Sarga 26

33 shlokas

1. 1

   तेन शङ्खविमिश्रेण भेरीशब्देन राघवः

   उपयातो महाबाहू रामः परपुरंजयः

   tena śaṅkhavimiśreṇa bherīśabdena rāghavaḥ

   upayāto mahābāhū rāmaḥ parapuraṃjayaḥ

2. 2

   तं निनादं निशम्याथ रावणो राक्षसेश्वरः

   मुहूर्तं ध्यानमास्थाय सचिवानभ्युदैक्षत

   taṃ ninādaṃ niśamyātha rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ

   muhūrtaṃ dhyānamāsthāya sacivānabhyudaikṣata

3. 3

   अथ तान्सचिवांस्तत्र सर्वानाभाष्य रावणः

   सभां संनादयन्सर्वामित्युवाच महाबलः

   atha tānsacivāṃstatra sarvānābhāṣya rāvaṇaḥ

   sabhāṃ saṃnādayansarvāmityuvāca mahābalaḥ

4. 4

   तरणं सागरस्यापि विक्रमं बलसंचयम्

   यदुक्तवन्तो रामस्य भवन्तस्तन्मया श्रुतम्

   भवतश्चाप्यहं वेद्मि युद्धे सत्यपराक्रमान्

   taraṇaṃ sāgarasyāpi vikramaṃ balasaṃcayam

   yaduktavanto rāmasya bhavantastanmayā śrutam

   bhavataścāpyahaṃ vedmi yuddhe satyaparākramān

5. 5

   ततस्तु सुमहाप्राज्ञो माल्यवान्नाम राक्षसः

   रावणस्य वचः श्रुत्वा मातुः पैतामहोऽब्रवीत्

   tatastu sumahāprājño mālyavānnāma rākṣasaḥ

   rāvaṇasya vacaḥ śrutvā mātuḥ paitāmaho'bravīt

6. 6

   विद्यास्वभिविनीतो यो राजा राजन्नयानुगः

   स शास्ति चिरमैश्वर्यमरींश्च कुरुते वशे

   vidyāsvabhivinīto yo rājā rājannayānugaḥ

   sa śāsti ciramaiśvaryamarīṃśca kurute vaśe

7. 7

   संदधानो हि कालेन विगृह्णंश्चारिभिः सह

   स्वपक्षवर्धनं कुर्वन्महदैश्वर्यमश्नुते

   saṃdadhāno hi kālena vigṛhṇaṃścāribhiḥ saha

   svapakṣavardhanaṃ kurvanmahadaiśvaryamaśnute

8. 8

   हीयमानेन कर्तव्यो राज्ञा संधिः समेन च

   न शत्रुमवमन्येत ज्यायान्कुर्वीत विग्रहम्

   hīyamānena kartavyo rājñā saṃdhiḥ samena ca

   na śatrumavamanyeta jyāyānkurvīta vigraham

9. 9

   तन्मह्यं रोचते संधिः सह रामेण रावण

   यदर्थमभियुक्ताः स्म सीता तस्मै प्रदीयताम्

   tanmahyaṃ rocate saṃdhiḥ saha rāmeṇa rāvaṇa

   yadarthamabhiyuktāḥ sma sītā tasmai pradīyatām

10. 10

    तस्य देवर्षयः सर्वे गन्धर्वाश्च जयैषिणः

    विरोधं मा गमस्तेन संधिस्ते तेन रोचताम्

    tasya devarṣayaḥ sarve gandharvāśca jayaiṣiṇaḥ

    virodhaṃ mā gamastena saṃdhiste tena rocatām

11. 11

    असृजद्भगवान्पक्षौ द्वावेव हि पितामहः

    सुराणामसुराणां च धर्माधर्मौ तदाश्रयौ

    asṛjadbhagavānpakṣau dvāveva hi pitāmahaḥ

    surāṇāmasurāṇāṃ ca dharmādharmau tadāśrayau

12. 12

    धर्मो हि श्रूयते पक्षः सुराणां च महात्मनाम्

    अधर्मो रक्षसां पक्षो ह्यसुराणां च रावण

    dharmo hi śrūyate pakṣaḥ surāṇāṃ ca mahātmanām

    adharmo rakṣasāṃ pakṣo hyasurāṇāṃ ca rāvaṇa

13. 13

    धर्मो वै ग्रसतेऽधर्मं ततः कृतमभूद्युगम्

    अधर्मो ग्रसते धर्मं ततस्तिष्यः प्रवर्तते

    dharmo vai grasate'dharmaṃ tataḥ kṛtamabhūdyugam

    adharmo grasate dharmaṃ tatastiṣyaḥ pravartate

14. 14

    तत्त्वया चरता लोकान्धर्मो विनिहतो महान्

    अधर्मः प्रगृहीतश्च तेनास्मद्बलिनः परे

    tattvayā caratā lokāndharmo vinihato mahān

    adharmaḥ pragṛhītaśca tenāsmadbalinaḥ pare

15. 15

    स प्रमादाद्विवृद्धस्तेऽधर्मोऽहिर्ग्रसते हि नः

    विवर्धयति पक्षं च सुराणां सुरभावनः

    sa pramādādvivṛddhaste'dharmo'hirgrasate hi naḥ

    vivardhayati pakṣaṃ ca surāṇāṃ surabhāvanaḥ

16. 16

    विषयेषु प्रसक्तेन यत्किंचित्कारिणा त्वया

    ऋषीणामग्निकल्पानामुद्वेगो जनितो महान्

    तेषां प्रभावो दुर्धर्षः प्रदीप्त इव पावकः

    viṣayeṣu prasaktena yatkiṃcitkāriṇā tvayā

    ṛṣīṇāmagnikalpānāmudvego janito mahān

    teṣāṃ prabhāvo durdharṣaḥ pradīpta iva pāvakaḥ

17. 17

    तपसा भावितात्मानो धर्मस्यानुग्रहे रताः

    मुख्यैर्यज्ञैर्यजन्त्येते नित्यं तैस्तैर्द्विजातयः

    tapasā bhāvitātmāno dharmasyānugrahe ratāḥ

    mukhyairyajñairyajantyete nityaṃ taistairdvijātayaḥ

18. 18

    जुह्वत्यग्नींश्च विधिवद्वेदांश्चोच्चैरधीयते

    अभिभूय च रक्षांसि ब्रह्मघोषानुदैरयन्

    दिशो विप्रद्रुताः सर्वे स्तनयित्नुरिवोष्णगे

    juhvatyagnīṃśca vidhivadvedāṃścoccairadhīyate

    abhibhūya ca rakṣāṃsi brahmaghoṣānudairayan

    diśo vipradrutāḥ sarve stanayitnurivoṣṇage

19. 19

    ऋषीणामग्निकल्पानामग्निहोत्रसमुत्थितः

    आदत्ते रक्षसां तेजो धूमो व्याप्य दिशो दश

    ṛṣīṇāmagnikalpānāmagnihotrasamutthitaḥ

    ādatte rakṣasāṃ tejo dhūmo vyāpya diśo daśa

20. 20

    तेषु तेषु च देशेषु पुण्येषु च दृढव्रतैः

    चर्यमाणं तपस्तीव्रं संतापयति राक्षसान्

    teṣu teṣu ca deśeṣu puṇyeṣu ca dṛḍhavrataiḥ

    caryamāṇaṃ tapastīvraṃ saṃtāpayati rākṣasān

21. 21

    उत्पातान्विविधान्दृष्ट्वा घोरान्बहुविधांस्तथा

    विनाशमनुपश्यामि सर्वेषां रक्षसामहम्

    utpātānvividhāndṛṣṭvā ghorānbahuvidhāṃstathā

    vināśamanupaśyāmi sarveṣāṃ rakṣasāmaham

22. 22

    खराभिस्तनिता घोरा मेघाः प्रतिभयंकरः

    शोणितेनाभिवर्षन्ति लङ्कामुष्णेन सर्वतः

    kharābhistanitā ghorā meghāḥ pratibhayaṃkaraḥ

    śoṇitenābhivarṣanti laṅkāmuṣṇena sarvataḥ

23. 23

    रुदतां वाहनानां च प्रपतन्त्यस्रबिन्दवः

    ध्वजा ध्वस्ता विवर्णाश्च न प्रभान्ति यथापुरम्

    rudatāṃ vāhanānāṃ ca prapatantyasrabindavaḥ

    dhvajā dhvastā vivarṇāśca na prabhānti yathāpuram

24. 24

    व्याला गोमायवो गृध्रा वाशन्ति च सुभैरवम्

    प्रविश्य लङ्कामनिशं समवायांश्च कुर्वते

    vyālā gomāyavo gṛdhrā vāśanti ca subhairavam

    praviśya laṅkāmaniśaṃ samavāyāṃśca kurvate

25. 25

    कालिकाः पाण्डुरैर्दन्तैः प्रहसन्त्यग्रतः स्थिताः

    स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्त्यो गृहाणि प्रतिभाष्य च

    kālikāḥ pāṇḍurairdantaiḥ prahasantyagrataḥ sthitāḥ

    striyaḥ svapneṣu muṣṇantyo gṛhāṇi pratibhāṣya ca

26. 26

    गृहाणां बलिकर्माणि श्वानः पर्युपभुञ्जते

    खरा गोषु प्रजायन्ते मूषिका नकुलैः सह

    gṛhāṇāṃ balikarmāṇi śvānaḥ paryupabhuñjate

    kharā goṣu prajāyante mūṣikā nakulaiḥ saha

27. 27

    मार्जारा द्वीपिभिः सार्धं सूकराः शुनकैः सह

    किंनरा राक्षसैश्चापि समेयुर्मानुषैः सह

    mārjārā dvīpibhiḥ sārdhaṃ sūkarāḥ śunakaiḥ saha

    kiṃnarā rākṣasaiścāpi sameyurmānuṣaiḥ saha

28. 28

    पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताः

    राक्षसानां विनाशाय कपोता विचरन्ति च

    pāṇḍurā raktapādāśca vihagāḥ kālacoditāḥ

    rākṣasānāṃ vināśāya kapotā vicaranti ca

29. 29

    चीचीकूचीति वाशन्त्यः शारिका वेश्मसु स्थिताः

    पतन्ति ग्रथिताश्चापि निर्जिताः कलहैषिणः

    cīcīkūcīti vāśantyaḥ śārikā veśmasu sthitāḥ

    patanti grathitāścāpi nirjitāḥ kalahaiṣiṇaḥ

30. 30

    करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः

    कालो गृहाणि सर्वेषां काले कालेऽन्ववेक्षते

    एतान्यन्यानि दुष्टानि निमित्तान्युत्पतन्ति च

    karālo vikaṭo muṇḍaḥ puruṣaḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ

    kālo gṛhāṇi sarveṣāṃ kāle kāle'nvavekṣate

    etānyanyāni duṣṭāni nimittānyutpatanti ca