37 shlokas
- 1
संजय उवाच
अर्जुनस्तु नरव्याघ्र सुशर्मप्रमुखान्नृपान्
अनयत्प्रेतराजस्य भवनं सायकैः शितैः
saṃjaya uvāca
arjunastu naravyāghra suśarmapramukhānnṛpān
anayatpretarājasya bhavanaṃ sāyakaiḥ śitaiḥ
- 2
सुशर्मापि ततो बाणैः पार्थं विव्याध संयुगे
वासुदेवं च सप्तत्या पार्थं च नवभिः पुनः
suśarmāpi tato bāṇaiḥ pārthaṃ vivyādha saṃyuge
vāsudevaṃ ca saptatyā pārthaṃ ca navabhiḥ punaḥ
- 3
तान्निवार्य शरौघेण शक्रसूनुर्महारथः
सुशर्मणो रणे योधान्प्राहिणोद्यमसादनम्
tānnivārya śaraugheṇa śakrasūnurmahārathaḥ
suśarmaṇo raṇe yodhānprāhiṇodyamasādanam
- 4
ते वध्यमानाः पार्थेन कालेनेव युगक्षये
व्यद्रवन्त रणे राजन्भये जाते महारथाः
te vadhyamānāḥ pārthena kāleneva yugakṣaye
vyadravanta raṇe rājanbhaye jāte mahārathāḥ
- 5
उत्सृज्य तुरगान्केचिद्रथान्केचिच्च मारिष
गजान् अन्ये समुत्सृज्य प्राद्रवन्त दिशो दश
utsṛjya turagānkecidrathānkecicca māriṣa
gajān anye samutsṛjya prādravanta diśo daśa
- 6
अपरे तुद्यमानास्तु वाजिनागरथा रणात्
त्वरया परया युक्ताः प्राद्रवन्त विशां पते
apare tudyamānāstu vājināgarathā raṇāt
tvarayā parayā yuktāḥ prādravanta viśāṃ pate
- 7
पादाताश्चापि शस्त्राणि समुत्सृज्य महारणे
निरपेक्षा व्यधावन्त तेन तेन स्म भारत
pādātāścāpi śastrāṇi samutsṛjya mahāraṇe
nirapekṣā vyadhāvanta tena tena sma bhārata
- 8
वार्यमाणाः स्म बहुशस्त्रैगर्तेन सुशर्मणा
तथान्यैः पार्थिवश्रेष्ठैर्न व्यतिष्ठन्त संयुगे
vāryamāṇāḥ sma bahuśastraigartena suśarmaṇā
tathānyaiḥ pārthivaśreṣṭhairna vyatiṣṭhanta saṃyuge
- 9
तद्बलं प्रद्रुतं दृष्ट्वा पुत्रो दुर्योधनस्तव
पुरस्कृत्य रणे भीष्मं सर्वसैन्यपुरस्कृतम्
tadbalaṃ pradrutaṃ dṛṣṭvā putro duryodhanastava
puraskṛtya raṇe bhīṣmaṃ sarvasainyapuraskṛtam
- 10
सर्वोद्योगेन महता धनंजयम् उपाद्रवत्
त्रिगर्ताधिपतेर् अर्थे जीवितस्य विशां पते
sarvodyogena mahatā dhanaṃjayam upādravat
trigartādhipater arthe jīvitasya viśāṃ pate
- 11
स एकः समरे तस्थौ किरन्बहुविधाञ्शरान्
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः शेषा विप्रद्रुता नराः
sa ekaḥ samare tasthau kiranbahuvidhāñśarān
bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvaiḥ śeṣā vipradrutā narāḥ
- 12
तथैव पाण्डवा राजन्सर्वोद्योगेन दंशिताः
प्रययुः फल्गुनार्थाय यत्र भीष्मो व्यवस्थितः
tathaiva pāṇḍavā rājansarvodyogena daṃśitāḥ
prayayuḥ phalgunārthāya yatra bhīṣmo vyavasthitaḥ
- 13
जानन्तो ऽपि रणे शौर्यं घोरं गाण्डीवधन्वनः
हाहाकारकृतोत्साहा भीष्मं जग्मुः समन्ततः
jānanto 'pi raṇe śauryaṃ ghoraṃ gāṇḍīvadhanvanaḥ
hāhākārakṛtotsāhā bhīṣmaṃ jagmuḥ samantataḥ
- 14
ततस्तालध्वजः शूरः पाण्डवानाम् अनीकिनीम्
छादयामास समरे शरैः संनतपर्वभिः
tatastāladhvajaḥ śūraḥ pāṇḍavānām anīkinīm
chādayāmāsa samare śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 15
एकीभूतास्ततः सर्वे कुरवः पाण्डवैः सह
अयुध्यन्त महाराज मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
ekībhūtāstataḥ sarve kuravaḥ pāṇḍavaiḥ saha
ayudhyanta mahārāja madhyaṃ prāpte divākare
- 16
सात्यकिः कृतवर्माणं विद्ध्वा पञ्चभिर् आयसैः
अतिष्ठद् आहवे शूरः किरन्बाणान्सहस्रशः
sātyakiḥ kṛtavarmāṇaṃ viddhvā pañcabhir āyasaiḥ
atiṣṭhad āhave śūraḥ kiranbāṇānsahasraśaḥ
- 17
तथैव द्रुपदो राजा द्रोणं विद्ध्वा शितैः शरैः
पुनर्विव्याध सप्तत्या सारथिं चास्य सप्तभिः
tathaiva drupado rājā droṇaṃ viddhvā śitaiḥ śaraiḥ
punarvivyādha saptatyā sārathiṃ cāsya saptabhiḥ
- 18
भीमसेनस्तु राजानं बाह्लिकं प्रपितामहम्
विद्ध्वानदन्महानादं शार्दूल इव कानने
bhīmasenastu rājānaṃ bāhlikaṃ prapitāmaham
viddhvānadanmahānādaṃ śārdūla iva kānane
- 19
आर्जुनिश्चित्रसेनेन विद्धो बहुभिर् आशुगैः
चित्रसेनं त्रिभिर्बाणैर्विव्याध हृदये भृशम्
ārjuniścitrasenena viddho bahubhir āśugaiḥ
citrasenaṃ tribhirbāṇairvivyādha hṛdaye bhṛśam
- 20
समागतौ तौ तु रणे महामात्रौ व्यरोचताम्
यथा दिवि महाघोरौ राजन्बुधशनैश्चरौ
samāgatau tau tu raṇe mahāmātrau vyarocatām
yathā divi mahāghorau rājanbudhaśanaiścarau
- 21
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं च नवभिः शरैः
ननाद बलवन्नादं सौभद्रः परवीरहा
tasyāśvāṃścaturo hatvā sūtaṃ ca navabhiḥ śaraiḥ
nanāda balavannādaṃ saubhadraḥ paravīrahā
- 22
हताश्वात्तु रथात्तूर्णम् अवप्लुत्य महारथः
आरुरोह रथं तूर्णं दुर्मुखस्य विशां पते
hatāśvāttu rathāttūrṇam avaplutya mahārathaḥ
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ durmukhasya viśāṃ pate
- 23
द्रोणश्च द्रुपदं विद्ध्वा शरैः संनतपर्वभिः
सारथिं चास्य विव्याध त्वरमाणः पराक्रमी
droṇaśca drupadaṃ viddhvā śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
sārathiṃ cāsya vivyādha tvaramāṇaḥ parākramī
- 24
पीड्यमानस्ततो राजा द्रुपदो वाहिनीमुखे
अपायाज्जवनैर् अश्वैः पूर्ववैरम् अनुस्मरन्
pīḍyamānastato rājā drupado vāhinīmukhe
apāyājjavanair aśvaiḥ pūrvavairam anusmaran
- 25
भीमसेनस्तु राजानं मुहूर्ताद् इव बाह्लिकम्
व्यश्वसूतरथं चक्रे सर्वसैन्यस्य पश्यतः
bhīmasenastu rājānaṃ muhūrtād iva bāhlikam
vyaśvasūtarathaṃ cakre sarvasainyasya paśyataḥ
- 26
ससंभ्रमो महाराज संशयं परमं गतः
अवप्लुत्य ततो वाहाद्बाह्लिकः पुरुषोत्तमः
आरुरोह रथं तूर्णं लक्ष्मणस्य महारथः
sasaṃbhramo mahārāja saṃśayaṃ paramaṃ gataḥ
avaplutya tato vāhādbāhlikaḥ puruṣottamaḥ
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ lakṣmaṇasya mahārathaḥ
- 27
सात्यकिः कृतवर्माणं वारयित्वा महारथः
शरैर्बहुविधै राजन्न् आससाद पितामहम्
sātyakiḥ kṛtavarmāṇaṃ vārayitvā mahārathaḥ
śarairbahuvidhai rājann āsasāda pitāmaham
- 28
स विद्ध्वा भारतं षष्ट्या निशितैर्लोमवाहिभिः
ननर्तेव रथोपस्थे विधुन्वानो महद्धनुः
sa viddhvā bhārataṃ ṣaṣṭyā niśitairlomavāhibhiḥ
nanarteva rathopasthe vidhunvāno mahaddhanuḥ
- 29
तस्यायसीं महाशक्तिं चिक्षेपाथ पितामहः
हेमचित्रां महावेगां नागकन्योपमां शुभाम्
tasyāyasīṃ mahāśaktiṃ cikṣepātha pitāmahaḥ
hemacitrāṃ mahāvegāṃ nāgakanyopamāṃ śubhām
- 30
ताम् आपतन्तीं सहसा मृत्युकल्पां सुतेजनाम्
ध्वंसयामास वार्ष्णेयो लाघवेन महायशाः
tām āpatantīṃ sahasā mṛtyukalpāṃ sutejanām
dhvaṃsayāmāsa vārṣṇeyo lāghavena mahāyaśāḥ

