Sarga 34

30 shlokas

1. 1

   युध्यतामेव तेषां तु तदा वानररक्षसाम्

   रविरस्तं गतो रात्रिः प्रवृत्ता प्राणहारिणी

   yudhyatāmeva teṣāṃ tu tadā vānararakṣasām

   ravirastaṃ gato rātriḥ pravṛttā prāṇahāriṇī

2. 2

   अन्योन्यं बद्धवैराणां घोराणां जयमिच्छताम्

   सम्प्रवृत्तं निशायुद्धं तदा वारणरक्षसाम्

   anyonyaṃ baddhavairāṇāṃ ghorāṇāṃ jayamicchatām

   sampravṛttaṃ niśāyuddhaṃ tadā vāraṇarakṣasām

3. 3

   राक्षसोऽसीति हरयो हरिश्चासीति राक्षसाः

   अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि दारुणे

   rākṣaso'sīti harayo hariścāsīti rākṣasāḥ

   anyonyaṃ samare jaghnustasmiṃstamasi dāruṇe

4. 4

   जहि दारय चैहीति कथं विद्रवसीति च

   एवं सुतुमुलः शब्दस्तस्मिंस्तमसि शुश्रुवे

   jahi dāraya caihīti kathaṃ vidravasīti ca

   evaṃ sutumulaḥ śabdastasmiṃstamasi śuśruve

5. 5

   कालाः काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि राक्षसाः

   सम्प्रादृश्यन्त शैलेन्द्रा दीप्तौषधिवना इव

   kālāḥ kāñcanasaṃnāhāstasmiṃstamasi rākṣasāḥ

   samprādṛśyanta śailendrā dīptauṣadhivanā iva

6. 6

   तस्मिंस्तमसि दुष्पारे राक्षसाः क्रोधमूर्छिताः

   परिपेतुर्महावेगा भक्षयन्तः प्लवंगमान्

   tasmiṃstamasi duṣpāre rākṣasāḥ krodhamūrchitāḥ

   paripeturmahāvegā bhakṣayantaḥ plavaṃgamān

7. 7

   ते हयान्काञ्चनापीडान्ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान्

   आप्लुत्य दशनैस्तीक्ष्णैर्भीमकोपा व्यदारयन्

   te hayānkāñcanāpīḍāndhvajāṃścāgniśikhopamān

   āplutya daśanaistīkṣṇairbhīmakopā vyadārayan

8. 8

   कुञ्जरान्कुञ्जरारोहान्पताकाध्वजिनो रथान्

   चकर्षुश्च ददंशुश्च दशनैः क्रोधमूर्छिताः

   kuñjarānkuñjarārohānpatākādhvajino rathān

   cakarṣuśca dadaṃśuśca daśanaiḥ krodhamūrchitāḥ

9. 9

   लक्ष्मणश्चापि रामश्च शरैराशीविषोपमैः

   दृश्यादृश्यानि रक्षांसि प्रवराणि निजघ्नतुः

   lakṣmaṇaścāpi rāmaśca śarairāśīviṣopamaiḥ

   dṛśyādṛśyāni rakṣāṃsi pravarāṇi nijaghnatuḥ

10. 10

    तुरंगखुरविध्वस्तं रथनेमिसमुद्धतम्

    रुरोध कर्णनेत्राणि युध्यतां धरणीरजः

    turaṃgakhuravidhvastaṃ rathanemisamuddhatam

    rurodha karṇanetrāṇi yudhyatāṃ dharaṇīrajaḥ

11. 11

    वर्तमाने तथा घोरे संग्रामे लोमहर्षणे

    रुधिरोदा महावेगा नद्यस्तत्र प्रसुस्रुवुः

    vartamāne tathā ghore saṃgrāme lomaharṣaṇe

    rudhirodā mahāvegā nadyastatra prasusruvuḥ

12. 12

    ततो भेरीमृदङ्गानां पणवानां च निस्वनः

    शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रः संबभूवाद्भुतोपमः

    tato bherīmṛdaṅgānāṃ paṇavānāṃ ca nisvanaḥ

    śaṅkhaveṇusvanonmiśraḥ saṃbabhūvādbhutopamaḥ

13. 13

    हतानां स्तनमानानां राक्षसानां च निस्वनः

    शस्त्राणां वानराणां च संबभूवातिदारुणः

    hatānāṃ stanamānānāṃ rākṣasānāṃ ca nisvanaḥ

    śastrāṇāṃ vānarāṇāṃ ca saṃbabhūvātidāruṇaḥ

14. 14

    शस्त्रपुष्पोपहारा च तत्रासीद्युद्धमेदिनी

    दुर्ज्ञेया दुर्निवेशा च शोणितास्रवकर्दमा

    śastrapuṣpopahārā ca tatrāsīdyuddhamedinī

    durjñeyā durniveśā ca śoṇitāsravakardamā

15. 15

    सा बभूव निशा घोरा हरिराक्षसहारिणी

    कालरात्रीव भूतानां सर्वेषां दुरतिक्रमा

    sā babhūva niśā ghorā harirākṣasahāriṇī

    kālarātrīva bhūtānāṃ sarveṣāṃ duratikramā

16. 16

    ततस्ते राक्षसास्तत्र तस्मिंस्तमसि दारुणे

    राममेवाभ्यधावन्त संहृष्टाः शरवृष्टिभिः

    tataste rākṣasāstatra tasmiṃstamasi dāruṇe

    rāmamevābhyadhāvanta saṃhṛṣṭāḥ śaravṛṣṭibhiḥ

17. 17

    तेषामापततां शब्दः क्रुद्धानामभिगर्जताम्

    उद्वर्त इव सप्तानां समुद्राणामभूत्स्वनः

    teṣāmāpatatāṃ śabdaḥ kruddhānāmabhigarjatām

    udvarta iva saptānāṃ samudrāṇāmabhūtsvanaḥ

18. 18

    तेषां रामः शरैः षड्भिः षड्जघान निशाचरान्

    निमेषान्तरमात्रेण शितैरग्निशिखोपमैः

    teṣāṃ rāmaḥ śaraiḥ ṣaḍbhiḥ ṣaḍjaghāna niśācarān

    nimeṣāntaramātreṇa śitairagniśikhopamaiḥ

19. 19

    यज्ञशत्रुश्च दुर्धर्षो महापार्श्वमहोदरौ

    वज्रदंष्ट्रो महाकायस्तौ चोभौ शुकसारणौ

    yajñaśatruśca durdharṣo mahāpārśvamahodarau

    vajradaṃṣṭro mahākāyastau cobhau śukasāraṇau

20. 20

    ते तु रामेण बाणौघैः सर्वमर्मसु ताडिताः

    युद्धादपसृतास्तत्र सावशेषायुषोऽभवन्

    te tu rāmeṇa bāṇaughaiḥ sarvamarmasu tāḍitāḥ

    yuddhādapasṛtāstatra sāvaśeṣāyuṣo'bhavan

21. 21

    ततः काञ्चनचित्राङ्गैः शरैरग्निशिखोपमैः

    दिशश्चकार विमलाः प्रदिशश्च महाबलः

    tataḥ kāñcanacitrāṅgaiḥ śarairagniśikhopamaiḥ

    diśaścakāra vimalāḥ pradiśaśca mahābalaḥ

22. 22

    ये त्वन्ये राक्षसा वीरा रामस्याभिमुखे स्थिताः

    तेऽपि नष्टाः समासाद्य पतंगा इव पावकम्

    ye tvanye rākṣasā vīrā rāmasyābhimukhe sthitāḥ

    te'pi naṣṭāḥ samāsādya pataṃgā iva pāvakam

23. 23

    सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैः संपतद्भिः सहस्रशः

    बभूव रजनी चित्रा खद्योतैरिव शारदी

    suvarṇapuṅkhairviśikhaiḥ saṃpatadbhiḥ sahasraśaḥ

    babhūva rajanī citrā khadyotairiva śāradī

24. 24

    राक्षसानां च निनदैर्हरीणां चापि गर्जितैः

    सा बभूव निशा घोरा भूयो घोरतरा तदा

    rākṣasānāṃ ca ninadairharīṇāṃ cāpi garjitaiḥ

    sā babhūva niśā ghorā bhūyo ghoratarā tadā

25. 25

    तेन शब्देन महता प्रवृद्धेन समन्ततः

    त्रिकूटः कन्दराकीर्णः प्रव्याहरदिवाचलः

    tena śabdena mahatā pravṛddhena samantataḥ

    trikūṭaḥ kandarākīrṇaḥ pravyāharadivācalaḥ

26. 26

    गोलाङ्गूला महाकायास्तमसा तुल्यवर्चसः

    सम्परिष्वज्य बाहुभ्यां भक्षयन्रजनीचरान्

    golāṅgūlā mahākāyāstamasā tulyavarcasaḥ

    sampariṣvajya bāhubhyāṃ bhakṣayanrajanīcarān

27. 27

    अङ्गदस्तु रणे शत्रुं निहन्तुं समुपस्थितः

    रावणेर्निजघानाशु सारथिं च हयानपि

    aṅgadastu raṇe śatruṃ nihantuṃ samupasthitaḥ

    rāvaṇernijaghānāśu sārathiṃ ca hayānapi

28. 28

    इन्द्रजित्तु रथं त्यक्त्वा हताश्वो हतसारथिः

    अङ्गदेन महामायस्तत्रैवान्तरधीयत

    indrajittu rathaṃ tyaktvā hatāśvo hatasārathiḥ

    aṅgadena mahāmāyastatraivāntaradhīyata

29. 29

    सोऽन्तर्धानगतः पापो रावणी रणकर्कशः

    ब्रह्मदत्तवरो वीरो रावणिः क्रोधमूर्छितः

    अदृश्यो निशितान्बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः

    so'ntardhānagataḥ pāpo rāvaṇī raṇakarkaśaḥ

    brahmadattavaro vīro rāvaṇiḥ krodhamūrchitaḥ

    adṛśyo niśitānbāṇānmumocāśanivarcasaḥ

30. 30

    स रामं लक्ष्मणं चैव घोरैर्नागमयैः शरैः

    बिभेद समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राक्षसः

    sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva ghorairnāgamayaiḥ śaraiḥ

    bibheda samare kruddhaḥ sarvagātreṣu rākṣasaḥ