138 shlokas
- 1
संजय उवाच
अभिमन्युर्महाराज तव पुत्रम् अयोधयत्
महत्या सेनया युक्तो भीष्महेतोः पराक्रमी
saṃjaya uvāca
abhimanyurmahārāja tava putram ayodhayat
mahatyā senayā yukto bhīṣmahetoḥ parākramī
- 2
दुर्योधनो रणे कार्ष्णिं नवभिर्नतपर्वभिः
आजघान रणे क्रुद्धः पुनश्चैनं त्रिभिः शरैः
duryodhano raṇe kārṣṇiṃ navabhirnataparvabhiḥ
ājaghāna raṇe kruddhaḥ punaścainaṃ tribhiḥ śaraiḥ
- 3
तस्य शक्तिं रणे कार्ष्णिर्मृत्योर्घोराम् इव स्वसाम्
प्रेषयामास संक्रुद्धो दुर्योधनरथं प्रति
tasya śaktiṃ raṇe kārṣṇirmṛtyorghorām iva svasām
preṣayāmāsa saṃkruddho duryodhanarathaṃ prati
- 4
ताम् आपतन्तीं सहसा घोररूपां विशां पते
द्विधा चिछेद ते पुत्रः क्षुरप्रेण महारथः
tām āpatantīṃ sahasā ghorarūpāṃ viśāṃ pate
dvidhā cicheda te putraḥ kṣurapreṇa mahārathaḥ
- 5
तां शक्तिं पतितां दृष्ट्वा कार्ष्णिः परमकोपनः
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोर् उरसि चार्पयत्
tāṃ śaktiṃ patitāṃ dṛṣṭvā kārṣṇiḥ paramakopanaḥ
duryodhanaṃ tribhirbāṇairbāhvor urasi cārpayat
- 6
पुनश्चैनं शरैर्घोरैर् आजघान स्तनान्तरे
दशभिर्भरतश्रेष्ठ दुर्योधनम् अमर्षणम्
punaścainaṃ śarairghorair ājaghāna stanāntare
daśabhirbharataśreṣṭha duryodhanam amarṣaṇam
- 7
तद्युद्धम् अभवद्घोरं चित्ररूपं च भारत
ईक्षितृप्रीतिजननं सर्वपार्थिवपूजितम्
tadyuddham abhavadghoraṃ citrarūpaṃ ca bhārata
īkṣitṛprītijananaṃ sarvapārthivapūjitam
- 8
भीष्मस्य निधनार्थाय पार्थस्य विजयाय च
युयुधाते रणे वीरौ सौभद्रकुरुपुंगवौ
bhīṣmasya nidhanārthāya pārthasya vijayāya ca
yuyudhāte raṇe vīrau saubhadrakurupuṃgavau
- 9
सात्यकिं रभसं युद्धे द्रौणिर्ब्राह्मणपुंगवः
आजघानोरसि क्रुद्धो नाराचेन परंतपः
sātyakiṃ rabhasaṃ yuddhe drauṇirbrāhmaṇapuṃgavaḥ
ājaghānorasi kruddho nārācena paraṃtapaḥ
- 10
शैनेयो ऽपि गुरोः पुत्रं सर्वमर्मसु भारत
अताडयद् अमेयात्मा नवभिः कङ्कपत्रिभिः
śaineyo 'pi guroḥ putraṃ sarvamarmasu bhārata
atāḍayad ameyātmā navabhiḥ kaṅkapatribhiḥ
- 11
अश्वत्थामा तु समरे सात्यकिं नवभिः शरैः
त्रिंशता च पुनस्तूर्णं बाह्वोर् उरसि चार्पयत्
aśvatthāmā tu samare sātyakiṃ navabhiḥ śaraiḥ
triṃśatā ca punastūrṇaṃ bāhvor urasi cārpayat
- 12
सो ऽतिविद्धो महेष्वासो द्रोणपुत्रेण सात्वतः
द्रोणपुत्रं त्रिभिर्बाणैर् आजघान महायशाः
so 'tividdho maheṣvāso droṇaputreṇa sātvataḥ
droṇaputraṃ tribhirbāṇair ājaghāna mahāyaśāḥ
- 13
पौरवो धृष्टकेतुं च शरैर् आसाद्य संयुगे
बहुधा दारयांचक्रे महेष्वासं महारथम्
pauravo dhṛṣṭaketuṃ ca śarair āsādya saṃyuge
bahudhā dārayāṃcakre maheṣvāsaṃ mahāratham
- 14
तथैव पौरवं युद्धे धृष्टकेतुर्महारथः
त्रिंशता निशितैर्बाणैर्विव्याध सुमहाबलः
tathaiva pauravaṃ yuddhe dhṛṣṭaketurmahārathaḥ
triṃśatā niśitairbāṇairvivyādha sumahābalaḥ
- 15
पौरवस्तु धनुश्छित्त्वा धृष्टकेतोर्महारथः
ननाद बलवन्नादं विव्याध दशभिः शरैः
pauravastu dhanuśchittvā dhṛṣṭaketormahārathaḥ
nanāda balavannādaṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ
- 16
सो ऽन्यत्कार्मुकम् आदाय पौरवं निशितैः शरैः
आजघान महाराज त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः
so 'nyatkārmukam ādāya pauravaṃ niśitaiḥ śaraiḥ
ājaghāna mahārāja trisaptatyā śilīmukhaiḥ
- 17
तौ तु तत्र महेष्वासौ महामात्रौ महारथौ
महता शरवर्षेण परस्परम् अवर्षताम्
tau tu tatra maheṣvāsau mahāmātrau mahārathau
mahatā śaravarṣeṇa parasparam avarṣatām
- 18
अन्योन्यस्य धनुश्छित्त्वा हयान्हत्वा च भारत
विरथावसियुद्धाय संगतौ तौ महारथौ
anyonyasya dhanuśchittvā hayānhatvā ca bhārata
virathāvasiyuddhāya saṃgatau tau mahārathau
- 19
आर्षभे चर्मणी चित्रे शतचन्द्रपरिष्कृते
तारकाशतचित्रौ च निस्त्रिंशौ सुमहाप्रभौ
ārṣabhe carmaṇī citre śatacandrapariṣkṛte
tārakāśatacitrau ca nistriṃśau sumahāprabhau
- 20
प्रगृह्य विमलौ राजंस्तावन्योन्यम् अभिद्रुतौ
वाशितासंगमे यत्तौ सिंहाविव महावने
pragṛhya vimalau rājaṃstāvanyonyam abhidrutau
vāśitāsaṃgame yattau siṃhāviva mahāvane
- 21
मण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च
चेरतुर्दर्शयन्तौ च प्रार्थयन्तौ परस्परम्
maṇḍalāni vicitrāṇi gatapratyāgatāni ca
ceraturdarśayantau ca prārthayantau parasparam
- 22
पौरवो धृष्टकेतुं तु शङ्खदेशे महासिना
ताडयामास संक्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
pauravo dhṛṣṭaketuṃ tu śaṅkhadeśe mahāsinā
tāḍayāmāsa saṃkruddhastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
- 23
चेदिराजो ऽपि समरे पौरवं पुरुषर्षभम्
आजघान शिताग्रेण जत्रुदेशे महासिना
cedirājo 'pi samare pauravaṃ puruṣarṣabham
ājaghāna śitāgreṇa jatrudeśe mahāsinā
- 24
तावन्योन्यं महाराज समासाद्य महाहवे
अन्योन्यवेगाभिहतौ निपेततुर् अरिंदमौ
tāvanyonyaṃ mahārāja samāsādya mahāhave
anyonyavegābhihatau nipetatur ariṃdamau
- 25
ततः स्वरथम् आरोप्य पौरवं तनयस्तव
जयत्सेनो रथे राजन्न् अपोवाह रणाजिरात्
tataḥ svaratham āropya pauravaṃ tanayastava
jayatseno rathe rājann apovāha raṇājirāt
- 26
धृष्टकेतुं च समरे माद्रीपुत्रः परंतपः
अपोवाह रणे राजन्सहदेवः प्रतापवान्
dhṛṣṭaketuṃ ca samare mādrīputraḥ paraṃtapaḥ
apovāha raṇe rājansahadevaḥ pratāpavān
- 27
चित्रसेनः सुशर्माणं विद्ध्वा नवभिर् आशुगैः
पुनर्विव्याध तं षष्ट्या पुनश्च नवभिः शरैः
citrasenaḥ suśarmāṇaṃ viddhvā navabhir āśugaiḥ
punarvivyādha taṃ ṣaṣṭyā punaśca navabhiḥ śaraiḥ
- 28
सुशर्मा तु रणे क्रुद्धस्तव पुत्रं विशां पते
दशभिर्दशभिश्चैव विव्याध निशितैः शरैः
suśarmā tu raṇe kruddhastava putraṃ viśāṃ pate
daśabhirdaśabhiścaiva vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ
- 29
चित्रसेनश्च तं राजंस्त्रिंशता नतपर्वणाम्
आजघान रणे क्रुद्धः स च तं प्रत्यविध्यत
भीष्मस्य समरे राजन्यशो मानं च वर्धयन्
citrasenaśca taṃ rājaṃstriṃśatā nataparvaṇām
ājaghāna raṇe kruddhaḥ sa ca taṃ pratyavidhyata
bhīṣmasya samare rājanyaśo mānaṃ ca vardhayan
- 30
सौभद्रो राजपुत्रं तु बृहद्बलम् अयोधयत्
आर्जुनिं कोसलेन्द्रस्तु विद्ध्वा पञ्चभिर् आयसैः
पुनर्विव्याध विंशत्या शरैः संनतपर्वभिः
saubhadro rājaputraṃ tu bṛhadbalam ayodhayat
ārjuniṃ kosalendrastu viddhvā pañcabhir āyasaiḥ
punarvivyādha viṃśatyā śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ

