40 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
कथं द्रोणो महेष्वासः पाञ्चाल्यश्चापि पार्षतः
रणे समीयतुर्यत्तौ तन्ममाचक्ष्व संजय
dhṛtarāṣṭra uvāca
kathaṃ droṇo maheṣvāsaḥ pāñcālyaścāpi pārṣataḥ
raṇe samīyaturyattau tanmamācakṣva saṃjaya
- 2
दिष्टम् एव परं मन्ये पौरुषाद् अपि संजय
यत्र शांतनवो भीष्मो नातरद्युधि पाण्डवम्
diṣṭam eva paraṃ manye pauruṣād api saṃjaya
yatra śāṃtanavo bhīṣmo nātaradyudhi pāṇḍavam
- 3
भीष्मो हि समरे क्रुद्धो हन्याल्लोकांश्चराचरान्
स कथं पाण्डवं युद्धे नातरत्संजयौजसा
bhīṣmo hi samare kruddho hanyāllokāṃścarācarān
sa kathaṃ pāṇḍavaṃ yuddhe nātaratsaṃjayaujasā
- 4
संजय उवाच
शृणु राजन्स्थिरो भूत्वा युद्धम् एतत्सुदारुणम्
न शक्यः पाण्डवो जेतुं देवैर् अपि सवासवैः
saṃjaya uvāca
śṛṇu rājansthiro bhūtvā yuddham etatsudāruṇam
na śakyaḥ pāṇḍavo jetuṃ devair api savāsavaiḥ
- 5
द्रोणस्तु निशितैर्बाणैर्धृष्टद्युम्नम् अयोधयत्
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपातयत्
droṇastu niśitairbāṇairdhṛṣṭadyumnam ayodhayat
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍād apātayat
- 6
तस्याथ चतुरो वाहांश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः
पीडयामास संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य मारिष
tasyātha caturo vāhāṃścaturbhiḥ sāyakottamaiḥ
pīḍayāmāsa saṃkruddho dhṛṣṭadyumnasya māriṣa
- 7
धृष्टद्युम्नस्ततो द्रोणं नवत्या निशितैः शरैः
विव्याध प्रहसन्वीरस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
dhṛṣṭadyumnastato droṇaṃ navatyā niśitaiḥ śaraiḥ
vivyādha prahasanvīrastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
- 8
ततः पुनर् अमेयात्मा भारद्वाजः प्रतापवान्
शरैः प्रच्छादयामास धृष्टद्युम्नम् अमर्षणम्
tataḥ punar ameyātmā bhāradvājaḥ pratāpavān
śaraiḥ pracchādayāmāsa dhṛṣṭadyumnam amarṣaṇam
- 9
आददे च शरं घोरं पार्षतस्य वधं प्रति
शक्राशनिसमस्पर्शं मृत्युदण्डम् इवापरम्
ādade ca śaraṃ ghoraṃ pārṣatasya vadhaṃ prati
śakrāśanisamasparśaṃ mṛtyudaṇḍam ivāparam
- 10
हाहाकारो महान् आसीत्सर्वसैन्यस्य भारत
तम् इषुं संधितं दृष्ट्वा भारद्वाजेन संयुगे
hāhākāro mahān āsītsarvasainyasya bhārata
tam iṣuṃ saṃdhitaṃ dṛṣṭvā bhāradvājena saṃyuge
- 11
तत्राद्भुतम् अपश्याम धृष्टद्युम्नस्य पौरुषम्
यद् एकः समरे वीरस्तस्थौ गिरिर् इवाचलः
tatrādbhutam apaśyāma dhṛṣṭadyumnasya pauruṣam
yad ekaḥ samare vīrastasthau girir ivācalaḥ
- 12
तं च दीप्तं शरं घोरम् आयान्तं मृत्युम् आत्मनः
चिछेद शरवृष्टिं च भारद्वाजे मुमोच ह
taṃ ca dīptaṃ śaraṃ ghoram āyāntaṃ mṛtyum ātmanaḥ
cicheda śaravṛṣṭiṃ ca bhāradvāje mumoca ha
- 13
तत उच्चुक्रुशुः सर्वे पाञ्चालाः पाण्डवैः सह
धृष्टद्युम्नेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्
tata uccukruśuḥ sarve pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha
dhṛṣṭadyumnena tatkarma kṛtaṃ dṛṣṭvā suduṣkaram
- 14
ततः शक्तिं महावेगां स्वर्णवैडूर्यभूषिताम्
द्रोणस्य निधनाकाङ्क्षी चिक्षेप स पराक्रमी
tataḥ śaktiṃ mahāvegāṃ svarṇavaiḍūryabhūṣitām
droṇasya nidhanākāṅkṣī cikṣepa sa parākramī
- 15
ताम् आपतन्तीं सहसा शक्तिं कनकभूषणाम्
त्रिधा चिक्षेप समरे भारद्वाजो हसन्न् इव
tām āpatantīṃ sahasā śaktiṃ kanakabhūṣaṇām
tridhā cikṣepa samare bhāradvājo hasann iva
- 16
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नः प्रतापवान्
ववर्ष शरवर्षाणि द्रोणं प्रति जनेश्वर
śaktiṃ vinihatāṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭadyumnaḥ pratāpavān
vavarṣa śaravarṣāṇi droṇaṃ prati janeśvara
- 17
शरवर्षं ततस्तं तु संनिवार्य महायशाः
द्रोणो द्रुपदपुत्रस्य मध्ये चिछेद कार्मुकम्
śaravarṣaṃ tatastaṃ tu saṃnivārya mahāyaśāḥ
droṇo drupadaputrasya madhye cicheda kārmukam
- 18
स छिन्नधन्वा समरे गदां गुर्वीं महायशाः
द्रोणाय प्रेषयामास गिरिसारमयीं बली
sa chinnadhanvā samare gadāṃ gurvīṃ mahāyaśāḥ
droṇāya preṣayāmāsa girisāramayīṃ balī
- 19
सा गदा वेगवन्मुक्ता प्रायाद्द्रोणजिघांसया
तत्राद्भुतम् अपश्याम भारद्वाजस्य विक्रमम्
sā gadā vegavanmuktā prāyāddroṇajighāṃsayā
tatrādbhutam apaśyāma bhāradvājasya vikramam
- 20
लाघवाद्व्यंसयामास गदां हेमविभूषिताम्
व्यंसयित्वा गदां तां च प्रेषयामास पार्षते
lāghavādvyaṃsayāmāsa gadāṃ hemavibhūṣitām
vyaṃsayitvā gadāṃ tāṃ ca preṣayāmāsa pārṣate
- 21
भल्लान्सुनिशितान्पीतान्स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान्
ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितम् आहवे
bhallānsuniśitānpītānsvarṇapuṅkhāñśilāśitān
te tasya kavacaṃ bhittvā papuḥ śoṇitam āhave
- 22
अथान्यद्धनुर् आदाय धृष्टद्युम्नो महामनाः
द्रोणं युधि पराक्रम्य शरैर्विव्याध पञ्चभिः
athānyaddhanur ādāya dhṛṣṭadyumno mahāmanāḥ
droṇaṃ yudhi parākramya śarairvivyādha pañcabhiḥ
- 23
रुधिराक्तौ ततस्तौ तु शुशुभाते नरर्षभौ
वसन्तसमये राजन्पुष्पिताविव किंशुकौ
rudhirāktau tatastau tu śuśubhāte nararṣabhau
vasantasamaye rājanpuṣpitāviva kiṃśukau
- 24
अमर्षितस्ततो राजन्पराक्रम्य चमूमुखे
द्रोणो द्रुपदपुत्रस्य पुनश्चिछेद कार्मुकम्
amarṣitastato rājanparākramya camūmukhe
droṇo drupadaputrasya punaścicheda kārmukam
- 25
अथैनं छिन्नधन्वानं शरैः संनतपर्वभिः
अवाकिरद् अमेयात्मा वृष्ट्या मेघ इवाचलम्
athainaṃ chinnadhanvānaṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
avākirad ameyātmā vṛṣṭyā megha ivācalam
- 26
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपातयत्
अथास्य चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍād apātayat
athāsya caturo vāhāṃścaturbhirniśitaiḥ śaraiḥ
- 27
पातयामास समरे सिंहनादं ननाद च
ततो ऽपरेण भल्लेन हस्ताच्चापम् अथाच्छिनत्
pātayāmāsa samare siṃhanādaṃ nanāda ca
tato 'pareṇa bhallena hastāccāpam athācchinat
- 28
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
गदापाणिर् अवारोहत्ख्यापयन्पौरुषं महत्
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ
gadāpāṇir avārohatkhyāpayanpauruṣaṃ mahat
- 29
ताम् अस्य विशिखैस्तूर्णं पातयामास भारत
रथाद् अनवरूढस्य तद् अद्भुतम् इवाभवत्
tām asya viśikhaistūrṇaṃ pātayāmāsa bhārata
rathād anavarūḍhasya tad adbhutam ivābhavat
- 30
ततः स विपुलं चर्म शतचन्द्रं च भानुमत्
खड्गं च विपुलं दिव्यं प्रगृह्य सुभुजो बली
tataḥ sa vipulaṃ carma śatacandraṃ ca bhānumat
khaḍgaṃ ca vipulaṃ divyaṃ pragṛhya subhujo balī

