39 shlokas
- 1
संजय उवाच
यथा स भगवान्व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत्
तथैव सहिताः सर्वे समाजग्मुर्महीक्षितः
saṃjaya uvāca
yathā sa bhagavānvyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt
tathaiva sahitāḥ sarve samājagmurmahīkṣitaḥ
- 2
मघाविषयगः सोमस्तद्दिनं प्रत्यपद्यत
दीप्यमानाश्च संपेतुर्दिवि सप्त महाग्रहाः
maghāviṣayagaḥ somastaddinaṃ pratyapadyata
dīpyamānāśca saṃpeturdivi sapta mahāgrahāḥ
- 3
द्विधाभूत इवादित्य उदये प्रत्यदृश्यत
ज्वलन्त्या शिखया भूयो भानुमान् उदितो दिवि
dvidhābhūta ivāditya udaye pratyadṛśyata
jvalantyā śikhayā bhūyo bhānumān udito divi
- 4
ववाशिरे च दीप्तायां दिशि गोमायुवायसाः
लिप्समानाः शरीराणि मांसशोणितभोजनाः
vavāśire ca dīptāyāṃ diśi gomāyuvāyasāḥ
lipsamānāḥ śarīrāṇi māṃsaśoṇitabhojanāḥ
- 5
अहन्यहनि पार्थानां वृद्धः कुरुपितामहः
भरद्वाजात्मजश्चैव प्रातर् उत्थाय संयतौ
ahanyahani pārthānāṃ vṛddhaḥ kurupitāmahaḥ
bharadvājātmajaścaiva prātar utthāya saṃyatau
- 6
जयो ऽस्तु पाण्डुपुत्राणाम् इत्यूचतुर् अरिंदमौ
युयुधाते तवार्थाय यथा स समयः कृतः
jayo 'stu pāṇḍuputrāṇām ityūcatur ariṃdamau
yuyudhāte tavārthāya yathā sa samayaḥ kṛtaḥ
- 7
सर्वधर्मविशेषज्ञः पिता देवव्रतस्तव
समानीय महीपालान् इदं वचनम् अब्रवीत्
sarvadharmaviśeṣajñaḥ pitā devavratastava
samānīya mahīpālān idaṃ vacanam abravīt
- 8
इदं वः क्षत्रिया द्वारं स्वर्गायापावृतं महत्
गच्छध्वं तेन शक्रस्य ब्रह्मणश्च सलोकताम्
idaṃ vaḥ kṣatriyā dvāraṃ svargāyāpāvṛtaṃ mahat
gacchadhvaṃ tena śakrasya brahmaṇaśca salokatām
- 9
एष वः शाश्वतः पन्थाः पूर्वैः पूर्वतरैर्गतः
संभावयत चात्मानम् अव्यग्रमनसो युधि
eṣa vaḥ śāśvataḥ panthāḥ pūrvaiḥ pūrvatarairgataḥ
saṃbhāvayata cātmānam avyagramanaso yudhi
- 10
नाभागो हि ययातिश्च मान्धाता नहुषो नृगः
संसिद्धाः परमं स्थानं गताः कर्मभिर् ईदृशैः
nābhāgo hi yayātiśca māndhātā nahuṣo nṛgaḥ
saṃsiddhāḥ paramaṃ sthānaṃ gatāḥ karmabhir īdṛśaiḥ
- 11
अधर्मः क्षत्रियस्यैष यद्व्याधिमरणं गृहे
यद् आजौ निधनं याति सो ऽस्य धर्मः सनातनः
adharmaḥ kṣatriyasyaiṣa yadvyādhimaraṇaṃ gṛhe
yad ājau nidhanaṃ yāti so 'sya dharmaḥ sanātanaḥ
- 12
एवम् उक्ता महीपाला भीष्मेण भरतर्षभ
निर्ययुः स्वान्यनीकानि शोभयन्तो रथोत्तमैः
evam uktā mahīpālā bhīṣmeṇa bharatarṣabha
niryayuḥ svānyanīkāni śobhayanto rathottamaiḥ
- 13
स तु वैकर्तनः कर्णः सामात्यः सह बन्धुभिः
न्यासितः समरे शस्त्रं भीष्मेण भरतर्षभ
sa tu vaikartanaḥ karṇaḥ sāmātyaḥ saha bandhubhiḥ
nyāsitaḥ samare śastraṃ bhīṣmeṇa bharatarṣabha
- 14
अपेतकर्णाः पुत्रास्ते राजानश्चैव तावकाः
निर्ययुः सिंहनादेन नादयन्तो दिशो दश
apetakarṇāḥ putrāste rājānaścaiva tāvakāḥ
niryayuḥ siṃhanādena nādayanto diśo daśa
- 15
श्वेतैश्छत्रैः पताकाभिर्ध्वजवारणवाजिभिः
तान्यनीकान्यशोभन्त रथैर् अथ पदातिभिः
śvetaiśchatraiḥ patākābhirdhvajavāraṇavājibhiḥ
tānyanīkānyaśobhanta rathair atha padātibhiḥ
- 16
भेरीपणवशब्दैश्च पटहानां च निस्वनैः
रथनेमिनिनादैश्च बभूवाकुलिता मही
bherīpaṇavaśabdaiśca paṭahānāṃ ca nisvanaiḥ
rathanemininādaiśca babhūvākulitā mahī
- 17
काञ्चनाङ्गदकेयूरैः कार्मुकैश्च महारथाः
भ्राजमाना व्यदृश्यन्त जङ्गमाः पर्वता इव
kāñcanāṅgadakeyūraiḥ kārmukaiśca mahārathāḥ
bhrājamānā vyadṛśyanta jaṅgamāḥ parvatā iva
- 18
तालेन महता भीष्मः पञ्चतारेण केतुना
विमलादित्यसंकाशस्तस्थौ कुरुचमूपतिः
tālena mahatā bhīṣmaḥ pañcatāreṇa ketunā
vimalādityasaṃkāśastasthau kurucamūpatiḥ
- 19
ये त्वदीया महेष्वासा राजानो भरतर्षभ
अवर्तन्त यथादेशं राजञ्शांतनवस्य ते
ye tvadīyā maheṣvāsā rājāno bharatarṣabha
avartanta yathādeśaṃ rājañśāṃtanavasya te
- 20
स तु गोवासनः शैब्यः सहितः सर्वराजभिः
ययौ मातङ्गराजेन राजार्हेण पताकिना
पद्मवर्णस्त्वनीकानां सर्वेषाम् अग्रतः स्थितः
sa tu govāsanaḥ śaibyaḥ sahitaḥ sarvarājabhiḥ
yayau mātaṅgarājena rājārheṇa patākinā
padmavarṇastvanīkānāṃ sarveṣām agrataḥ sthitaḥ
- 21
अश्वत्थामा ययौ यत्तः सिंहलाङ्गूलकेतनः
श्रुतायुश्चित्रसेनश्च पुरुमित्रो विविंशतिः
aśvatthāmā yayau yattaḥ siṃhalāṅgūlaketanaḥ
śrutāyuścitrasenaśca purumitro viviṃśatiḥ
- 22
शल्यो भूरिश्रवाश्चैव विकर्णश्च महारथः
एते सप्त महेष्वासा द्रोणपुत्रपुरोगमाः
स्यन्दनैर्वरवर्णाभैर्भीष्मस्यासन्पुरःसराः
śalyo bhūriśravāścaiva vikarṇaśca mahārathaḥ
ete sapta maheṣvāsā droṇaputrapurogamāḥ
syandanairvaravarṇābhairbhīṣmasyāsanpuraḥsarāḥ
- 23
तेषाम् अपि महोत्सेधाः शोभयन्तो रथोत्तमान्
भ्राजमाना व्यदृश्यन्त जाम्बूनदमया ध्वजाः
teṣām api mahotsedhāḥ śobhayanto rathottamān
bhrājamānā vyadṛśyanta jāmbūnadamayā dhvajāḥ
- 24
जाम्बूनदमयी वेदिः कमण्डलुविभूषिता
केतुर् आचार्यमुख्यस्य द्रोणस्य धनुषा सह
jāmbūnadamayī vediḥ kamaṇḍaluvibhūṣitā
ketur ācāryamukhyasya droṇasya dhanuṣā saha
- 25
अनेकशतसाहस्रम् अनीकम् अनुकर्षतः
महान्दुर्योधनस्यासीन्नागो मणिमयो ध्वजः
anekaśatasāhasram anīkam anukarṣataḥ
mahānduryodhanasyāsīnnāgo maṇimayo dhvajaḥ
- 26
तस्य पौरवकालिङ्गौ काम्बोजश्च सुदक्षिणः
क्षेमधन्वा सुमित्रश्च तस्थुः प्रमुखतो रथाः
tasya pauravakāliṅgau kāmbojaśca sudakṣiṇaḥ
kṣemadhanvā sumitraśca tasthuḥ pramukhato rathāḥ
- 27
स्यन्दनेन महार्हेण केतुना वृषभेण च
प्रकर्षन्न् इव सेनाग्रं मागधश्च नृपो ययौ
syandanena mahārheṇa ketunā vṛṣabheṇa ca
prakarṣann iva senāgraṃ māgadhaśca nṛpo yayau
- 28
तद् अङ्गपतिना गुप्तं कृपेण च महात्मना
शारदाभ्रचयप्रख्यं प्राच्यानाम् अभवद्बलम्
tad aṅgapatinā guptaṃ kṛpeṇa ca mahātmanā
śāradābhracayaprakhyaṃ prācyānām abhavadbalam
- 29
अनीकप्रमुखे तिष्ठन्वराहेण महायशाः
शुशुभे केतुमुख्येन राजतेन जयद्रथः
anīkapramukhe tiṣṭhanvarāheṇa mahāyaśāḥ
śuśubhe ketumukhyena rājatena jayadrathaḥ
- 30
शतं रथसहस्राणां तस्यासन्वशवर्तिनः
अष्टौ नागसहस्राणि सादिनाम् अयुतानि षट्
śataṃ rathasahasrāṇāṃ tasyāsanvaśavartinaḥ
aṣṭau nāgasahasrāṇi sādinām ayutāni ṣaṭ

