87 shlokas
- 1
स प्रविश्य पुरीं लङ्कां रामबाणभयार्दितः
भग्नदर्पस्तदा राजा बभूव व्यथितेन्द्रियः
sa praviśya purīṃ laṅkāṃ rāmabāṇabhayārditaḥ
bhagnadarpastadā rājā babhūva vyathitendriyaḥ
- 2
मातंग इव सिंहेन गरुडेनेव पन्नगः
अभिभूतोऽभवद्राजा राघवेण महात्मना
mātaṃga iva siṃhena garuḍeneva pannagaḥ
abhibhūto'bhavadrājā rāghaveṇa mahātmanā
- 3
ब्रह्मदण्डप्रकाशानां विद्युत्सदृशवर्चसाम्
स्मरन्राघवबाणानां विव्यथे राक्षसेश्वरः
brahmadaṇḍaprakāśānāṃ vidyutsadṛśavarcasām
smaranrāghavabāṇānāṃ vivyathe rākṣaseśvaraḥ
- 4
स काञ्चनमयं दिव्यमाश्रित्य परमासनम्
विप्रेक्षमाणो रक्षांसि रावणो वाक्यमब्रवीत्
sa kāñcanamayaṃ divyamāśritya paramāsanam
viprekṣamāṇo rakṣāṃsi rāvaṇo vākyamabravīt
- 5
सर्वं तत्खलु मे मोघं यत्तप्तं परमं तपः
यत्समानो महेन्द्रेण मानुषेणास्मि निर्जितः
sarvaṃ tatkhalu me moghaṃ yattaptaṃ paramaṃ tapaḥ
yatsamāno mahendreṇa mānuṣeṇāsmi nirjitaḥ
- 6
इदं तद्ब्रह्मणो घोरं वाक्यं मामभ्युपस्थितम्
मानुषेभ्यो विजानीहि भयं त्वमिति तत्तथा
idaṃ tadbrahmaṇo ghoraṃ vākyaṃ māmabhyupasthitam
mānuṣebhyo vijānīhi bhayaṃ tvamiti tattathā
- 7
देवदानवगन्धर्वैर्यक्षराक्षसपन्नगैः
अवध्यत्वं मया प्राप्तं मानुषेभ्यो न याचितम्
devadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ
avadhyatvaṃ mayā prāptaṃ mānuṣebhyo na yācitam
- 8
एतदेवाभ्युपागम्य यत्नं कर्तुमिहार्हथ
राक्षसाश्चापि तिष्ठन्तु चर्यागोपुरमूर्धसु
etadevābhyupāgamya yatnaṃ kartumihārhatha
rākṣasāścāpi tiṣṭhantu caryāgopuramūrdhasu
- 9
स चाप्रतिमगम्भीरो देवदानवदर्पहा
ब्रह्मशापाभिभूतस्तु कुम्भकर्णो विबोध्यताम्
sa cāpratimagambhīro devadānavadarpahā
brahmaśāpābhibhūtastu kumbhakarṇo vibodhyatām
- 10
स पराजितमात्मानं प्रहस्तं च निषूदितम्
ज्ञात्वा रक्षोबलं भीममादिदेश महाबलः
sa parājitamātmānaṃ prahastaṃ ca niṣūditam
jñātvā rakṣobalaṃ bhīmamādideśa mahābalaḥ
- 11
द्वारेषु यत्नः क्रियतां प्राकाराश्चाधिरुह्यताम्
निद्रावशसमाविष्टः कुम्भकर्णो विबोध्यताम्
dvāreṣu yatnaḥ kriyatāṃ prākārāścādhiruhyatām
nidrāvaśasamāviṣṭaḥ kumbhakarṇo vibodhyatām
- 12
नव षट्सप्त चाष्टौ च मासान्स्वपिति राक्षसः
तं तु बोधयत क्षिप्रं कुम्भकर्णं महाबलम्
nava ṣaṭsapta cāṣṭau ca māsānsvapiti rākṣasaḥ
taṃ tu bodhayata kṣipraṃ kumbhakarṇaṃ mahābalam
- 13
स हि संख्ये महाबाहुः ककुदं सर्वरक्षसाम्
वानरान्राजपुत्रौ च क्षिप्रमेव वधिष्यति
sa hi saṃkhye mahābāhuḥ kakudaṃ sarvarakṣasām
vānarānrājaputrau ca kṣiprameva vadhiṣyati
- 14
कुम्भकर्णः सदा शेते मूढो ग्राम्यसुखे रतः
रामेणाभिनिरस्तस्य संग्रामोऽस्मिन्सुदारुणे
kumbhakarṇaḥ sadā śete mūḍho grāmyasukhe rataḥ
rāmeṇābhinirastasya saṃgrāmo'sminsudāruṇe
- 15
भविष्यति न मे शोकः कुम्भकर्णे विबोधिते
किं करिष्याम्यहं तेन शक्रतुल्यबलेन हि
bhaviṣyati na me śokaḥ kumbhakarṇe vibodhite
kiṃ kariṣyāmyahaṃ tena śakratulyabalena hi
- 16
ईदृशे व्यसने प्राप्ते यो न साह्याय कल्पते
ते तु तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः
īdṛśe vyasane prāpte yo na sāhyāya kalpate
te tu tadvacanaṃ śrutvā rākṣasendrasya rākṣasāḥ
- 17
जग्मुः परमसंभ्रान्ताः कुम्भकर्णनिवेशनम्
ते रावणसमादिष्टा मांसशोणितभोजनाः
jagmuḥ paramasaṃbhrāntāḥ kumbhakarṇaniveśanam
te rāvaṇasamādiṣṭā māṃsaśoṇitabhojanāḥ
- 18
गन्धमाल्यांस्तथा भक्ष्यानादाय सहसा ययुः
तां प्रविश्य महाद्वारां सर्वतो योजनायताम्
gandhamālyāṃstathā bhakṣyānādāya sahasā yayuḥ
tāṃ praviśya mahādvārāṃ sarvato yojanāyatām
- 19
कुम्भकर्णगुहां रम्यां सर्वगन्धप्रवाहिनीम्
प्रतिष्ठमानाः कृच्छ्रेण यत्नात्प्रविविशुर्गुहाम्
kumbhakarṇaguhāṃ ramyāṃ sarvagandhapravāhinīm
pratiṣṭhamānāḥ kṛcchreṇa yatnātpraviviśurguhām
- 20
तां प्रविश्य गुहां रम्यां शुभां काञ्चनकुट्टिमाम्
ददृशुर्नैरृतव्याघ्रं शयानं भीमदर्शनम्
tāṃ praviśya guhāṃ ramyāṃ śubhāṃ kāñcanakuṭṭimām
dadṛśurnairṛtavyāghraṃ śayānaṃ bhīmadarśanam
- 21
ते तु तं विकृतं सुप्तं विकीर्णमिव पर्वतम्
कुम्भकर्णं महानिद्रं सहिताः प्रत्यबोधयन्
te tu taṃ vikṛtaṃ suptaṃ vikīrṇamiva parvatam
kumbhakarṇaṃ mahānidraṃ sahitāḥ pratyabodhayan
- 22
ऊर्ध्वरोमाञ्चिततनुं श्वसन्तमिव पन्नगम्
त्रासयन्तं महाश्वासैः शयानं भीमदर्शनम्
ūrdhvaromāñcitatanuṃ śvasantamiva pannagam
trāsayantaṃ mahāśvāsaiḥ śayānaṃ bhīmadarśanam
- 23
भीमनासापुटं तं तु पातालविपुलाननम्
ददृशुर्नैरृतव्याघ्रं कुम्भकर्णं महाबलम्
bhīmanāsāpuṭaṃ taṃ tu pātālavipulānanam
dadṛśurnairṛtavyāghraṃ kumbhakarṇaṃ mahābalam
- 24
ततश्चक्रुर्महात्मानः कुम्भकर्णाग्रतस्तदा
मांसानां मेरुसंकाशं राशिं परमतर्पणम्
tataścakrurmahātmānaḥ kumbhakarṇāgratastadā
māṃsānāṃ merusaṃkāśaṃ rāśiṃ paramatarpaṇam
- 25
मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च संचयान्
चक्रुर्नैरृतशार्दूला राशिमन्नस्य चाद्भुतम्
mṛgāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca varāhāṇāṃ ca saṃcayān
cakrurnairṛtaśārdūlā rāśimannasya cādbhutam
- 26
ततः शोणितकुम्भांश्च मद्यानि विविधानि च
पुरस्तात्कुम्भकर्णस्य चक्रुस्त्रिदशशत्रवः
tataḥ śoṇitakumbhāṃśca madyāni vividhāni ca
purastātkumbhakarṇasya cakrustridaśaśatravaḥ
- 27
लिलिपुश्च परार्ध्येन चन्दनेन परंतपम्
दिव्यैराच्छादयामासुर्माल्यैर्गन्धैः सुगन्धिभिः
lilipuśca parārdhyena candanena paraṃtapam
divyairācchādayāmāsurmālyairgandhaiḥ sugandhibhiḥ
- 28
धूपं सुगन्धं ससृजुस्तुष्टुवुश्च परंतपम्
जलदा इव चोन्नेदुर्यातुधानाः सहस्रशः
dhūpaṃ sugandhaṃ sasṛjustuṣṭuvuśca paraṃtapam
jaladā iva conneduryātudhānāḥ sahasraśaḥ
- 29
शङ्खानापूरयामासुः शशाङ्कसदृशप्रभान्
तुमुलं युगपच्चापि विनेदुश्चाप्यमर्षिताः
śaṅkhānāpūrayāmāsuḥ śaśāṅkasadṛśaprabhān
tumulaṃ yugapaccāpi vineduścāpyamarṣitāḥ
- 30
नेदुरास्फोटयामासुश्चिक्षिपुस्ते निशाचराः
कुम्भकर्णविबोधार्थं चक्रुस्ते विपुलं स्वनम्
nedurāsphoṭayāmāsuścikṣipuste niśācarāḥ
kumbhakarṇavibodhārthaṃ cakruste vipulaṃ svanam