Sarga 19

34 shlokas

1. 1

   सारणस्य वचः श्रुत्वा रावणं राक्षसाधिपम्

   बलमालोकयन्सर्वं शुको वाक्यमथाब्रवीत्

   sāraṇasya vacaḥ śrutvā rāvaṇaṃ rākṣasādhipam

   balamālokayansarvaṃ śuko vākyamathābravīt

2. 2

   स्थितान्पश्यसि यानेतान्मत्तानिव महाद्विपान्

   न्यग्रोधानिव गाङ्गेयान्सालान्हैमवतानिव

   sthitānpaśyasi yānetānmattāniva mahādvipān

   nyagrodhāniva gāṅgeyānsālānhaimavatāniva

3. 3

   एते दुष्प्रसहा राजन्बलिनः कामरूपिणः

   दैत्यदानवसंकाशा युद्धे देवपराक्रमाः

   ete duṣprasahā rājanbalinaḥ kāmarūpiṇaḥ

   daityadānavasaṃkāśā yuddhe devaparākramāḥ

4. 4

   एषां कोटिसहस्राणि नव पञ्च च सप्त च

   तथा शङ्खसहस्राणि तथा वृन्दशतानि च

   eṣāṃ koṭisahasrāṇi nava pañca ca sapta ca

   tathā śaṅkhasahasrāṇi tathā vṛndaśatāni ca

5. 5

   एते सुग्रीवसचिवाः किष्किन्धानिलयाः सदा

   हरयो देवगन्धर्वैरुत्पन्नाः कामरूपिणः

   ete sugrīvasacivāḥ kiṣkindhānilayāḥ sadā

   harayo devagandharvairutpannāḥ kāmarūpiṇaḥ

6. 6

   यौ तौ पश्यसि तिष्ठन्तौ कुमारौ देवरूपिणौ

   मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ ताभ्यां नास्ति समो युधि

   yau tau paśyasi tiṣṭhantau kumārau devarūpiṇau

   maindaśca dvividaścobhau tābhyāṃ nāsti samo yudhi

7. 7

   ब्रह्मणा समनुज्ञातावमृतप्राशिनावुभौ

   आशंसेते युधा लङ्कामेतौ मर्दितुमोजसा

   brahmaṇā samanujñātāvamṛtaprāśināvubhau

   āśaṃsete yudhā laṅkāmetau marditumojasā

8. 8

   यावेतावेतयोः पार्श्वे स्थितौ पर्वतसंनिभौ

   सुमुखो विमुखश्चैव मृत्युपुत्रौ पितुः समौ

   yāvetāvetayoḥ pārśve sthitau parvatasaṃnibhau

   sumukho vimukhaścaiva mṛtyuputrau pituḥ samau

9. 9

   यं तु पश्यसि तिष्ठन्तं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम्

   यो बलात्क्षोभयेत्क्रुद्धः समुद्रमपि वानरः

   yaṃ tu paśyasi tiṣṭhantaṃ prabhinnamiva kuñjaram

   yo balātkṣobhayetkruddhaḥ samudramapi vānaraḥ

10. 10

    एषोऽभिगन्ता लङ्काया वैदेह्यास्तव च प्रभो

    एनं पश्य पुरा दृष्टं वानरं पुनरागतम्

    eṣo'bhigantā laṅkāyā vaidehyāstava ca prabho

    enaṃ paśya purā dṛṣṭaṃ vānaraṃ punarāgatam

11. 11

    ज्येष्ठः केसरिणः पुत्रो वातात्मज इति श्रुतः

    हनूमानिति विख्यातो लङ्घितो येन सागरः

    jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vātātmaja iti śrutaḥ

    hanūmāniti vikhyāto laṅghito yena sāgaraḥ

12. 12

    कामरूपी हरिश्रेष्ठो बलरूपसमन्वितः

    अनिवार्यगतिश्चैव यथा सततगः प्रभुः

    kāmarūpī hariśreṣṭho balarūpasamanvitaḥ

    anivāryagatiścaiva yathā satatagaḥ prabhuḥ

13. 13

    उद्यन्तं भास्करं दृष्ट्वा बालः किल पिपासितः

    त्रियोजनसहस्रं तु अध्वानमवतीर्य हि

    udyantaṃ bhāskaraṃ dṛṣṭvā bālaḥ kila pipāsitaḥ

    triyojanasahasraṃ tu adhvānamavatīrya hi

14. 14

    आदित्यमाहरिष्यामि न मे क्षुत्प्रतियास्यति

    इति संचिन्त्य मनसा पुरैष बलदर्पितः

    ādityamāhariṣyāmi na me kṣutpratiyāsyati

    iti saṃcintya manasā puraiṣa baladarpitaḥ

15. 15

    अनाधृष्यतमं देवमपि देवर्षिदानवैः

    अनासाद्यैव पतितो भास्करोदयने गिरौ

    anādhṛṣyatamaṃ devamapi devarṣidānavaiḥ

    anāsādyaiva patito bhāskarodayane girau

16. 16

    पतितस्य कपेरस्य हनुरेका शिलातले

    किंचिद्भिन्ना दृढहनोर्हनूमानेष तेन वै

    patitasya kaperasya hanurekā śilātale

    kiṃcidbhinnā dṛḍhahanorhanūmāneṣa tena vai

17. 17

    सत्यमागमयोगेन ममैष विदितो हरिः

    नास्य शक्यं बलं रूपं प्रभावो वानुभाषितुम्

    satyamāgamayogena mamaiṣa vidito hariḥ

    nāsya śakyaṃ balaṃ rūpaṃ prabhāvo vānubhāṣitum

18. 18

    एष आशंसते लङ्कामेको मर्दितुमोजसा

    यश्चैषोऽनन्तरः शूरः श्यामः पद्मनिभेक्षणः

    eṣa āśaṃsate laṅkāmeko marditumojasā

    yaścaiṣo'nantaraḥ śūraḥ śyāmaḥ padmanibhekṣaṇaḥ

19. 19

    इक्ष्वाकूणामतिरथो लोके विख्यातपौरुषः

    यस्मिन्न चलते धर्मो यो धर्मं नातिवर्तते

    ikṣvākūṇāmatiratho loke vikhyātapauruṣaḥ

    yasminna calate dharmo yo dharmaṃ nātivartate

20. 20

    यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः

    यो भिन्द्याद्गगनं बाणैः पर्वतांश्चापि दारयेत्

    yo brāhmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃ varaḥ

    yo bhindyādgaganaṃ bāṇaiḥ parvatāṃścāpi dārayet

21. 21

    यस्य मृत्योरिव क्रोधः शक्रस्येव पराक्रमः

    स एष रामस्त्वां योद्धुं राजन्समभिवर्तते

    yasya mṛtyoriva krodhaḥ śakrasyeva parākramaḥ

    sa eṣa rāmastvāṃ yoddhuṃ rājansamabhivartate

22. 22

    यश्चैष दक्षिणे पार्श्वे शुद्धजाम्बूनदप्रभः

    विशालवक्षास्ताम्राक्षो नीलकुञ्चितमूर्धजः

    yaścaiṣa dakṣiṇe pārśve śuddhajāmbūnadaprabhaḥ

    viśālavakṣāstāmrākṣo nīlakuñcitamūrdhajaḥ

23. 23

    एषोऽस्य लक्ष्मणो नाम भ्राता प्राणसमः प्रियः

    नये युद्धे च कुशलः सर्वशास्त्रविशारदः

    eṣo'sya lakṣmaṇo nāma bhrātā prāṇasamaḥ priyaḥ

    naye yuddhe ca kuśalaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ

24. 24

    अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान्बली

    रामस्य दक्षिणो बाहुर्नित्यं प्राणो बहिश्चरः

    amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimānbalī

    rāmasya dakṣiṇo bāhurnityaṃ prāṇo bahiścaraḥ

25. 25

    न ह्येष राघवस्यार्थे जीवितं परिरक्षति

    एषैवाशंसते युद्धे निहन्तुं सर्वराक्षसान्

    na hyeṣa rāghavasyārthe jīvitaṃ parirakṣati

    eṣaivāśaṃsate yuddhe nihantuṃ sarvarākṣasān

26. 26

    यस्तु सव्यमसौ पक्षं रामस्याश्रित्य तिष्ठति

    रक्षोगणपरिक्षिप्तो राजा ह्येष विभीषणः

    yastu savyamasau pakṣaṃ rāmasyāśritya tiṣṭhati

    rakṣogaṇaparikṣipto rājā hyeṣa vibhīṣaṇaḥ

27. 27

    श्रीमता राजराजेन लङ्कायामभिषेचितः

    त्वामेव प्रतिसंरब्धो युद्धायैषोऽभिवर्तते

    śrīmatā rājarājena laṅkāyāmabhiṣecitaḥ

    tvāmeva pratisaṃrabdho yuddhāyaiṣo'bhivartate

28. 28

    यं तु पश्यसि तिष्ठन्तं मध्ये गिरिमिवाचलम्

    सर्वशाखामृगेन्द्राणां भर्तारमपराजितम्

    yaṃ tu paśyasi tiṣṭhantaṃ madhye girimivācalam

    sarvaśākhāmṛgendrāṇāṃ bhartāramaparājitam

29. 29

    तेजसा यशसा बुद्ध्या ज्ञानेनाभिजनेन च

    यः कपीनति बभ्राज हिमवानिव पर्वतान्

    tejasā yaśasā buddhyā jñānenābhijanena ca

    yaḥ kapīnati babhrāja himavāniva parvatān

30. 30

    किष्किन्धां यः समध्यास्ते गुहां सगहनद्रुमाम्

    दुर्गां पर्वतदुर्गस्थां प्रधानैः सह यूथपैः

    kiṣkindhāṃ yaḥ samadhyāste guhāṃ sagahanadrumām

    durgāṃ parvatadurgasthāṃ pradhānaiḥ saha yūthapaiḥ