18 shlokas
- 1
संजय उवाच
ततो मुहूर्तात्तुमुलः शब्दो हृदयकम्पनः
अश्रूयत महाराज योधानां प्रयुयुत्सताम्
saṃjaya uvāca
tato muhūrtāttumulaḥ śabdo hṛdayakampanaḥ
aśrūyata mahārāja yodhānāṃ prayuyutsatām
- 2
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्वारणानां च बृंहितैः
रथानां नेमिघोषैश्च दीर्यतीव वसुंधरा
śaṅkhadundubhinirghoṣairvāraṇānāṃ ca bṛṃhitaiḥ
rathānāṃ nemighoṣaiśca dīryatīva vasuṃdharā
- 3
हयानां हेषमाणानां योधानां तत्र गर्जताम्
क्षणेन खं दिशश्चैव शब्देनापूरितं तदा
hayānāṃ heṣamāṇānāṃ yodhānāṃ tatra garjatām
kṣaṇena khaṃ diśaścaiva śabdenāpūritaṃ tadā
- 4
पुत्राणां तव दुर्धर्ष पाण्डवानां तथैव च
समकम्पन्त सैन्यानि परस्परसमागमे
putrāṇāṃ tava durdharṣa pāṇḍavānāṃ tathaiva ca
samakampanta sainyāni parasparasamāgame
- 5
तत्र नागा रथाश्चैव जाम्बूनदविभूषिताः
भ्राजमाना व्यदृश्यन्त मेघा इव सविद्युतः
tatra nāgā rathāścaiva jāmbūnadavibhūṣitāḥ
bhrājamānā vyadṛśyanta meghā iva savidyutaḥ
- 6
ध्वजा बहुविधाकारास्तावकानां नराधिप
काञ्चनाङ्गदिनो रेजुर्ज्वलिता इव पावकाः
dhvajā bahuvidhākārāstāvakānāṃ narādhipa
kāñcanāṅgadino rejurjvalitā iva pāvakāḥ
- 7
स्वेषां चैव परेषां च समदृश्यन्त भारत
महेन्द्रकेतवः शुभ्रा महेन्द्रसदनेष्विव
sveṣāṃ caiva pareṣāṃ ca samadṛśyanta bhārata
mahendraketavaḥ śubhrā mahendrasadaneṣviva
- 8
काञ्चनैः कवचैर्वीरा ज्वलनार्कसमप्रभैः
संनद्धाः प्रत्यदृश्यन्त ग्रहाः प्रज्वलिता इव
kāñcanaiḥ kavacairvīrā jvalanārkasamaprabhaiḥ
saṃnaddhāḥ pratyadṛśyanta grahāḥ prajvalitā iva
- 9
उद्यतैर् आयुधैश्चित्रैस्तलबद्धाः पताकिनः
ऋषभाक्षा महेष्वासाश्चमूमुखगता बभुः
udyatair āyudhaiścitraistalabaddhāḥ patākinaḥ
ṛṣabhākṣā maheṣvāsāścamūmukhagatā babhuḥ
- 10
पृष्ठगोपास्तु भीष्मस्य पुत्रास्तव नराधिप
दुःशासनो दुर्विषहो दुर्मुखो दुःसहस्तथा
pṛṣṭhagopāstu bhīṣmasya putrāstava narādhipa
duḥśāsano durviṣaho durmukho duḥsahastathā
- 11
विविंशतिश्चित्रसेनो विकर्णश्च महारथः
सत्यव्रतः पुरुमित्रो जयो भूरिश्रवाः शलः
viviṃśatiścitraseno vikarṇaśca mahārathaḥ
satyavrataḥ purumitro jayo bhūriśravāḥ śalaḥ
- 12
रथा विंशतिसाहस्रास्तथैषाम् अनुयायिनः
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयो ऽथ वसातयः
rathā viṃśatisāhasrāstathaiṣām anuyāyinaḥ
abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo 'tha vasātayaḥ
- 13
शाल्वा मत्स्यास्तथाम्बष्ठास्त्रिगर्ताः केकयास्तथा
सौवीराः कितवाः प्राच्याः प्रतीच्योदीच्यमालवाः
śālvā matsyāstathāmbaṣṭhāstrigartāḥ kekayāstathā
sauvīrāḥ kitavāḥ prācyāḥ pratīcyodīcyamālavāḥ
- 14
द्वादशैते जनपदाः सर्वे शूरास्तनुत्यजः
महता रथवंशेन ते ऽभ्यरक्षन्पितामहम्
dvādaśaite janapadāḥ sarve śūrāstanutyajaḥ
mahatā rathavaṃśena te 'bhyarakṣanpitāmaham
- 15
अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम्
मागधो येन नृपतिस्तद्रथानीकम् अन्वयात्
anīkaṃ daśasāhasraṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām
māgadho yena nṛpatistadrathānīkam anvayāt
- 16
रथानां चक्ररक्षाश्च पादरक्षाश्च दन्तिनाम्
अभूवन्वाहिनीमध्ये शतानाम् अयुतानि षट्
rathānāṃ cakrarakṣāśca pādarakṣāśca dantinām
abhūvanvāhinīmadhye śatānām ayutāni ṣaṭ
- 17
पादाताश्चाग्रतो ऽगच्छन्धनुश्चर्मासिपाणयः
अनेकशतसाहस्रा नखरप्रासयोधिनः
pādātāścāgrato 'gacchandhanuścarmāsipāṇayaḥ
anekaśatasāhasrā nakharaprāsayodhinaḥ
- 18
अक्षौहिण्यो दशैका च तव पुत्रस्य भारत
अदृश्यन्त महाराज गङ्गेव यमुनान्तरे
akṣauhiṇyo daśaikā ca tava putrasya bhārata
adṛśyanta mahārāja gaṅgeva yamunāntare

