Sarga 78

54 shlokas

1. 1

   स हताश्वो महातेजा भूमौ तिष्ठन्निशाचरः

   इन्द्रजित्परमक्रुद्धः सम्प्रजज्वाल तेजसा

   sa hatāśvo mahātejā bhūmau tiṣṭhanniśācaraḥ

   indrajitparamakruddhaḥ samprajajvāla tejasā

2. 2

   तौ धन्विनौ जिघांसन्तावन्योन्यमिषुभिर्भृशम्

   विजयेनाभिनिष्क्रान्तौ वने गजवृषाविव

   tau dhanvinau jighāṃsantāvanyonyamiṣubhirbhṛśam

   vijayenābhiniṣkrāntau vane gajavṛṣāviva

3. 3

   निबर्हयन्तश्चान्योन्यं ते राक्षसवनौकसः

   भर्तारं न जहुर्युद्धे संपतन्तस्ततस्ततः

   nibarhayantaścānyonyaṃ te rākṣasavanaukasaḥ

   bhartāraṃ na jahuryuddhe saṃpatantastatastataḥ

4. 4

   स लक्ष्मणं समुद्दिश्य परं लाघवमास्थितः

   ववर्ष शरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः

   sa lakṣmaṇaṃ samuddiśya paraṃ lāghavamāsthitaḥ

   vavarṣa śaravarṣāṇi varṣāṇīva puraṃdaraḥ

5. 5

   मुक्तमिन्द्रजिता तत्तु शरवर्षमरिंदमः

   अवारयदसंभ्रान्तो लक्ष्मणः सुदुरासदम्

   muktamindrajitā tattu śaravarṣamariṃdamaḥ

   avārayadasaṃbhrānto lakṣmaṇaḥ sudurāsadam

6. 6

   अभेद्यकवचं मत्वा लक्ष्मणं रावणात्मजः

   ललाटे लक्ष्मणं बाणैः सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित्

   अविध्यत्परमक्रुद्धः शीघ्रमस्त्रं प्रदर्शयन्

   abhedyakavacaṃ matvā lakṣmaṇaṃ rāvaṇātmajaḥ

   lalāṭe lakṣmaṇaṃ bāṇaiḥ supuṅkhaistribhirindrajit

   avidhyatparamakruddhaḥ śīghramastraṃ pradarśayan

7. 7

   तैः पृषत्कैर्ललाटस्थैः शुशुभे रघुनन्दनः

   रणाग्रे समरश्लाघी त्रिशृङ्ग इव पर्वतः

   taiḥ pṛṣatkairlalāṭasthaiḥ śuśubhe raghunandanaḥ

   raṇāgre samaraślāghī triśṛṅga iva parvataḥ

8. 8

   स तथाप्यर्दितो बाणै राक्षसेन महामृधे

   तमाशु प्रतिविव्याध लक्ष्मणः पञ्चभिः शरैः

   sa tathāpyardito bāṇai rākṣasena mahāmṛdhe

   tamāśu prativivyādha lakṣmaṇaḥ pañcabhiḥ śaraiḥ

9. 9

   लक्ष्मणेन्द्रजितौ वीरौ महाबलशरासनौ

   अन्योन्यं जघ्नतुर्बाणैर्विशिखैर्भीमविक्रमौ

   lakṣmaṇendrajitau vīrau mahābalaśarāsanau

   anyonyaṃ jaghnaturbāṇairviśikhairbhīmavikramau

10. 10

    तौ परस्परमभ्येत्य सर्वगात्रेषु धन्विनौ

    घोरैर्विव्यधतुर्बाणैः कृतभावावुभौ जये

    tau parasparamabhyetya sarvagātreṣu dhanvinau

    ghorairvivyadhaturbāṇaiḥ kṛtabhāvāvubhau jaye

11. 11

    तस्मै दृढतरं क्रुद्धो हताश्वाय विभीषणः

    वज्रस्पर्शसमान्पञ्च ससर्जोरसि मार्गणान्

    tasmai dṛḍhataraṃ kruddho hatāśvāya vibhīṣaṇaḥ

    vajrasparśasamānpañca sasarjorasi mārgaṇān

12. 12

    ते तस्य कायं निर्भिद्य रुक्मपुङ्खा निमित्तगाः

    बभूवुर्लोहितादिग्धा रक्ता इव महोरगाः

    te tasya kāyaṃ nirbhidya rukmapuṅkhā nimittagāḥ

    babhūvurlohitādigdhā raktā iva mahoragāḥ

13. 13

    स पितृव्यस्य संक्रुद्ध इन्द्रजिच्छरमाददे

    उत्तमं रक्षसां मध्ये यमदत्तं महाबलः

    sa pitṛvyasya saṃkruddha indrajiccharamādade

    uttamaṃ rakṣasāṃ madhye yamadattaṃ mahābalaḥ

14. 14

    तं समीक्ष्य महातेजा महेषुं तेन संहितम्

    लक्ष्मणोऽप्याददे बाणमन्यं भीमपराक्रमः

    taṃ samīkṣya mahātejā maheṣuṃ tena saṃhitam

    lakṣmaṇo'pyādade bāṇamanyaṃ bhīmaparākramaḥ

15. 15

    कुबेरेण स्वयं स्वप्ने यद्दत्तममितात्मना

    दुर्जयं दुर्विषह्यं च सेन्द्रैरपि सुरासुरैः

    kubereṇa svayaṃ svapne yaddattamamitātmanā

    durjayaṃ durviṣahyaṃ ca sendrairapi surāsuraiḥ

16. 16

    ताभ्यां तौ धनुषि श्रेष्ठे संहितौ सायकोत्तमौ

    विकृष्यमाणौ वीराभ्यां भृशं जज्वलतुः श्रिया

    tābhyāṃ tau dhanuṣi śreṣṭhe saṃhitau sāyakottamau

    vikṛṣyamāṇau vīrābhyāṃ bhṛśaṃ jajvalatuḥ śriyā

17. 17

    तौ भासयन्तावाकाशं धनुर्भ्यां विशिखौ च्युतौ

    मुखेन मुखमाहत्य संनिपेततुरोजसा

    tau bhāsayantāvākāśaṃ dhanurbhyāṃ viśikhau cyutau

    mukhena mukhamāhatya saṃnipetaturojasā

18. 18

    तौ महाग्रहसंकाशावन्योन्यं संनिपत्य च

    संग्रामे शतधा यातौ मेदिन्यां विनिपेततुः

    tau mahāgrahasaṃkāśāvanyonyaṃ saṃnipatya ca

    saṃgrāme śatadhā yātau medinyāṃ vinipetatuḥ

19. 19

    शरौ प्रतिहतौ दृष्ट्वा तावुभौ रणमूर्धनि

    व्रीडितौ जातरोषौ च लक्ष्मणेन्द्रजितावुभौ

    śarau pratihatau dṛṣṭvā tāvubhau raṇamūrdhani

    vrīḍitau jātaroṣau ca lakṣmaṇendrajitāvubhau

20. 20

    सुसंरब्धस्तु सौमित्रिरस्त्रं वारुणमाददे

    रौद्रं महेन्द्रजिद्युद्धे व्यसृजद्युधि विष्ठितः

    susaṃrabdhastu saumitrirastraṃ vāruṇamādade

    raudraṃ mahendrajidyuddhe vyasṛjadyudhi viṣṭhitaḥ

21. 21

    तयोः सुतुमुलं युद्धं संबभूवाद्भुतोपमम्

    गगनस्थानि भूतानि लक्ष्मणं पर्यवारयन्

    tayoḥ sutumulaṃ yuddhaṃ saṃbabhūvādbhutopamam

    gaganasthāni bhūtāni lakṣmaṇaṃ paryavārayan

22. 22

    भैरवाभिरुते भीमे युद्धे वानररक्षसाम्

    भूतैर्बहुभिराकाशं विस्मितैरावृतं बभौ

    bhairavābhirute bhīme yuddhe vānararakṣasām

    bhūtairbahubhirākāśaṃ vismitairāvṛtaṃ babhau

23. 23

    ऋषयः पितरो देवा गन्धर्वा गरुडोरगाः

    शतक्रतुं पुरस्कृत्य ररक्षुर्लक्ष्मणं रणे

    ṛṣayaḥ pitaro devā gandharvā garuḍoragāḥ

    śatakratuṃ puraskṛtya rarakṣurlakṣmaṇaṃ raṇe

24. 24

    अथान्यं मार्गणश्रेष्ठं संदधे रावणानुजः

    हुताशनसमस्पर्शं रावणात्मजदारुणम्

    athānyaṃ mārgaṇaśreṣṭhaṃ saṃdadhe rāvaṇānujaḥ

    hutāśanasamasparśaṃ rāvaṇātmajadāruṇam

25. 25

    सुपत्रमनुवृत्ताङ्गं सुपर्वाणं सुसंस्थितम्

    सुवर्णविकृतं वीरः शरीरान्तकरं शरम्

    supatramanuvṛttāṅgaṃ suparvāṇaṃ susaṃsthitam

    suvarṇavikṛtaṃ vīraḥ śarīrāntakaraṃ śaram

26. 26

    दुरावारं दुर्विषहं राक्षसानां भयावहम्

    आशीविषविषप्रख्यं देवसंघैः समर्चितम्

    durāvāraṃ durviṣahaṃ rākṣasānāṃ bhayāvaham

    āśīviṣaviṣaprakhyaṃ devasaṃghaiḥ samarcitam

27. 27

    येन शक्रो महातेजा दानवानजयत्प्रभुः

    पुरा देवासुरे युद्धे वीर्यवान्हरिवाहनः

    yena śakro mahātejā dānavānajayatprabhuḥ

    purā devāsure yuddhe vīryavānharivāhanaḥ

28. 28

    तदैन्द्रमस्त्रं सौमित्रिः संयुगेष्वपराजितम्

    शरश्रेष्ठं धनुःश्रेष्ठे नरश्रेष्ठोऽभिसंदधे

    tadaindramastraṃ saumitriḥ saṃyugeṣvaparājitam

    śaraśreṣṭhaṃ dhanuḥśreṣṭhe naraśreṣṭho'bhisaṃdadhe

29. 29

    संधायामित्रदलनं विचकर्ष शरासनम्

    सज्यमायम्य दुर्धर्षः कालो लोकक्षये यथा

    saṃdhāyāmitradalanaṃ vicakarṣa śarāsanam

    sajyamāyamya durdharṣaḥ kālo lokakṣaye yathā

30. 30

    संधाय धनुषि श्रेष्ठे विकर्षन्निदमब्रवीत्

    लक्ष्मीवांल्लक्ष्मणो वाक्यमर्थसाधकमात्मनः

    saṃdhāya dhanuṣi śreṣṭhe vikarṣannidamabravīt

    lakṣmīvāṃllakṣmaṇo vākyamarthasādhakamātmanaḥ