदीर्णम् एवम्
बभूव सैन्यं रिपुसैन्यहन्तृ युगान्तमेघौघनिभं तदानीम्
tad ugranādaṃ bahurūpavarṇaṃ tavātmajānāṃ samudīrṇam evam
babhūva sainyaṃ ripusainyahantṛ yugāntameghaughanibhaṃ tadānīm

