21 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
वर्षाणां चैव नामानि पर्वतानां च संजय
आचक्ष्व मे यथातत्त्वं ये च पर्वतवासिनः
dhṛtarāṣṭra uvāca
varṣāṇāṃ caiva nāmāni parvatānāṃ ca saṃjaya
ācakṣva me yathātattvaṃ ye ca parvatavāsinaḥ
- 2
संजय उवाच
दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण तु
वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः
saṃjaya uvāca
dakṣiṇena tu śvetasya nīlasyaivottareṇa tu
varṣaṃ ramaṇakaṃ nāma jāyante tatra mānavāḥ
- 3
शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे सुप्रियदर्शनाः
रतिप्रधानाश्च तथा जायन्ते तत्र मानवाः
śuklābhijanasampannāḥ sarve supriyadarśanāḥ
ratipradhānāśca tathā jāyante tatra mānavāḥ
- 4
दश वर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च
जीवन्ति ते महाराज नित्यं मुदितमानसाः
daśa varṣasahasrāṇi śatāni daśa pañca ca
jīvanti te mahārāja nityaṃ muditamānasāḥ
- 5
दक्षिणे शृङ्गिणश्चैव श्वेतस्याथोत्तरेण च
वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी
dakṣiṇe śṛṅgiṇaścaiva śvetasyāthottareṇa ca
varṣaṃ hairaṇvataṃ nāma yatra hairaṇvatī nadī
- 6
यक्षानुगा महाराज धनिनः प्रियदर्शनाः
महाबलास्तत्र सदा राजन्मुदितमानसाः
yakṣānugā mahārāja dhaninaḥ priyadarśanāḥ
mahābalāstatra sadā rājanmuditamānasāḥ
- 7
एकादश सहस्राणि वर्षाणां ते जनाधिप
आयुष्प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च
ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te janādhipa
āyuṣpramāṇaṃ jīvanti śatāni daśa pañca ca
- 8
शृङ्गाणि वै शृङ्गवतस्त्रीण्येव मनुजाधिप
एकं मणिमयं तत्र तथैकं रौक्मम् अद्भुतम्
śṛṅgāṇi vai śṛṅgavatastrīṇyeva manujādhipa
ekaṃ maṇimayaṃ tatra tathaikaṃ raukmam adbhutam
- 9
सर्वरत्नमयं चैकं भवनैर् उपशोभितम्
तत्र स्वयंप्रभा देवी नित्यं वसति शाण्डिली
sarvaratnamayaṃ caikaṃ bhavanair upaśobhitam
tatra svayaṃprabhā devī nityaṃ vasati śāṇḍilī
- 10
उत्तरेण तु शृङ्गस्य समुद्रान्ते जनाधिप
वर्षम् ऐरावतं नाम तस्माच्छृङ्गवतः परम्
uttareṇa tu śṛṅgasya samudrānte janādhipa
varṣam airāvataṃ nāma tasmācchṛṅgavataḥ param
- 11
न तत्र सूर्यस्तपति न ते जीर्यन्ति मानवाः
चन्द्रमाश्च सनक्षत्रो ज्योतिर्भूत इवावृतः
na tatra sūryastapati na te jīryanti mānavāḥ
candramāśca sanakṣatro jyotirbhūta ivāvṛtaḥ
- 12
पद्मप्रभाः पद्मवर्णाः पद्मपत्रनिभेक्षणाः
पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः
padmaprabhāḥ padmavarṇāḥ padmapatranibhekṣaṇāḥ
padmapatrasugandhāśca jāyante tatra mānavāḥ
- 13
अनिष्पन्दाः सुगन्धाश्च निराहारा जितेन्द्रियाः
देवलोकच्युताः सर्वे तथा विरजसो नृप
aniṣpandāḥ sugandhāśca nirāhārā jitendriyāḥ
devalokacyutāḥ sarve tathā virajaso nṛpa
- 14
त्रयोदश सहस्राणि वर्षाणां ते जनाधिप
आयुष्प्रमाणं जीवन्ति नरा भरतसत्तम
trayodaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te janādhipa
āyuṣpramāṇaṃ jīvanti narā bharatasattama
- 15
क्षीरोदस्य समुद्रस्य तथैवोत्तरतः प्रभुः
हरिर्वसति वैकुण्ठः शकटे कनकात्मके
kṣīrodasya samudrasya tathaivottarataḥ prabhuḥ
harirvasati vaikuṇṭhaḥ śakaṭe kanakātmake
- 16
अष्टचक्रं हि तद्यानं भूतयुक्तं मनोजवम्
अग्निवर्णं महावेगं जाम्बूनदपरिष्कृतम्
aṣṭacakraṃ hi tadyānaṃ bhūtayuktaṃ manojavam
agnivarṇaṃ mahāvegaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam
- 17
स प्रभुः सर्वभूतानां विभुश्च भरतर्षभ
संक्षेपो विस्तरश्चैव कर्ता कारयिता च सः
sa prabhuḥ sarvabhūtānāṃ vibhuśca bharatarṣabha
saṃkṣepo vistaraścaiva kartā kārayitā ca saḥ
- 18
पृथिव्यापस्तथाकाशं वायुस्तेजश्च पार्थिव
स यज्ञः सर्वभूतानाम् आस्यं तस्य हुताशनः
pṛthivyāpastathākāśaṃ vāyustejaśca pārthiva
sa yajñaḥ sarvabhūtānām āsyaṃ tasya hutāśanaḥ
- 19
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तः संजयेन धृतराष्ट्रो महामनाः
ध्यानम् अन्वगमद्राजा पुत्रान्प्रति जनाधिप
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktaḥ saṃjayena dhṛtarāṣṭro mahāmanāḥ
dhyānam anvagamadrājā putrānprati janādhipa
- 20
स विचिन्त्य महाराज पुनर् एवाब्रवीद्वचः
असंशयं सूतपुत्र कालः संक्षिपते जगत्
सृजते च पुनः सर्वं नेह विद्यति शाश्वतम्
sa vicintya mahārāja punar evābravīdvacaḥ
asaṃśayaṃ sūtaputra kālaḥ saṃkṣipate jagat
sṛjate ca punaḥ sarvaṃ neha vidyati śāśvatam
- 21
नरो नारायणश्चैव सर्वज्ञः सर्वभूतभृत्
देवा वैकुण्ठ इत्याहुर्वेदा विष्णुर् इति प्रभुम्
naro nārāyaṇaścaiva sarvajñaḥ sarvabhūtabhṛt
devā vaikuṇṭha ityāhurvedā viṣṇur iti prabhum

