48 shlokas
- 1
संजय उवाच
भगदत्तः कृपः शल्यः कृतवर्मा च सात्वतः
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्धवश्च जयद्रथः
saṃjaya uvāca
bhagadattaḥ kṛpaḥ śalyaḥ kṛtavarmā ca sātvataḥ
vindānuvindāvāvantyau saindhavaśca jayadrathaḥ
- 2
चित्रसेनो विकर्णश्च तथा दुर्मर्षणो युवा
दशैते तावका योधा भीमसेनम् अयोधयन्
citraseno vikarṇaśca tathā durmarṣaṇo yuvā
daśaite tāvakā yodhā bhīmasenam ayodhayan
- 3
महत्या सेनया युक्ता नानादेशसमुत्थया
भीष्मस्य समरे राजन्प्रार्थयाना महद्यशः
mahatyā senayā yuktā nānādeśasamutthayā
bhīṣmasya samare rājanprārthayānā mahadyaśaḥ
- 4
शल्यस्तु नवभिर्बाणैर्भीमसेनम् अताडयत्
कृतवर्मा त्रिभिर्बाणैः कृपश्च नवभिः शरैः
śalyastu navabhirbāṇairbhīmasenam atāḍayat
kṛtavarmā tribhirbāṇaiḥ kṛpaśca navabhiḥ śaraiḥ
- 5
चित्रसेनो विकर्णश्च भगदत्तश्च मारिष
दशभिर्दशभिर्भल्लैर्भीमसेनम् अताडयन्
citraseno vikarṇaśca bhagadattaśca māriṣa
daśabhirdaśabhirbhallairbhīmasenam atāḍayan
- 6
सैन्धवश्च त्रिभिर्बाणैर्जत्रुदेशे ऽभ्यताडयत्
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः
दुर्मर्षणश्च विंशत्या पाण्डवं निशितैः शरैः
saindhavaśca tribhirbāṇairjatrudeśe 'bhyatāḍayat
vindānuvindāvāvantyau pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ
durmarṣaṇaśca viṃśatyā pāṇḍavaṃ niśitaiḥ śaraiḥ
- 7
स तान्सर्वान्महाराज भ्राजमानान्पृथक्पृथक्
प्रवीरान्सर्वलोकस्य धार्तराष्ट्रान्महारथान्
विव्याध बहुभिर्बाणैर्भीमसेनो महाबलः
sa tānsarvānmahārāja bhrājamānānpṛthakpṛthak
pravīrānsarvalokasya dhārtarāṣṭrānmahārathān
vivyādha bahubhirbāṇairbhīmaseno mahābalaḥ
- 8
शल्यं पञ्चाशता विद्ध्वा कृतवर्माणम् अष्टभिः
कृपस्य सशरं चापं मध्ये चिछेद भारत
अथैनं छिन्नधन्वानं पुनर्विव्याध पञ्चभिः
śalyaṃ pañcāśatā viddhvā kṛtavarmāṇam aṣṭabhiḥ
kṛpasya saśaraṃ cāpaṃ madhye cicheda bhārata
athainaṃ chinnadhanvānaṃ punarvivyādha pañcabhiḥ
- 9
विन्दानुविन्दौ च तथा त्रिभिस्त्रिभिर् अताडयत्
दुर्मर्षणं च विंशत्या चित्रसेनं च पञ्चभिः
vindānuvindau ca tathā tribhistribhir atāḍayat
durmarṣaṇaṃ ca viṃśatyā citrasenaṃ ca pañcabhiḥ
- 10
विकर्णं दशभिर्बाणैः पञ्चभिश्च जयद्रथम्
विद्ध्वा भीमो ऽनदद्धृष्टः सैन्धवं च पुनस्त्रिभिः
vikarṇaṃ daśabhirbāṇaiḥ pañcabhiśca jayadratham
viddhvā bhīmo 'nadaddhṛṣṭaḥ saindhavaṃ ca punastribhiḥ
- 11
अथान्यद्धनुर् आदाय गौतमो रथिनां वरः
भीमं विव्याध संरब्धो दशभिर्निशितैः शरैः
athānyaddhanur ādāya gautamo rathināṃ varaḥ
bhīmaṃ vivyādha saṃrabdho daśabhirniśitaiḥ śaraiḥ
- 12
स विद्धो बहुभिर्बाणैस्तोत्त्रैर् इव महाद्विपः
ततः क्रुद्धो महाबाहुर्भीमसेनः प्रतापवान्
गौतमं ताडयामास शरैर्बहुभिर् आहवे
sa viddho bahubhirbāṇaistottrair iva mahādvipaḥ
tataḥ kruddho mahābāhurbhīmasenaḥ pratāpavān
gautamaṃ tāḍayāmāsa śarairbahubhir āhave
- 13
सैन्धवस्य तथाश्वांश्च सारथिं च त्रिभिः शरैः
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय कालान्तकसमद्युतिः
saindhavasya tathāśvāṃśca sārathiṃ ca tribhiḥ śaraiḥ
prāhiṇonmṛtyulokāya kālāntakasamadyutiḥ
- 14
हताश्वात्तु रथात्तूर्णम् अवप्लुत्य महारथः
शरांश्चिक्षेप निशितान्भीमसेनस्य संयुगे
hatāśvāttu rathāttūrṇam avaplutya mahārathaḥ
śarāṃścikṣepa niśitānbhīmasenasya saṃyuge
- 15
तस्य भीमो धनुर्मध्ये द्वाभ्यां चिछेद भारत
भल्लाभ्यां भरतश्रेष्ठ सैन्धवस्य महात्मनः
tasya bhīmo dhanurmadhye dvābhyāṃ cicheda bhārata
bhallābhyāṃ bharataśreṣṭha saindhavasya mahātmanaḥ
- 16
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
चित्रसेनरथं राजन्न् आरुरोह त्वरान्वितः
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ
citrasenarathaṃ rājann āruroha tvarānvitaḥ
- 17
अत्यद्भुतं रणे कर्म कृतवांस्तत्र पाण्डवः
महारथाञ्शरैर्विद्ध्वा वारयित्वा महारथः
विरथं सैन्धवं चक्रे सर्वलोकस्य पश्यतः
atyadbhutaṃ raṇe karma kṛtavāṃstatra pāṇḍavaḥ
mahārathāñśarairviddhvā vārayitvā mahārathaḥ
virathaṃ saindhavaṃ cakre sarvalokasya paśyataḥ
- 18
नातीव ममृषे शल्यो भीमसेनस्य विक्रमम्
स संधाय शरांस्तीक्ष्णान्कर्मारपरिमार्जितान्
भीमं विव्याध सप्तत्या तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
nātīva mamṛṣe śalyo bhīmasenasya vikramam
sa saṃdhāya śarāṃstīkṣṇānkarmāraparimārjitān
bhīmaṃ vivyādha saptatyā tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
- 19
कृपश्च कृतवर्मा च भगदत्तश्च मारिष
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ चित्रसेनश्च संयुगे
kṛpaśca kṛtavarmā ca bhagadattaśca māriṣa
vindānuvindāvāvantyau citrasenaśca saṃyuge
- 20
दुर्मर्षणो विकर्णश्च सिन्धुराजश्च वीर्यवान्
भीमं ते विव्यधुस्तूर्णं शल्यहेतोर् अरिंदमाः
durmarṣaṇo vikarṇaśca sindhurājaśca vīryavān
bhīmaṃ te vivyadhustūrṇaṃ śalyahetor ariṃdamāḥ
- 21
स तु तान्प्रतिविव्याध पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः
शल्यं विव्याध सप्तत्या पुनश्च दशभिः शरैः
sa tu tānprativivyādha pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ
śalyaṃ vivyādha saptatyā punaśca daśabhiḥ śaraiḥ
- 22
तं शल्यो नवभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः
सारथिं चास्य भल्लेन गाढं विव्याध मर्मणि
taṃ śalyo navabhirviddhvā punarvivyādha pañcabhiḥ
sārathiṃ cāsya bhallena gāḍhaṃ vivyādha marmaṇi
- 23
विशोकं वीक्ष्य निर्भिन्नं भीमसेनः प्रतापवान्
मद्रराजं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोर् उरसि चार्पयत्
viśokaṃ vīkṣya nirbhinnaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān
madrarājaṃ tribhirbāṇairbāhvor urasi cārpayat
- 24
तथेतरान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिर् अजिह्मगैः
ताडयामास समरे सिंहवच्च ननाद च
tathetarānmaheṣvāsāṃstribhistribhir ajihmagaiḥ
tāḍayāmāsa samare siṃhavacca nanāda ca
- 25
ते हि यत्ता महेष्वासाः पाण्डवं युद्धदुर्मदम्
त्रिभिस्त्रिभिर् अकुण्ठाग्रैर्भृशं मर्मस्वताडयन्
te hi yattā maheṣvāsāḥ pāṇḍavaṃ yuddhadurmadam
tribhistribhir akuṇṭhāgrairbhṛśaṃ marmasvatāḍayan
- 26
सो ऽतिविद्धो महेष्वासो भीमसेनो न विव्यथे
पर्वतो वारिधाराभिर्वर्षमाणैर् इवाम्बुदैः
so 'tividdho maheṣvāso bhīmaseno na vivyathe
parvato vāridhārābhirvarṣamāṇair ivāmbudaiḥ
- 27
शल्यं च नवभिर्बाणैर्भृशं विद्ध्वा महायशाः
प्राग्ज्योतिषं शतेनाजौ राजन्विव्याध वै दृढम्
śalyaṃ ca navabhirbāṇairbhṛśaṃ viddhvā mahāyaśāḥ
prāgjyotiṣaṃ śatenājau rājanvivyādha vai dṛḍham
- 28
ततस्तु सशरं चापं सात्वतस्य महात्मनः
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन चिछेद कृतहस्तवत्
tatastu saśaraṃ cāpaṃ sātvatasya mahātmanaḥ
kṣurapreṇa sutīkṣṇena cicheda kṛtahastavat
- 29
अथान्यद्धनुर् आदाय कृतवर्मा वृकोदरम्
आजघान भ्रुवोर्मध्ये नाराचेन परंतप
athānyaddhanur ādāya kṛtavarmā vṛkodaram
ājaghāna bhruvormadhye nārācena paraṃtapa
- 30
भीमस्तु समरे विद्ध्वा शल्यं नवभिर् आयसैः
भगदत्तं त्रिभिश्चैव कृतवर्माणम् अष्टभिः
bhīmastu samare viddhvā śalyaṃ navabhir āyasaiḥ
bhagadattaṃ tribhiścaiva kṛtavarmāṇam aṣṭabhiḥ

