31 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
मेरोर् अथोत्तरं पार्श्वं पूर्वं चाचक्ष्व संजय
निखिलेन महाबुद्धे माल्यवन्तं च पर्वतम्
dhṛtarāṣṭra uvāca
meror athottaraṃ pārśvaṃ pūrvaṃ cācakṣva saṃjaya
nikhilena mahābuddhe mālyavantaṃ ca parvatam
- 2
संजय उवाच
दक्षिणेन तु नीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे
उत्तराः कुरवो राजन्पुण्याः सिद्धनिषेविताः
saṃjaya uvāca
dakṣiṇena tu nīlasya meroḥ pārśve tathottare
uttarāḥ kuravo rājanpuṇyāḥ siddhaniṣevitāḥ
- 3
तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः
पुष्पाणि च सुगन्धीनि रसवन्ति फलानि च
tatra vṛkṣā madhuphalā nityapuṣpaphalopagāḥ
puṣpāṇi ca sugandhīni rasavanti phalāni ca
- 4
सर्वकामफलास्तत्र केचिद्वृक्षा जनाधिप
अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र नराधिप
sarvakāmaphalāstatra kecidvṛkṣā janādhipa
apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra narādhipa
- 5
ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं ह्यमृतोपमम्
वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च
ye kṣaranti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ hyamṛtopamam
vastrāṇi ca prasūyante phaleṣvābharaṇāni ca
- 6
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका
सर्वत्र सुखसंस्पर्शा निष्पङ्का च जनाधिप
sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmakāñcanavālukā
sarvatra sukhasaṃsparśā niṣpaṅkā ca janādhipa
- 7
देवलोकच्युताः सर्वे जायन्ते तत्र मानवाः
तुल्यरूपगुणोपेताः समेषु विषमेषु च
devalokacyutāḥ sarve jāyante tatra mānavāḥ
tulyarūpaguṇopetāḥ sameṣu viṣameṣu ca
- 8
मिथुनानि च जायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः
तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्त्यमृतसंनिभम्
mithunāni ca jāyante striyaścāpsarasopamāḥ
teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibantyamṛtasaṃnibham
- 9
मिथुनं जायमानं वै समं तच्च प्रवर्धते
तुल्यरूपगुणोपेतं समवेषं तथैव च
एकैकम् अनुरक्तं च चक्रवाकसमं विभो
mithunaṃ jāyamānaṃ vai samaṃ tacca pravardhate
tulyarūpaguṇopetaṃ samaveṣaṃ tathaiva ca
ekaikam anuraktaṃ ca cakravākasamaṃ vibho
- 10
निरामया वीतशोका नित्यं मुदितमानसाः
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च
जीवन्ति ते महाराज न चान्योन्यं जहत्युत
nirāmayā vītaśokā nityaṃ muditamānasāḥ
daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca
jīvanti te mahārāja na cānyonyaṃ jahatyuta
- 11
भारुण्डा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुण्डा महाबलाः
ते निर्हरन्ति हि मृतान्दरीषु प्रक्षिपन्ति च
bhāruṇḍā nāma śakunāstīkṣṇatuṇḍā mahābalāḥ
te nirharanti hi mṛtāndarīṣu prakṣipanti ca
- 12
उत्तराः कुरवो राजन्व्याख्यातास्ते समासतः
मेरोः पार्श्वम् अहं पूर्वं वक्ष्याम्यथ यथातथम्
uttarāḥ kuravo rājanvyākhyātāste samāsataḥ
meroḥ pārśvam ahaṃ pūrvaṃ vakṣyāmyatha yathātatham
- 13
तस्य पूर्वाभिषेकस्तु भद्राश्वस्य विशां पते
भद्रसालवनं यत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः
tasya pūrvābhiṣekastu bhadrāśvasya viśāṃ pate
bhadrasālavanaṃ yatra kālāmraśca mahādrumaḥ
- 14
कालाम्रश्च महाराज नित्यपुष्पफलः शुभः
द्वीपश्च योजनोत्सेधः सिद्धचारणसेवितः
kālāmraśca mahārāja nityapuṣpaphalaḥ śubhaḥ
dvīpaśca yojanotsedhaḥ siddhacāraṇasevitaḥ
- 15
तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्ता महाबलाः
स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः
tatra te puruṣāḥ śvetāstejoyuktā mahābalāḥ
striyaḥ kumudavarṇāśca sundaryaḥ priyadarśanāḥ
- 16
चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः
चन्द्रशीतलगात्र्यश्च नृत्तगीतविशारदाः
candraprabhāścandravarṇāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ
candraśītalagātryaśca nṛttagītaviśāradāḥ
- 17
दश वर्षसहस्राणि तत्रायुर्भरतर्षभ
कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः
daśa varṣasahasrāṇi tatrāyurbharatarṣabha
kālāmrarasapītāste nityaṃ saṃsthitayauvanāḥ
- 18
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः
dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu
sudarśano nāma mahāñjambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ
- 19
सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः
तस्य नाम्ना समाख्यातो जम्बूद्वीपः सनातनः
sarvakāmaphalaḥ puṇyaḥ siddhacāraṇasevitaḥ
tasya nāmnā samākhyāto jambūdvīpaḥ sanātanaḥ
- 20
योजनानां सहस्रं च शतं च भरतर्षभ
उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवस्पृङ्मनुजेश्वर
yojanānāṃ sahasraṃ ca śataṃ ca bharatarṣabha
utsedho vṛkṣarājasya divaspṛṅmanujeśvara
- 21
अरत्नीनां सहस्रं च शतानि दश पञ्च च
परिणाहस्तु वृक्षस्य फलानां रसभेदिनाम्
aratnīnāṃ sahasraṃ ca śatāni daśa pañca ca
pariṇāhastu vṛkṣasya phalānāṃ rasabhedinām
- 22
पतमानानि तान्युर्व्यां कुर्वन्ति विपुलं स्वनम्
मुञ्चन्ति च रसं राजंस्तस्मिन्रजतसंनिभम्
patamānāni tānyurvyāṃ kurvanti vipulaṃ svanam
muñcanti ca rasaṃ rājaṃstasminrajatasaṃnibham
- 23
तस्या जम्ब्वाः फलरसो नदी भूत्वा जनाधिप
मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा सम्प्रयात्युत्तरान्कुरून्
tasyā jambvāḥ phalaraso nadī bhūtvā janādhipa
meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā samprayātyuttarānkurūn
- 24
पिबन्ति तद्रसं हृष्टा जना नित्यं जनाधिप
तस्मिन्फलरसे पीते न जरा बाधते च तान्
pibanti tadrasaṃ hṛṣṭā janā nityaṃ janādhipa
tasminphalarase pīte na jarā bādhate ca tān
- 25
तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं देवभूषणम्
तरुणादित्यवर्णाश्च जायन्ते तत्र मानवाः
tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇam
taruṇādityavarṇāśca jāyante tatra mānavāḥ
- 26
तथा माल्यवतः शृङ्गे दीप्यते तत्र हव्यवाट्
नाम्ना संवर्तको नाम कालाग्निर्भरतर्षभ
tathā mālyavataḥ śṛṅge dīpyate tatra havyavāṭ
nāmnā saṃvartako nāma kālāgnirbharatarṣabha
- 27
तथा माल्यवतः शृङ्गे पूर्वे पूर्वान्तगण्डिका
योजनानां सहस्राणि पञ्चाशन्माल्यवान्स्थितः
tathā mālyavataḥ śṛṅge pūrve pūrvāntagaṇḍikā
yojanānāṃ sahasrāṇi pañcāśanmālyavānsthitaḥ
- 28
महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः
ब्रह्मलोकाच्च्युताः सर्वे सर्वे च ब्रह्मवादिनः
mahārajatasaṃkāśā jāyante tatra mānavāḥ
brahmalokāccyutāḥ sarve sarve ca brahmavādinaḥ
- 29
तपस्तु तप्यमानास्ते भवन्ति ह्यूर्ध्वरेतसः
रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविशन्ति दिवाकरम्
tapastu tapyamānāste bhavanti hyūrdhvaretasaḥ
rakṣaṇārthaṃ tu bhūtānāṃ praviśanti divākaram
- 30
षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिर् एव शतानि च
अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम्
ṣaṣṭistāni sahasrāṇi ṣaṣṭir eva śatāni ca
aruṇasyāgrato yānti parivārya divākaram

