21 shlokas
- 1
तं तु शोकपरिद्यूनं रामं दशरथात्मजम्
उवाच वचनं श्रीमान्सुग्रीवः शोकनाशनम्
taṃ tu śokaparidyūnaṃ rāmaṃ daśarathātmajam
uvāca vacanaṃ śrīmānsugrīvaḥ śokanāśanam
- 2
किं त्वं संतप्यसे वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा
मैवं भूस्त्यज संतापं कृतघ्न इव सौहृदम्
kiṃ tvaṃ saṃtapyase vīra yathānyaḥ prākṛtastathā
maivaṃ bhūstyaja saṃtāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam
- 3
संतापस्य च ते स्थानं न हि पश्यामि राघव
प्रवृत्तावुपलब्धायां ज्ञाते च निलये रिपोः
saṃtāpasya ca te sthānaṃ na hi paśyāmi rāghava
pravṛttāvupalabdhāyāṃ jñāte ca nilaye ripoḥ
- 4
धृतिमाञ्शास्त्रवित्प्राज्ञः पण्डितश्चासि राघव
त्यजेमां पापिकां बुद्धिं कृत्वात्मेवार्थदूषणीम्
dhṛtimāñśāstravitprājñaḥ paṇḍitaścāsi rāghava
tyajemāṃ pāpikāṃ buddhiṃ kṛtvātmevārthadūṣaṇīm
- 5
समुद्रं लङ्घयित्वा तु महानक्रसमाकुलम्
लङ्कामारोहयिष्यामो हनिष्यामश्च ते रिपुम्
samudraṃ laṅghayitvā tu mahānakrasamākulam
laṅkāmārohayiṣyāmo haniṣyāmaśca te ripum
- 6
निरुत्साहस्य दीनस्य शोकपर्याकुलात्मनः
सर्वार्था व्यवसीदन्ति व्यसनं चाधिगच्छति
nirutsāhasya dīnasya śokaparyākulātmanaḥ
sarvārthā vyavasīdanti vyasanaṃ cādhigacchati
- 7
इमे शूराः समर्थाश्च सर्वे नो हरियूथपाः
त्वत्प्रियार्थं कृतोत्साहाः प्रवेष्टुमपि पावकम्
ime śūrāḥ samarthāśca sarve no hariyūthapāḥ
tvatpriyārthaṃ kṛtotsāhāḥ praveṣṭumapi pāvakam
- 8
एषां हर्षेण जानामि तर्कश्चास्मिन्दृढो मम
विक्रमेण समानेष्ये सीतां हत्वा यथा रिपुम्
eṣāṃ harṣeṇa jānāmi tarkaścāsmindṛḍho mama
vikrameṇa samāneṣye sītāṃ hatvā yathā ripum
- 9
सेतुरत्र यथा बध्येद्यथा पश्येम तां पुरीम्
तस्य राक्षसराजस्य तथा त्वं कुरु राघव
seturatra yathā badhyedyathā paśyema tāṃ purīm
tasya rākṣasarājasya tathā tvaṃ kuru rāghava
- 10
दृष्ट्वा तां हि पुरीं लङ्कां त्रिकूटशिखरे स्थिताम्
हतं च रावणं युद्धे दर्शनादुपधारय
dṛṣṭvā tāṃ hi purīṃ laṅkāṃ trikūṭaśikhare sthitām
hataṃ ca rāvaṇaṃ yuddhe darśanādupadhāraya
- 11
सेतुर्बद्धः समुद्रे च यावल्लङ्कासमीपतः
सर्वं तीर्णं च वै सैन्यं जितमित्युपधार्यताम्
seturbaddhaḥ samudre ca yāvallaṅkāsamīpataḥ
sarvaṃ tīrṇaṃ ca vai sainyaṃ jitamityupadhāryatām
- 12
इमे हि समरे शूरा हरयः कामरूपिणः
तदलं विक्लवा बुद्धी राजन्सर्वार्थनाशनी
ime hi samare śūrā harayaḥ kāmarūpiṇaḥ
tadalaṃ viklavā buddhī rājansarvārthanāśanī
- 13
पुरुषस्य हि लोकेऽस्मिञ्शोकः शौर्यापकर्षणः
यत्तु कार्यं मनुष्येण शौण्डीर्यमवलम्बता
शूराणां हि मनुष्याणां त्वद्विधानां महात्मनाम्
puruṣasya hi loke'smiñśokaḥ śauryāpakarṣaṇaḥ
yattu kāryaṃ manuṣyeṇa śauṇḍīryamavalambatā
śūrāṇāṃ hi manuṣyāṇāṃ tvadvidhānāṃ mahātmanām
- 14
विनष्टे वा प्रनष्टे वा शोकः सर्वार्थनाशनः
त्वं तु बुद्धिमतां श्रेष्ठः सर्वशास्त्रार्थकोविदः
vinaṣṭe vā pranaṣṭe vā śokaḥ sarvārthanāśanaḥ
tvaṃ tu buddhimatāṃ śreṣṭhaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ
- 15
मद्विधैः सचिवैः सार्धमरिं जेतुमिहार्हसि
न हि पश्याम्यहं कंचित्त्रिषु लोकेषु राघव
madvidhaiḥ sacivaiḥ sārdhamariṃ jetumihārhasi
na hi paśyāmyahaṃ kaṃcittriṣu lokeṣu rāghava
- 16
गृहीतधनुषो यस्ते तिष्ठेदभिमुखो रणे
वानरेषु समासक्तं न ते कार्यं विपत्स्यते
gṛhītadhanuṣo yaste tiṣṭhedabhimukho raṇe
vānareṣu samāsaktaṃ na te kāryaṃ vipatsyate
- 17
अचिराद्द्रक्ष्यसे सीतां तीर्त्वा सागरमक्षयम्
तदलं शोकमालम्ब्य क्रोधमालम्ब भूपते
acirāddrakṣyase sītāṃ tīrtvā sāgaramakṣayam
tadalaṃ śokamālambya krodhamālamba bhūpate
- 18
निश्चेष्टाः क्षत्रिया मन्दाः सर्वे चण्डस्य बिभ्यति
लङ्गनार्थं च घोरस्य समुद्रस्य नदीपतेः
niśceṣṭāḥ kṣatriyā mandāḥ sarve caṇḍasya bibhyati
laṅganārthaṃ ca ghorasya samudrasya nadīpateḥ
- 19
सहास्माभिरिहोपेतः सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय
इमे हि समरे शूरा हरयः कामरूपिणः
sahāsmābhirihopetaḥ sūkṣmabuddhirvicāraya
ime hi samare śūrā harayaḥ kāmarūpiṇaḥ
- 20
तानरीन्विधमिष्यन्ति शिलापादपवृष्टिभिः
कथंचित्परिपश्यामस्ते वयं वरुणालयम्
tānarīnvidhamiṣyanti śilāpādapavṛṣṭibhiḥ
kathaṃcitparipaśyāmaste vayaṃ varuṇālayam
- 21
किमुक्त्वा बहुधा चापि सर्वथा विजयी भवान्
kimuktvā bahudhā cāpi sarvathā vijayī bhavān