Sarga 33

46 shlokas

1. 1

   युध्यतां तु ततस्तेषां वानराणां महात्मनाम्

   रक्षसां संबभूवाथ बलकोपः सुदारुणः

   yudhyatāṃ tu tatasteṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām

   rakṣasāṃ saṃbabhūvātha balakopaḥ sudāruṇaḥ

2. 2

   ते हयैः काञ्चनापीडैर्ध्वजैश्चाग्निशिखोपमैः

   रथैश्चादित्यसंकाशैः कवचैश्च मनोरमैः

   te hayaiḥ kāñcanāpīḍairdhvajaiścāgniśikhopamaiḥ

   rathaiścādityasaṃkāśaiḥ kavacaiśca manoramaiḥ

3. 3

   निर्ययू राक्षसव्याघ्रा नादयन्तो दिशो दश

   राक्षसा भीमकर्माणो रावणस्य जयैषिणः

   niryayū rākṣasavyāghrā nādayanto diśo daśa

   rākṣasā bhīmakarmāṇo rāvaṇasya jayaiṣiṇaḥ

4. 4

   वानराणामपि चमूर्महती जयमिच्छताम्

   अभ्यधावत तां सेनां रक्षसां कामरूपिणाम्

   vānarāṇāmapi camūrmahatī jayamicchatām

   abhyadhāvata tāṃ senāṃ rakṣasāṃ kāmarūpiṇām

5. 5

   एतस्मिन्नन्तरे तेषामन्योन्यमभिधावताम्

   रक्षसां वानराणां च द्वन्द्वयुद्धमवर्तत

   etasminnantare teṣāmanyonyamabhidhāvatām

   rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca dvandvayuddhamavartata

6. 6

   अङ्गदेनेन्द्रजित्सार्धं वालिपुत्रेण राक्षसः

   अयुध्यत महातेजास्त्र्यम्बकेण यथान्धकः

   aṅgadenendrajitsārdhaṃ vāliputreṇa rākṣasaḥ

   ayudhyata mahātejāstryambakeṇa yathāndhakaḥ

7. 7

   प्रजङ्घेन च संपातिर्नित्यं दुर्मर्षणो रणे

   जम्बूमालिनमारब्धो हनूमानपि वानरः

   prajaṅghena ca saṃpātirnityaṃ durmarṣaṇo raṇe

   jambūmālinamārabdho hanūmānapi vānaraḥ

8. 8

   संगतः सुमहाक्रोधो राक्षसो रावणानुजः

   समरे तीक्ष्णवेगेन मित्रघ्नेन विभीषणः

   saṃgataḥ sumahākrodho rākṣaso rāvaṇānujaḥ

   samare tīkṣṇavegena mitraghnena vibhīṣaṇaḥ

9. 9

   तपनेन गजः सार्धं राक्षसेन महाबलः

   निकुम्भेन महातेजा नीलोऽपि समयुध्यत

   tapanena gajaḥ sārdhaṃ rākṣasena mahābalaḥ

   nikumbhena mahātejā nīlo'pi samayudhyata

10. 10

    वानरेन्द्रस्तु सुग्रीवः प्रघसेन समागतः

    संगतः समरे श्रीमान्विरूपाक्षेण लक्ष्मणः

    vānarendrastu sugrīvaḥ praghasena samāgataḥ

    saṃgataḥ samare śrīmānvirūpākṣeṇa lakṣmaṇaḥ

11. 11

    अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः

    सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च रामेण सह संगताः

    agniketuśca durdharṣo raśmiketuśca rākṣasaḥ

    suptaghno yajñakopaśca rāmeṇa saha saṃgatāḥ

12. 12

    वज्रमुष्टिस्तु मैन्देन द्विविदेनाशनिप्रभः

    राक्षसाभ्यां सुघोराभ्यां कपिमुख्यौ समागतौ

    vajramuṣṭistu maindena dvividenāśaniprabhaḥ

    rākṣasābhyāṃ sughorābhyāṃ kapimukhyau samāgatau

13. 13

    वीरः प्रतपनो घोरो राक्षसो रणदुर्धरः

    समरे तीक्ष्णवेगेन नलेन समयुध्यत

    vīraḥ pratapano ghoro rākṣaso raṇadurdharaḥ

    samare tīkṣṇavegena nalena samayudhyata

14. 14

    धर्मस्य पुत्रो बलवान्सुषेण इति विश्रुतः

    स विद्युन्मालिना सार्धमयुध्यत महाकपिः

    dharmasya putro balavānsuṣeṇa iti viśrutaḥ

    sa vidyunmālinā sārdhamayudhyata mahākapiḥ

15. 15

    वानराश्चापरे भीमा राक्षसैरपरैः सह

    द्वन्द्वं समीयुर्बहुधा युद्धाय बहुभिः सह

    vānarāścāpare bhīmā rākṣasairaparaiḥ saha

    dvandvaṃ samīyurbahudhā yuddhāya bahubhiḥ saha

16. 16

    तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

    रक्षसां वानराणां च वीराणां जयमिच्छताम्

    tatrāsītsumahadyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam

    rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca vīrāṇāṃ jayamicchatām

17. 17

    हरिराक्षसदेहेभ्यः प्रसृताः केशशाड्वलाः

    शरीरसंघाटवहाः प्रसुस्रुः शोणितापगाः

    harirākṣasadehebhyaḥ prasṛtāḥ keśaśāḍvalāḥ

    śarīrasaṃghāṭavahāḥ prasusruḥ śoṇitāpagāḥ

18. 18

    आजघानेन्द्रजित्क्रुद्धो वज्रेणेव शतक्रतुः

    अङ्गदं गदया वीरं शत्रुसैन्यविदारणम्

    ājaghānendrajitkruddho vajreṇeva śatakratuḥ

    aṅgadaṃ gadayā vīraṃ śatrusainyavidāraṇam

19. 19

    तस्य काञ्चनचित्राङ्गं रथं साश्वं ससारथिम्

    जघान समरे श्रीमानङ्गदो वेगवान्कपिः

    tasya kāñcanacitrāṅgaṃ rathaṃ sāśvaṃ sasārathim

    jaghāna samare śrīmānaṅgado vegavānkapiḥ

20. 20

    संपातिस्तु त्रिभिर्बाणैः प्रजङ्घेन समाहतः

    निजघानाश्वकर्णेन प्रजङ्घं रणमूर्धनि

    saṃpātistu tribhirbāṇaiḥ prajaṅghena samāhataḥ

    nijaghānāśvakarṇena prajaṅghaṃ raṇamūrdhani

21. 21

    जम्बूमाली रथस्थस्तु रथशक्त्या महाबलः

    बिभेद समरे क्रुद्धो हनूमन्तं स्तनान्तरे

    jambūmālī rathasthastu rathaśaktyā mahābalaḥ

    bibheda samare kruddho hanūmantaṃ stanāntare

22. 22

    तस्य तं रथमास्थाय हनूमान्मारुतात्मजः

    प्रममाथ तलेनाशु सह तेनैव रक्षसा

    tasya taṃ rathamāsthāya hanūmānmārutātmajaḥ

    pramamātha talenāśu saha tenaiva rakṣasā

23. 23

    भिन्नगात्रः शरैस्तीक्ष्णैः क्षिप्रहस्तेन रक्षसा

    प्रजघानाद्रिशृङ्गेण तपनं मुष्टिना गजः

    bhinnagātraḥ śaraistīkṣṇaiḥ kṣiprahastena rakṣasā

    prajaghānādriśṛṅgeṇa tapanaṃ muṣṭinā gajaḥ

24. 24

    ग्रसन्तमिव सैन्यानि प्रघसं वानराधिपः

    सुग्रीवः सप्तपर्णेन निर्बिभेद जघान च

    grasantamiva sainyāni praghasaṃ vānarādhipaḥ

    sugrīvaḥ saptaparṇena nirbibheda jaghāna ca

25. 25

    प्रपीड्य शरवर्षेण राक्षसं भीमदर्शनम्

    निजघान विरूपाक्षं शरेणैकेन लक्ष्मणः

    prapīḍya śaravarṣeṇa rākṣasaṃ bhīmadarśanam

    nijaghāna virūpākṣaṃ śareṇaikena lakṣmaṇaḥ

26. 26

    अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः

    सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च रामं निर्बिभिदुः शरैः

    agniketuśca durdharṣo raśmiketuśca rākṣasaḥ

    suptaghno yajñakopaśca rāmaṃ nirbibhiduḥ śaraiḥ

27. 27

    तेषां चतुर्णां रामस्तु शिरांसि समरे शरैः

    क्रुद्धश्चतुर्भिश्चिच्छेद घोरैरग्निशिखोपमैः

    teṣāṃ caturṇāṃ rāmastu śirāṃsi samare śaraiḥ

    kruddhaścaturbhiściccheda ghorairagniśikhopamaiḥ

28. 28

    वज्रमुष्टिस्तु मैन्देन मुष्टिना निहतो रणे

    पपात सरथः साश्वः पुराट्ट इव भूतले

    vajramuṣṭistu maindena muṣṭinā nihato raṇe

    papāta sarathaḥ sāśvaḥ purāṭṭa iva bhūtale

29. 29

    वज्राशनिसमस्पर्शो द्विविदोऽप्यशनिप्रभम्

    जघान गिरिशृङ्गेण मिषतां सर्वरक्षसाम्

    vajrāśanisamasparśo dvivido'pyaśaniprabham

    jaghāna giriśṛṅgeṇa miṣatāṃ sarvarakṣasām

30. 30

    द्विविदं वानरेन्द्रं तु द्रुमयोधिनमाहवे

    शरैरशनिसंकाशैः स विव्याधाशनिप्रभः

    dvividaṃ vānarendraṃ tu drumayodhinamāhave

    śarairaśanisaṃkāśaiḥ sa vivyādhāśaniprabhaḥ