43 shlokas
- 1
व्यास उवाच
खरा गोषु प्रजायन्ते रमन्ते मातृभिः सुताः
अनार्तवं पुष्पफलं दर्शयन्ति वने द्रुमाः
vyāsa uvāca
kharā goṣu prajāyante ramante mātṛbhiḥ sutāḥ
anārtavaṃ puṣpaphalaṃ darśayanti vane drumāḥ
- 2
गर्भिण्यो राजपुत्र्यश्च जनयन्ति विभीषणान्
क्रव्यादान्पक्षिणश्चैव गोमायून् अपरान्मृगान्
garbhiṇyo rājaputryaśca janayanti vibhīṣaṇān
kravyādānpakṣiṇaścaiva gomāyūn aparānmṛgān
- 3
त्रिविषाणाश्चतुर्नेत्राः पञ्चपादा द्विमेहनाः
द्विशीर्षाश्च द्विपुच्छाश्च दंष्ट्रिणः पशवो ऽशिवाः
triviṣāṇāścaturnetrāḥ pañcapādā dvimehanāḥ
dviśīrṣāśca dvipucchāśca daṃṣṭriṇaḥ paśavo 'śivāḥ
- 4
जायन्ते विवृतास्याश्च व्याहरन्तो ऽशिवा गिरः
त्रिपदाः शिखिनस्तार्क्ष्याश्चतुर्दंष्ट्रा विषाणिनः
jāyante vivṛtāsyāśca vyāharanto 'śivā giraḥ
tripadāḥ śikhinastārkṣyāścaturdaṃṣṭrā viṣāṇinaḥ
- 5
तथैवान्याश्च दृश्यन्ते स्त्रियश्च ब्रह्मवादिनाम्
वैनतेयान्मयूरांश्च जनयन्त्यः पुरे तव
tathaivānyāśca dṛśyante striyaśca brahmavādinām
vainateyānmayūrāṃśca janayantyaḥ pure tava
- 6
गोवत्सं वडवा सूते श्वा सृगालं महीपते
क्रकराञ्शारिकाश्चैव शुकांश्चाशुभवादिनः
govatsaṃ vaḍavā sūte śvā sṛgālaṃ mahīpate
krakarāñśārikāścaiva śukāṃścāśubhavādinaḥ
- 8
पृथग्जनस्य कुडकाः स्तनपाः स्तेनवेश्मनि
नृत्यन्ति परिगायन्ति वेदयन्तो महद्भयम्
pṛthagjanasya kuḍakāḥ stanapāḥ stenaveśmani
nṛtyanti parigāyanti vedayanto mahadbhayam
- 9
प्रतिमाश्चालिखन्त्यन्ये सशस्त्राः कालचोदिताः
अन्योन्यम् अभिधावन्ति शिशवो दण्डपाणयः
उपरुन्धन्ति कृत्वा च नगराणि युयुत्सवः
pratimāścālikhantyanye saśastrāḥ kālacoditāḥ
anyonyam abhidhāvanti śiśavo daṇḍapāṇayaḥ
uparundhanti kṛtvā ca nagarāṇi yuyutsavaḥ
- 12
अभावं हि विशेषेण कुरूणां प्रतिपश्यति
धूमकेतुर्महाघोरः पुष्यम् आक्रम्य तिष्ठति
abhāvaṃ hi viśeṣeṇa kurūṇāṃ pratipaśyati
dhūmaketurmahāghoraḥ puṣyam ākramya tiṣṭhati
- 13
सेनयोर् अशिवं घोरं करिष्यति महाग्रहः
मघास्वङ्गारको वक्रः श्रवणे च बृहस्पतिः
senayor aśivaṃ ghoraṃ kariṣyati mahāgrahaḥ
maghāsvaṅgārako vakraḥ śravaṇe ca bṛhaspatiḥ
- 14
भाग्यं नक्षत्रम् आक्रम्य सूर्यपुत्रेण पीड्यते
शुक्रः प्रोष्ठपदे पूर्वे समारुह्य विशां पते
उत्तरे तु परिक्रम्य सहितः प्रत्युदीक्षते
bhāgyaṃ nakṣatram ākramya sūryaputreṇa pīḍyate
śukraḥ proṣṭhapade pūrve samāruhya viśāṃ pate
uttare tu parikramya sahitaḥ pratyudīkṣate
- 15
श्यामो ग्रहः प्रज्वलितः सधूमः सहपावकः
ऐन्द्रं तेजस्वि नक्षत्रं ज्येष्ठाम् आक्रम्य तिष्ठति
śyāmo grahaḥ prajvalitaḥ sadhūmaḥ sahapāvakaḥ
aindraṃ tejasvi nakṣatraṃ jyeṣṭhām ākramya tiṣṭhati
- 16
ध्रुवः प्रज्वलितो घोरम् अपसव्यं प्रवर्तते
चित्रास्वात्यन्तरे चैव धिष्ठितः परुषो ग्रहः
dhruvaḥ prajvalito ghoram apasavyaṃ pravartate
citrāsvātyantare caiva dhiṣṭhitaḥ paruṣo grahaḥ
- 17
वक्रानुवक्रं कृत्वा च श्रवणे पावकप्रभः
ब्रह्मराशिं समावृत्य लोहिताङ्गो व्यवस्थितः
vakrānuvakraṃ kṛtvā ca śravaṇe pāvakaprabhaḥ
brahmarāśiṃ samāvṛtya lohitāṅgo vyavasthitaḥ
- 18
सर्वसस्यप्रतिच्छन्ना पृथिवी फलमालिनी
पञ्चशीर्षा यवाश्चैव शतशीर्षाश्च शालयः
sarvasasyapraticchannā pṛthivī phalamālinī
pañcaśīrṣā yavāścaiva śataśīrṣāśca śālayaḥ
- 19
प्रधानाः सर्वलोकस्य यास्वायत्तम् इदं जगत्
ता गावः प्रस्नुता वत्सैः शोणितं प्रक्षरन्त्युत
pradhānāḥ sarvalokasya yāsvāyattam idaṃ jagat
tā gāvaḥ prasnutā vatsaiḥ śoṇitaṃ prakṣarantyuta
- 20
निश्चेरुर् अपिधानेभ्यः खड्गाः प्रज्वलिता भृशम्
व्यक्तं पश्यन्ति शस्त्राणि संग्रामं समुपस्थितम्
niścerur apidhānebhyaḥ khaḍgāḥ prajvalitā bhṛśam
vyaktaṃ paśyanti śastrāṇi saṃgrāmaṃ samupasthitam
- 21
अग्निवर्णा यथा भासः शस्त्राणाम् उदकस्य च
कवचानां ध्वजानां च भविष्यति महान्क्षयः
agnivarṇā yathā bhāsaḥ śastrāṇām udakasya ca
kavacānāṃ dhvajānāṃ ca bhaviṣyati mahānkṣayaḥ
- 22
दिक्षु प्रज्वलितास्याश्च व्याहरन्ति मृगद्विजाः
अत्याहितं दर्शयन्तो वेदयन्ति महद्भयम्
dikṣu prajvalitāsyāśca vyāharanti mṛgadvijāḥ
atyāhitaṃ darśayanto vedayanti mahadbhayam
- 23
एकपक्षाक्षिचरणः शकुनिः खचरो निशि
रौद्रं वदति संरब्धः शोणितं छर्दयन्मुहुः
ekapakṣākṣicaraṇaḥ śakuniḥ khacaro niśi
raudraṃ vadati saṃrabdhaḥ śoṇitaṃ chardayanmuhuḥ
- 24
ग्रहौ ताम्रारुणशिखौ प्रज्वलन्ताविव स्थितौ
सप्तर्षीणाम् उदाराणां समवच्छाद्य वै प्रभाम्
grahau tāmrāruṇaśikhau prajvalantāviva sthitau
saptarṣīṇām udārāṇāṃ samavacchādya vai prabhām
- 25
संवत्सरस्थायिनौ च ग्रहौ प्रज्वलितावुभौ
विशाखयोः समीपस्थौ बृहस्पतिशनैश्चरौ
saṃvatsarasthāyinau ca grahau prajvalitāvubhau
viśākhayoḥ samīpasthau bṛhaspatiśanaiścarau
- 26
कृत्तिकासु ग्रहस्तीव्रो नक्षत्रे प्रथमे ज्वलन्
वपूंष्यपहरन्भासा धूमकेतुर् इव स्थितः
kṛttikāsu grahastīvro nakṣatre prathame jvalan
vapūṃṣyapaharanbhāsā dhūmaketur iva sthitaḥ
- 27
त्रिषु पूर्वेषु सर्वेषु नक्षत्रेषु विशां पते
बुधः संपतते ऽभीक्ष्णं जनयन्सुमहद्भयम्
triṣu pūrveṣu sarveṣu nakṣatreṣu viśāṃ pate
budhaḥ saṃpatate 'bhīkṣṇaṃ janayansumahadbhayam
- 28
चतुर्दशीं पञ्चदशीं भूतपूर्वां च षोडशीम्
इमां तु नाभिजानामि अमावास्यां त्रयोदशीम्
caturdaśīṃ pañcadaśīṃ bhūtapūrvāṃ ca ṣoḍaśīm
imāṃ tu nābhijānāmi amāvāsyāṃ trayodaśīm
- 29
चन्द्रसूर्यावुभौ ग्रस्तावेकमासे त्रयोदशीम्
अपर्वणि ग्रहावेतौ प्रजाः संक्षपयिष्यतः
candrasūryāvubhau grastāvekamāse trayodaśīm
aparvaṇi grahāvetau prajāḥ saṃkṣapayiṣyataḥ
- 30
रजोवृता दिशः सर्वाः पांसुवर्षैः समन्ततः
उत्पातमेघा रौद्राश्च रात्रौ वर्षन्ति शोणितम्
rajovṛtā diśaḥ sarvāḥ pāṃsuvarṣaiḥ samantataḥ
utpātameghā raudrāśca rātrau varṣanti śoṇitam
- 31
मांसवर्षं पुनस्तीव्रम् आसीत्कृष्णचतुर्दशीम्
अर्धरात्रे महाघोरम् अतृप्यंस्तत्र राक्षसाः
māṃsavarṣaṃ punastīvram āsītkṛṣṇacaturdaśīm
ardharātre mahāghoram atṛpyaṃstatra rākṣasāḥ
- 32
प्रतिस्रोतो ऽवहन्नद्यः सरितः शोणितोदकाः
फेनायमानाः कूपाश्च नर्दन्ति वृषभा इव
पतन्त्युल्काः सनिर्घाताः शुष्काशनिविमिश्रिताः
pratisroto 'vahannadyaḥ saritaḥ śoṇitodakāḥ
phenāyamānāḥ kūpāśca nardanti vṛṣabhā iva
patantyulkāḥ sanirghātāḥ śuṣkāśanivimiśritāḥ
- 33
अद्य चैव निशां व्युष्टाम् उदये भानुर् आहतः
ज्वलन्तीभिर्महोल्काभिश्चतुर्भिः सर्वतोदिशम्
adya caiva niśāṃ vyuṣṭām udaye bhānur āhataḥ
jvalantībhirmaholkābhiścaturbhiḥ sarvatodiśam

