Sarga 77

38 shlokas

1. 1

   युध्यमानौ तु तौ दृष्ट्वा प्रसक्तौ नरराक्षसौ

   शूरः स रावणभ्राता तस्थौ संग्राममूर्धनि

   yudhyamānau tu tau dṛṣṭvā prasaktau nararākṣasau

   śūraḥ sa rāvaṇabhrātā tasthau saṃgrāmamūrdhani

2. 2

   ततो विस्फारयामास महद्धनुरवस्थितः

   उत्ससर्ज च तीक्ष्णाग्रान्राक्षसेषु महाशरान्

   tato visphārayāmāsa mahaddhanuravasthitaḥ

   utsasarja ca tīkṣṇāgrānrākṣaseṣu mahāśarān

3. 3

   ते शराः शिखिसंकाशा निपतन्तः समाहिताः

   राक्षसान्दारयामासुर्वज्रा इव महागिरीन्

   te śarāḥ śikhisaṃkāśā nipatantaḥ samāhitāḥ

   rākṣasāndārayāmāsurvajrā iva mahāgirīn

4. 4

   विभीषणस्यानुचरास्तेऽपि शूलासिपट्टसैः

   चिछिदुः समरे वीरान्राक्षसान्राक्षसोत्तमाः

   vibhīṣaṇasyānucarāste'pi śūlāsipaṭṭasaiḥ

   cichiduḥ samare vīrānrākṣasānrākṣasottamāḥ

5. 5

   राक्षसैस्तैः परिवृतः स तदा तु विभीषणः

   बभौ मध्ये प्रहृष्टानां कलभानामिव द्विपः

   rākṣasaistaiḥ parivṛtaḥ sa tadā tu vibhīṣaṇaḥ

   babhau madhye prahṛṣṭānāṃ kalabhānāmiva dvipaḥ

6. 6

   ततः संचोदयानो वै हरीन्रक्षोरणप्रियान्

   उवाच वचनं काले कालज्ञो रक्षसां वरः

   tataḥ saṃcodayāno vai harīnrakṣoraṇapriyān

   uvāca vacanaṃ kāle kālajño rakṣasāṃ varaḥ

7. 7

   एकोऽयं राक्षसेन्द्रस्य परायणमिव स्थितः

   एतच्छेषं बलं तस्य किं तिष्ठत हरीश्वराः

   eko'yaṃ rākṣasendrasya parāyaṇamiva sthitaḥ

   etaccheṣaṃ balaṃ tasya kiṃ tiṣṭhata harīśvarāḥ

8. 8

   अस्मिन्विनिहते पापे राक्षसे रणमूर्धनि

   रावणं वर्जयित्वा तु शेषमस्य बलं हतम्

   asminvinihate pāpe rākṣase raṇamūrdhani

   rāvaṇaṃ varjayitvā tu śeṣamasya balaṃ hatam

9. 9

   प्रहस्तो निहतो वीरो निकुम्भश्च महाबलः

   कुम्भकर्णश्च कुम्भश्च धूम्राक्षश्च निशाचरः

   prahasto nihato vīro nikumbhaśca mahābalaḥ

   kumbhakarṇaśca kumbhaśca dhūmrākṣaśca niśācaraḥ

10. 10

    अकम्पनः सुपार्श्वश्च चक्रमाली च राक्षसः

    कम्पनः सत्त्ववन्तश्च देवान्तकनरान्तकौ

    akampanaḥ supārśvaśca cakramālī ca rākṣasaḥ

    kampanaḥ sattvavantaśca devāntakanarāntakau

11. 11

    एतान्निहत्यातिबलान्बहून्राक्षससत्तमान्

    बाहुभ्यां सागरं तीर्त्वा लङ्घ्यतां गोष्पदं लघु

    etānnihatyātibalānbahūnrākṣasasattamān

    bāhubhyāṃ sāgaraṃ tīrtvā laṅghyatāṃ goṣpadaṃ laghu

12. 12

    एतावदिह शेषं वो जेतव्यमिह वानराः

    हताः सर्वे समागम्य राक्षसा बलदर्पिताः

    etāvadiha śeṣaṃ vo jetavyamiha vānarāḥ

    hatāḥ sarve samāgamya rākṣasā baladarpitāḥ

13. 13

    अयुक्तं निधनं कर्तुं पुत्रस्य जनितुर्मम

    घृणामपास्य रामार्थे निहन्यां भ्रातुरात्मजम्

    ayuktaṃ nidhanaṃ kartuṃ putrasya janiturmama

    ghṛṇāmapāsya rāmārthe nihanyāṃ bhrāturātmajam

14. 14

    हन्तुकामस्य मे बाष्पं चक्षुश्चैव निरुध्यते

    तदेवैष महाबाहुर्लक्ष्मणः शमयिष्यति

    वानरा घ्नन्तुं सम्भूय भृत्यानस्य समीपगान्

    hantukāmasya me bāṣpaṃ cakṣuścaiva nirudhyate

    tadevaiṣa mahābāhurlakṣmaṇaḥ śamayiṣyati

    vānarā ghnantuṃ sambhūya bhṛtyānasya samīpagān

15. 15

    इति तेनातियशसा राक्षसेनाभिचोदिताः

    वानरेन्द्रा जहृषिरे लाङ्गलानि च विव्यधुः

    iti tenātiyaśasā rākṣasenābhicoditāḥ

    vānarendrā jahṛṣire lāṅgalāni ca vivyadhuḥ

16. 16

    ततस्ते कपिशार्दूलाः क्ष्वेडन्तश्च मुहुर्मुहुः

    मुमुचुर्विविधान्नादान्मेघान्दृष्ट्वेव बर्हिणः

    tataste kapiśārdūlāḥ kṣveḍantaśca muhurmuhuḥ

    mumucurvividhānnādānmeghāndṛṣṭveva barhiṇaḥ

17. 17

    जाम्बवानपि तैः सर्वैः स्वयूथैरभिसंवृतः

    अश्मभिस्ताडयामास नखैर्दन्तैश्च राक्षसान्

    jāmbavānapi taiḥ sarvaiḥ svayūthairabhisaṃvṛtaḥ

    aśmabhistāḍayāmāsa nakhairdantaiśca rākṣasān

18. 18

    निघ्नन्तमृक्षाधिपतिं राक्षसास्ते महाबलाः

    परिवव्रुर्भयं त्यक्त्वा तमनेकविधायुधाः

    nighnantamṛkṣādhipatiṃ rākṣasāste mahābalāḥ

    parivavrurbhayaṃ tyaktvā tamanekavidhāyudhāḥ

19. 19

    शरैः परशुभिस्तीक्ष्णैः पट्टसैर्यष्टितोमरैः

    जाम्बवन्तं मृधे जघ्नुर्निघ्नन्तं राक्षसीं चमूम्

    śaraiḥ paraśubhistīkṣṇaiḥ paṭṭasairyaṣṭitomaraiḥ

    jāmbavantaṃ mṛdhe jaghnurnighnantaṃ rākṣasīṃ camūm

20. 20

    स संप्रहारस्तुमुलः संजज्ञे कपिरक्षसाम्

    देवासुराणां क्रुद्धानां यथा भीमो महास्वनः

    sa saṃprahārastumulaḥ saṃjajñe kapirakṣasām

    devāsurāṇāṃ kruddhānāṃ yathā bhīmo mahāsvanaḥ

21. 21

    हनूमानपि संक्रुद्धः सालमुत्पाट्य पर्वतात्

    रक्षसां कदनं चक्रे समासाद्य सहस्रशः

    hanūmānapi saṃkruddhaḥ sālamutpāṭya parvatāt

    rakṣasāṃ kadanaṃ cakre samāsādya sahasraśaḥ

22. 22

    स दत्त्वा तुमुलं युद्धं पितृव्यस्येन्द्रजिद्युधि

    लक्ष्मणं परवीरघ्नं पुनरेवाभ्यधावत

    sa dattvā tumulaṃ yuddhaṃ pitṛvyasyendrajidyudhi

    lakṣmaṇaṃ paravīraghnaṃ punarevābhyadhāvata

23. 23

    तौ प्रयुद्धौ तदा वीरौ मृधे लक्ष्मणराक्षसौ

    शरौघानभिवर्षन्तौ जघ्नतुस्तौ परस्परम्

    tau prayuddhau tadā vīrau mṛdhe lakṣmaṇarākṣasau

    śaraughānabhivarṣantau jaghnatustau parasparam

24. 24

    अभीक्ष्णमन्तर्दधतुः शरजालैर्महाबलौ

    चन्द्रादित्याविवोष्णान्ते यथा मेघैस्तरस्विनौ

    abhīkṣṇamantardadhatuḥ śarajālairmahābalau

    candrādityāvivoṣṇānte yathā meghaistarasvinau

25. 25

    न ह्यादानं न संधानं धनुषो वा परिग्रहः

    न विप्रमोक्षो बाणानां न विकर्षो न विग्रहः

    na hyādānaṃ na saṃdhānaṃ dhanuṣo vā parigrahaḥ

    na vipramokṣo bāṇānāṃ na vikarṣo na vigrahaḥ

26. 26

    न मुष्टिप्रतिसंधानं न लक्ष्यप्रतिपादनम्

    अदृश्यत तयोस्तत्र युध्यतोः पाणिलाघवात्

    na muṣṭipratisaṃdhānaṃ na lakṣyapratipādanam

    adṛśyata tayostatra yudhyatoḥ pāṇilāghavāt

27. 27

    चापवेगप्रमुक्तैश्च बाणजालैः समन्ततः

    अन्तरिक्षेऽभिसंछन्ने न रूपाणि चकाशिरे

    तमसा पिहितं सर्वमासीद्भीमतरं महत्

    cāpavegapramuktaiśca bāṇajālaiḥ samantataḥ

    antarikṣe'bhisaṃchanne na rūpāṇi cakāśire

    tamasā pihitaṃ sarvamāsīdbhīmataraṃ mahat

28. 28

    न तदानीं ववौ वायुर्न जज्वाल च पावकः

    स्वस्त्यस्तु लोकेभ्य इति जजल्पुश्च महर्षयः

    संपेतुश्चात्र सम्प्राप्ता गन्धर्वाः सह चारणैः

    na tadānīṃ vavau vāyurna jajvāla ca pāvakaḥ

    svastyastu lokebhya iti jajalpuśca maharṣayaḥ

    saṃpetuścātra samprāptā gandharvāḥ saha cāraṇaiḥ

29. 29

    अथ राक्षससिंहस्य कृष्णान्कनकभूषणान्

    शरैश्चतुर्भिः सौमित्रिर्विव्याध चतुरो हयान्

    atha rākṣasasiṃhasya kṛṣṇānkanakabhūṣaṇān

    śaraiścaturbhiḥ saumitrirvivyādha caturo hayān

30. 30

    ततोऽपरेण भल्लेन सूतस्य विचरिष्यतः

    लाघवाद्राघवः श्रीमाञ्शिरः कायादपाहरत्

    tato'pareṇa bhallena sūtasya vicariṣyataḥ

    lāghavādrāghavaḥ śrīmāñśiraḥ kāyādapāharat