36 shlokas
- 1
संजय उवाच
द्रौणिर्भूरिश्रवाः शल्यश्चित्रसेनश्च मारिष
पुत्रः सांयमनेश्चैव सौभद्रं समयोधयन्
saṃjaya uvāca
drauṇirbhūriśravāḥ śalyaścitrasenaśca māriṣa
putraḥ sāṃyamaneścaiva saubhadraṃ samayodhayan
- 2
संसक्तम् अतितेजोभिस्तम् एकं ददृशुर्जनाः
पञ्चभिर्मनुजव्याघ्रैर्गजैः सिंहशिशुं यथा
saṃsaktam atitejobhistam ekaṃ dadṛśurjanāḥ
pañcabhirmanujavyāghrairgajaiḥ siṃhaśiśuṃ yathā
- 3
नाभिलक्ष्यतया कश्चिन्न शौर्ये न पराक्रमे
बभूव सदृशः कार्ष्णेर्नास्त्रे नापि च लाघवे
nābhilakṣyatayā kaścinna śaurye na parākrame
babhūva sadṛśaḥ kārṣṇernāstre nāpi ca lāghave
- 4
तथा तम् आत्मजं युद्धे विक्रमन्तम् अरिंदमम्
दृष्ट्वा पार्थो रणे यत्तः सिंहनादम् अथो ऽनदत्
tathā tam ātmajaṃ yuddhe vikramantam ariṃdamam
dṛṣṭvā pārtho raṇe yattaḥ siṃhanādam atho 'nadat
- 5
पीडयानं च तत्सैन्यं पौत्रं तव विशां पते
दृष्ट्वा त्वदीया राजेन्द्र समन्तात्पर्यवारयन्
pīḍayānaṃ ca tatsainyaṃ pautraṃ tava viśāṃ pate
dṛṣṭvā tvadīyā rājendra samantātparyavārayan
- 6
ध्वजिनीं धार्तराष्ट्राणां दीनशत्रुर् अदीनवत्
प्रत्युद्ययौ स सौभद्रस्तेजसा च बलेन च
dhvajinīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ dīnaśatrur adīnavat
pratyudyayau sa saubhadrastejasā ca balena ca
- 7
तस्य लाघवमार्गस्थम् आदित्यसदृशप्रभम्
व्यदृश्यत महच्चापं समरे युध्यतः परैः
tasya lāghavamārgastham ādityasadṛśaprabham
vyadṛśyata mahaccāpaṃ samare yudhyataḥ paraiḥ
- 8
स द्रौणिम् इषुणैकेन विद्ध्वा शल्यं च पञ्चभिः
ध्वजं सांयमनेश्चापि सो ऽष्टाभिर् अपवर्जयत्
sa drauṇim iṣuṇaikena viddhvā śalyaṃ ca pañcabhiḥ
dhvajaṃ sāṃyamaneścāpi so 'ṣṭābhir apavarjayat
- 9
रुक्मदण्डां महाशक्तिं प्रेषितां सौमदत्तिना
शितेनोरगसंकाशां पत्रिणा विजहार ताम्
rukmadaṇḍāṃ mahāśaktiṃ preṣitāṃ saumadattinā
śitenoragasaṃkāśāṃ patriṇā vijahāra tām
- 10
शल्यस्य च महाघोरान् अस्यतः शतशः शरान्
निवार्यार्जुनदायादो जघान समरे हयान्
śalyasya ca mahāghorān asyataḥ śataśaḥ śarān
nivāryārjunadāyādo jaghāna samare hayān
- 11
भूरिश्रवाश्च शल्यश्च द्रौणिः सांयमनिः शलः
नाभ्यवर्तन्त संरब्धाः कार्ष्णेर्बाहुबलाश्रयात्
bhūriśravāśca śalyaśca drauṇiḥ sāṃyamaniḥ śalaḥ
nābhyavartanta saṃrabdhāḥ kārṣṇerbāhubalāśrayāt
- 12
ततस्त्रिगर्ता राजेन्द्र मद्राश्च सह केकयैः
पञ्चत्रिंशतिसाहस्रास्तव पुत्रेण चोदिताः
tatastrigartā rājendra madrāśca saha kekayaiḥ
pañcatriṃśatisāhasrāstava putreṇa coditāḥ
- 13
धनुर्वेदविदो मुख्या अजेयाः शत्रुभिर्युधि
सहपुत्रं जिघांसन्तं परिवव्रुः किरीटिनम्
dhanurvedavido mukhyā ajeyāḥ śatrubhiryudhi
sahaputraṃ jighāṃsantaṃ parivavruḥ kirīṭinam
- 14
तौ तु तत्र पितापुत्रौ परिक्षिप्तौ रथर्षभौ
ददर्श राजन्पाञ्चाल्यः सेनापतिर् अमित्रजित्
tau tu tatra pitāputrau parikṣiptau ratharṣabhau
dadarśa rājanpāñcālyaḥ senāpatir amitrajit
- 15
स वारणरथौघानां सहस्रैर्बहुभिर्वृतः
वाजिभिः पत्तिभिश्चैव वृतः शतसहस्रशः
sa vāraṇarathaughānāṃ sahasrairbahubhirvṛtaḥ
vājibhiḥ pattibhiścaiva vṛtaḥ śatasahasraśaḥ
- 16
धनुर्विस्फार्य संक्रुद्धश्चोदयित्वा वरूथिनीम्
ययौ तन्मद्रकानीकं केकयांश्च परंतपः
dhanurvisphārya saṃkruddhaścodayitvā varūthinīm
yayau tanmadrakānīkaṃ kekayāṃśca paraṃtapaḥ
- 17
तेन कीर्तिमता गुप्तम् अनीकं दृढधन्वना
प्रयुक्तरथनागाश्वं योत्स्यमानम् अशोभत
tena kīrtimatā guptam anīkaṃ dṛḍhadhanvanā
prayuktarathanāgāśvaṃ yotsyamānam aśobhata
- 18
सो ऽर्जुनं प्रमुखे यान्तं पाञ्चाल्यः कुरुनन्दन
त्रिभिः शारद्वतं बाणैर्जत्रुदेशे समर्पयत्
so 'rjunaṃ pramukhe yāntaṃ pāñcālyaḥ kurunandana
tribhiḥ śāradvataṃ bāṇairjatrudeśe samarpayat
- 19
ततः स मद्रकान्हत्वा दशभिर्दशभिः शरैः
हृष्ट एको जघानाश्वं भल्लेन कृतवर्मणः
tataḥ sa madrakānhatvā daśabhirdaśabhiḥ śaraiḥ
hṛṣṭa eko jaghānāśvaṃ bhallena kṛtavarmaṇaḥ
- 20
दमनं चापि दायादं पौरवस्य महात्मनः
जघान विपुलाग्रेण नाराचेन परंतपः
damanaṃ cāpi dāyādaṃ pauravasya mahātmanaḥ
jaghāna vipulāgreṇa nārācena paraṃtapaḥ
- 21
ततः सांयमनेः पुत्रः पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम्
अविध्यत्त्रिंशता बाणैर्दशभिश्चास्य सारथिम्
tataḥ sāṃyamaneḥ putraḥ pāñcālyaṃ yuddhadurmadam
avidhyattriṃśatā bāṇairdaśabhiścāsya sārathim
- 22
सो ऽतिविद्धो महेष्वासः सृक्किणी परिसंलिहन्
भल्लेन भृशतीक्ष्णेन निचकर्तास्य कार्मुकम्
so 'tividdho maheṣvāsaḥ sṛkkiṇī parisaṃlihan
bhallena bhṛśatīkṣṇena nicakartāsya kārmukam
- 23
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षिप्रम् एव समर्पयत्
अश्वांश्चास्यावधीद्राजन्न् उभौ तौ पार्ष्णिसारथी
athainaṃ pañcaviṃśatyā kṣipram eva samarpayat
aśvāṃścāsyāvadhīdrājann ubhau tau pārṣṇisārathī
- 24
स हताश्वे रथे तिष्ठन्ददर्श भरतर्षभ
पुत्रः सांयमनेः पुत्रं पाञ्चाल्यस्य महात्मनः
sa hatāśve rathe tiṣṭhandadarśa bharatarṣabha
putraḥ sāṃyamaneḥ putraṃ pāñcālyasya mahātmanaḥ
- 25
स संगृह्य महाघोरं निस्त्रिंशवरम् आयसम्
पदातिस्तूर्णम् अभ्यर्छद्रथस्थं द्रुपदात्मजम्
sa saṃgṛhya mahāghoraṃ nistriṃśavaram āyasam
padātistūrṇam abhyarchadrathasthaṃ drupadātmajam
- 26
तं महौघम् इवायान्तं खात्पतन्तम् इवोरगम्
भ्रान्तावरणनिस्त्रिंशं कालोत्सृष्टम् इवान्तकम्
taṃ mahaugham ivāyāntaṃ khātpatantam ivoragam
bhrāntāvaraṇanistriṃśaṃ kālotsṛṣṭam ivāntakam
- 27
दीप्यन्तम् इव शस्त्रार्च्या मत्तवारणविक्रमम्
अपश्यन्पाण्डवास्तत्र धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
dīpyantam iva śastrārcyā mattavāraṇavikramam
apaśyanpāṇḍavāstatra dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ
- 28
तस्य पाञ्चालपुत्रस्तु प्रतीपम् अभिधावतः
शितनिस्त्रिंशहस्तस्य शरावरणधारिणः
tasya pāñcālaputrastu pratīpam abhidhāvataḥ
śitanistriṃśahastasya śarāvaraṇadhāriṇaḥ
- 29
बाणवेगम् अतीतस्य रथाभ्याशम् उपेयुषः
त्वरन्सेनापतिः क्रुद्धो बिभेद गदया शिरः
bāṇavegam atītasya rathābhyāśam upeyuṣaḥ
tvaransenāpatiḥ kruddho bibheda gadayā śiraḥ
- 30
तस्य राजन्सनिस्त्रिंशं सुप्रभं च शरावरम्
हतस्य पततो हस्ताद्वेगेन न्यपतद्भुवि
tasya rājansanistriṃśaṃ suprabhaṃ ca śarāvaram
hatasya patato hastādvegena nyapatadbhuvi

