Sarga 3

32 shlokas

1. 1

   सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत्परमार्थवित्

   प्रतिजग्राह काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत्

   sugrīvasya vacaḥ śrutvā hetumatparamārthavit

   pratijagrāha kākutstho hanūmantamathābravīt

2. 2

   तरसा सेतुबन्धेन सागरोच्छोषणेन वा

   सर्वथा सुसमर्थोऽस्मि सागरस्यास्य लङ्घने

   tarasā setubandhena sāgarocchoṣaṇena vā

   sarvathā susamartho'smi sāgarasyāsya laṅghane

3. 3

   कति दुर्गाणि दुर्गाया लङ्कायास्तद्ब्रवीहि मे

   ज्ञातुमिच्छामि तत्सर्वं दर्शनादिव वानर

   kati durgāṇi durgāyā laṅkāyāstadbravīhi me

   jñātumicchāmi tatsarvaṃ darśanādiva vānara

4. 4

   बलस्य परिमाणं च द्वारदुर्गक्रियामपि

   गुप्तिकर्म च लङ्काया रक्षसां सदनानि च

   balasya parimāṇaṃ ca dvāradurgakriyāmapi

   guptikarma ca laṅkāyā rakṣasāṃ sadanāni ca

5. 5

   यथासुखं यथावच्च लङ्कायामसि दृष्टवान्

   सर्वमाचक्ष्व तत्त्वेन सर्वथा कुशलो ह्यसि

   yathāsukhaṃ yathāvacca laṅkāyāmasi dṛṣṭavān

   sarvamācakṣva tattvena sarvathā kuśalo hyasi

6. 6

   श्रुत्वा रामस्य वचनं हनूमान्मारुतात्मजः

   वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो रामं पुनरथाब्रवीत्

   śrutvā rāmasya vacanaṃ hanūmānmārutātmajaḥ

   vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho rāmaṃ punarathābravīt

7. 7

   श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये दुर्गकर्मविधानतः

   गुप्ता पुरी यथा लङ्का रक्षिता च यथा बलैः

   śrūyatāṃ sarvamākhyāsye durgakarmavidhānataḥ

   guptā purī yathā laṅkā rakṣitā ca yathā balaiḥ

8. 8

   परां समृद्धिं लङ्कायाः सागरस्य च भीमताम्

   विभागं च बलौघस्य निर्देशं वाहनस्य च

   parāṃ samṛddhiṃ laṅkāyāḥ sāgarasya ca bhīmatām

   vibhāgaṃ ca balaughasya nirdeśaṃ vāhanasya ca

9. 9

   प्रहृष्टा मुदिता लङ्का मत्तद्विपसमाकुला

   महती रथसम्पूर्णा रक्षोगणसमाकुला

   prahṛṣṭā muditā laṅkā mattadvipasamākulā

   mahatī rathasampūrṇā rakṣogaṇasamākulā

10. 10

    दृढबद्धकवाटानि महापरिघवन्ति च

    द्वाराणि विपुलान्यस्याश्चत्वारि सुमहान्ति च

    dṛḍhabaddhakavāṭāni mahāparighavanti ca

    dvārāṇi vipulānyasyāścatvāri sumahānti ca

11. 11

    वप्रेषूपलयन्त्राणि बलवन्ति महान्ति च

    आगतं परसैन्यं तैस्तत्र प्रतिनिवार्यते

    vapreṣūpalayantrāṇi balavanti mahānti ca

    āgataṃ parasainyaṃ taistatra pratinivāryate

12. 12

    द्वारेषु संस्कृता भीमाः कालायसमयाः शिताः

    शतशो रोचिता वीरैः शतघ्न्यो रक्षसां गणैः

    dvāreṣu saṃskṛtā bhīmāḥ kālāyasamayāḥ śitāḥ

    śataśo rocitā vīraiḥ śataghnyo rakṣasāṃ gaṇaiḥ

13. 13

    सौवर्णश्च महांस्तस्याः प्राकारो दुष्प्रधर्षणः

    मणिविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविचरितान्तरः

    sauvarṇaśca mahāṃstasyāḥ prākāro duṣpradharṣaṇaḥ

    maṇividrumavaidūryamuktāvicaritāntaraḥ

14. 14

    सर्वतश्च महाभीमाः शीततोया महाशुभाः

    अगाधा ग्राहवत्यश्च परिखा मीनसेविताः

    sarvataśca mahābhīmāḥ śītatoyā mahāśubhāḥ

    agādhā grāhavatyaśca parikhā mīnasevitāḥ

15. 15

    द्वारेषु तासां चत्वारः संक्रमाः परमायताः

    यन्त्रैरुपेता बहुभिर्महद्भिर्दृढसंधिभिः

    dvāreṣu tāsāṃ catvāraḥ saṃkramāḥ paramāyatāḥ

    yantrairupetā bahubhirmahadbhirdṛḍhasaṃdhibhiḥ

16. 16

    त्रायन्ते संक्रमास्तत्र परसैन्यागमे सति

    यन्त्रैस्तैरवकीर्यन्ते परिखासु समन्ततः

    trāyante saṃkramāstatra parasainyāgame sati

    yantraistairavakīryante parikhāsu samantataḥ

17. 17

    एकस्त्वकम्प्यो बलवान्संक्रमः सुमहादृढः

    काञ्चनैर्बहुभिः स्तम्भैर्वेदिकाभिश्च शोभितः

    ekastvakampyo balavānsaṃkramaḥ sumahādṛḍhaḥ

    kāñcanairbahubhiḥ stambhairvedikābhiśca śobhitaḥ

18. 18

    स्वयं प्रकृतिसम्पन्नो युयुत्सू राम रावणः

    उत्थितश्चाप्रमत्तश्च बलानामनुदर्शने

    svayaṃ prakṛtisampanno yuyutsū rāma rāvaṇaḥ

    utthitaścāpramattaśca balānāmanudarśane

19. 19

    लङ्का पुरी निरालम्बा देवदुर्गा भयावहा

    नादेयं पार्वतं वन्यं कृत्रिमं च चतुर्विधम्

    laṅkā purī nirālambā devadurgā bhayāvahā

    nādeyaṃ pārvataṃ vanyaṃ kṛtrimaṃ ca caturvidham

20. 20

    स्थिता पारे समुद्रस्य दूरपारस्य राघव

    नौपथश्चापि नास्त्यत्र निरादेशश्च सर्वतः

    sthitā pāre samudrasya dūrapārasya rāghava

    naupathaścāpi nāstyatra nirādeśaśca sarvataḥ

21. 21

    शैलाग्रे रचिता दुर्गा सा पूर्देवपुरोपमा

    वाजिवारणसम्पूर्णा लङ्का परमदुर्जया

    śailāgre racitā durgā sā pūrdevapuropamā

    vājivāraṇasampūrṇā laṅkā paramadurjayā

22. 22

    परिघाश्च शतघ्न्यश्च यन्त्राणि विविधानि च

    शोभयन्ति पुरीं लङ्कां रावणस्य दुरात्मनः

    parighāśca śataghnyaśca yantrāṇi vividhāni ca

    śobhayanti purīṃ laṅkāṃ rāvaṇasya durātmanaḥ

23. 23

    अयुतं रक्षसामत्र पश्चिमद्वारमाश्रितम्

    शूलहस्ता दुराधर्षाः सर्वे खड्गाग्रयोधिनः

    ayutaṃ rakṣasāmatra paścimadvāramāśritam

    śūlahastā durādharṣāḥ sarve khaḍgāgrayodhinaḥ

24. 24

    नियुतं रक्षसामत्र दक्षिणद्वारमाश्रितम्

    चतुरङ्गेण सैन्येन योधास्तत्राप्यनुत्तमाः

    niyutaṃ rakṣasāmatra dakṣiṇadvāramāśritam

    caturaṅgeṇa sainyena yodhāstatrāpyanuttamāḥ

25. 25

    प्रयुतं रक्षसामत्र पूर्वद्वारं समाश्रितम्

    चर्मखड्गधराः सर्वे तथा सर्वास्त्रकोविदाः

    prayutaṃ rakṣasāmatra pūrvadvāraṃ samāśritam

    carmakhaḍgadharāḥ sarve tathā sarvāstrakovidāḥ

26. 26

    अर्बुदं रक्षसामत्र उत्तरद्वारमाश्रितम्

    रथिनश्चाश्ववाहाश्च कुलपुत्राः सुपूजिताः

    arbudaṃ rakṣasāmatra uttaradvāramāśritam

    rathinaścāśvavāhāśca kulaputrāḥ supūjitāḥ

27. 27

    शतं शतसहस्राणां मध्यमं गुल्ममाश्रितम्

    यातुधाना दुराधर्षाः साग्रकोटिश्च रक्षसाम्

    śataṃ śatasahasrāṇāṃ madhyamaṃ gulmamāśritam

    yātudhānā durādharṣāḥ sāgrakoṭiśca rakṣasām

28. 28

    ते मया संक्रमा भग्नाः परिखाश्चावपूरिताः

    दग्धा च नगरी लङ्का प्राकाराश्चावसादिताः

    te mayā saṃkramā bhagnāḥ parikhāścāvapūritāḥ

    dagdhā ca nagarī laṅkā prākārāścāvasāditāḥ

29. 29

    येन केन तु मार्गेण तराम वरुणालयम्

    हतेति नगरी लङ्का वानरैरवधार्यताम्

    yena kena tu mārgeṇa tarāma varuṇālayam

    hateti nagarī laṅkā vānarairavadhāryatām

30. 30

    अङ्गदो द्विविदो मैन्दो जाम्बवान्पनसो नलः

    नीलः सेनापतिश्चैव बलशेषेण किं तव

    aṅgado dvivido maindo jāmbavānpanaso nalaḥ

    nīlaḥ senāpatiścaiva balaśeṣeṇa kiṃ tava