Sarga 21

35 shlokas

1. 1

   ततस्तमक्षोभ्यबलं लङ्काधिपतये चराः

   सुवेले राघवं शैले निविष्टं प्रत्यवेदयन्

   tatastamakṣobhyabalaṃ laṅkādhipataye carāḥ

   suvele rāghavaṃ śaile niviṣṭaṃ pratyavedayan

2. 2

   चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम्

   जातोद्वेगोऽभवत्किंचिच्छार्दूलं वाक्यमब्रवीत्

   cārāṇāṃ rāvaṇaḥ śrutvā prāptaṃ rāmaṃ mahābalam

   jātodvego'bhavatkiṃcicchārdūlaṃ vākyamabravīt

3. 3

   अयथावच्च ते वर्णो दीनश्चासि निशाचर

   नासि कच्चिदमित्राणां क्रुद्धानां वशमागतः

   ayathāvacca te varṇo dīnaścāsi niśācara

   nāsi kaccidamitrāṇāṃ kruddhānāṃ vaśamāgataḥ

4. 4

   इति तेनानुशिष्टस्तु वाचं मन्दमुदीरयत्

   तदा राक्षसशार्दूलं शार्दूलो भयविह्वलः

   iti tenānuśiṣṭastu vācaṃ mandamudīrayat

   tadā rākṣasaśārdūlaṃ śārdūlo bhayavihvalaḥ

5. 5

   न ते चारयितुं शक्या राजन्वानरपुंगवाः

   विक्रान्ता बलवन्तश्च राघवेण च रक्षिताः

   na te cārayituṃ śakyā rājanvānarapuṃgavāḥ

   vikrāntā balavantaśca rāghaveṇa ca rakṣitāḥ

6. 6

   नापि संभाषितुं शक्याः सम्प्रश्नोऽत्र न लभ्यते

   सर्वतो रक्ष्यते पन्था वानरैः पर्वतोपमैः

   nāpi saṃbhāṣituṃ śakyāḥ sampraśno'tra na labhyate

   sarvato rakṣyate panthā vānaraiḥ parvatopamaiḥ

7. 7

   प्रविष्टमात्रे ज्ञातोऽहं बले तस्मिन्नचारिते

   बलाद्गृहीतो बहुभिर्बहुधास्मि विदारितः

   praviṣṭamātre jñāto'haṃ bale tasminnacārite

   balādgṛhīto bahubhirbahudhāsmi vidāritaḥ

8. 8

   जानुभिर्मुष्टिभिर्दन्तैस्तलैश्चाभिहतो भृशम्

   परिणीतोऽस्मि हरिभिर्बलवद्भिरमर्षणैः

   jānubhirmuṣṭibhirdantaistalaiścābhihato bhṛśam

   pariṇīto'smi haribhirbalavadbhiramarṣaṇaiḥ

9. 9

   परिणीय च सर्वत्र नीतोऽहं रामसंसदम्

   रुधिरादिग्धसर्वाङ्गो विह्वलश्चलितेन्द्रियः

   pariṇīya ca sarvatra nīto'haṃ rāmasaṃsadam

   rudhirādigdhasarvāṅgo vihvalaścalitendriyaḥ

10. 10

    हरिभिर्वध्यमानश्च याचमानः कृताञ्जलिः

    राघवेण परित्रातो जीवामि ह यदृच्छया

    haribhirvadhyamānaśca yācamānaḥ kṛtāñjaliḥ

    rāghaveṇa paritrāto jīvāmi ha yadṛcchayā

11. 11

    एष शैलैः शिलाभिश्च पूरयित्वा महार्णवम्

    द्वारमाश्रित्य लङ्काया रामस्तिष्ठति सायुधः

    eṣa śailaiḥ śilābhiśca pūrayitvā mahārṇavam

    dvāramāśritya laṅkāyā rāmastiṣṭhati sāyudhaḥ

12. 12

    गरुडव्यूहमास्थाय सर्वतो हरिभिर्वृतः

    मां विसृज्य महातेजा लङ्कामेवाभिवर्तते

    garuḍavyūhamāsthāya sarvato haribhirvṛtaḥ

    māṃ visṛjya mahātejā laṅkāmevābhivartate

13. 13

    पुरा प्राकारमायाति क्षिप्रमेकतरं कुरु

    सीतां चास्मै प्रयच्छाशु सुयुद्धं वा प्रदीयताम्

    purā prākāramāyāti kṣipramekataraṃ kuru

    sītāṃ cāsmai prayacchāśu suyuddhaṃ vā pradīyatām

14. 14

    मनसा संततापाथ तच्छ्रुत्वा राक्षसाधिपः

    शार्दूलस्य महद्वाक्यमथोवाच स रावणः

    manasā saṃtatāpātha tacchrutvā rākṣasādhipaḥ

    śārdūlasya mahadvākyamathovāca sa rāvaṇaḥ

15. 15

    यदि मां प्रतियुध्येरन्देवगन्धर्वदानवाः

    नैव सीतां प्रदास्यामि सर्वलोकभयादपि

    yadi māṃ pratiyudhyerandevagandharvadānavāḥ

    naiva sītāṃ pradāsyāmi sarvalokabhayādapi

16. 16

    एवमुक्त्वा महातेजा रावणः पुनरब्रवीत्

    चारिता भवता सेना केऽत्र शूराः प्लवंगमाः

    evamuktvā mahātejā rāvaṇaḥ punarabravīt

    cāritā bhavatā senā ke'tra śūrāḥ plavaṃgamāḥ

17. 17

    कीदृशाः किम्प्रभावाश्च वानरा ये दुरासदाः

    कस्य पुत्राश्च पौत्राश्च तत्त्वमाख्याहि राक्षस

    kīdṛśāḥ kimprabhāvāśca vānarā ye durāsadāḥ

    kasya putrāśca pautrāśca tattvamākhyāhi rākṣasa

18. 18

    तत्रात्र प्रतिपत्स्यामि ज्ञात्वा तेषां बलाबलम्

    अवश्यं बलसंख्यानं कर्तव्यं युद्धमिच्छता

    tatrātra pratipatsyāmi jñātvā teṣāṃ balābalam

    avaśyaṃ balasaṃkhyānaṃ kartavyaṃ yuddhamicchatā

19. 19

    अथैवमुक्तः शार्दूलो रावणेनोत्तमश्चरः

    इदं वचनमारेभे वक्तुं रावणसंनिधौ

    athaivamuktaḥ śārdūlo rāvaṇenottamaścaraḥ

    idaṃ vacanamārebhe vaktuṃ rāvaṇasaṃnidhau

20. 20

    अथर्क्षरजसः पुत्रो युधि राजन्सुदुर्जयः

    गद्गदस्याथ पुत्रोऽत्र जाम्बवानिति विश्रुतः

    atharkṣarajasaḥ putro yudhi rājansudurjayaḥ

    gadgadasyātha putro'tra jāmbavāniti viśrutaḥ

21. 21

    गद्गदस्यैव पुत्रोऽन्यो गुरुपुत्रः शतक्रतोः

    कदनं यस्य पुत्रेण कृतमेकेन रक्षसाम्

    gadgadasyaiva putro'nyo guruputraḥ śatakratoḥ

    kadanaṃ yasya putreṇa kṛtamekena rakṣasām

22. 22

    सुषेणश्चापि धर्मात्मा पुत्रो धर्मस्य वीर्यवान्

    सौम्यः सोमात्मजश्चात्र राजन्दधिमुखः कपिः

    suṣeṇaścāpi dharmātmā putro dharmasya vīryavān

    saumyaḥ somātmajaścātra rājandadhimukhaḥ kapiḥ

23. 23

    सुमुखो दुर्मुखश्चात्र वेगदर्शी च वानरः

    मृत्युर्वानररूपेण नूनं सृष्टः स्वयम्भुवा

    sumukho durmukhaścātra vegadarśī ca vānaraḥ

    mṛtyurvānararūpeṇa nūnaṃ sṛṣṭaḥ svayambhuvā

24. 24

    पुत्रो हुतवहस्याथ नीलः सेनापतिः स्वयम्

    अनिलस्य च पुत्रोऽत्र हनूमानिति विश्रुतः

    putro hutavahasyātha nīlaḥ senāpatiḥ svayam

    anilasya ca putro'tra hanūmāniti viśrutaḥ

25. 25

    नप्ता शक्रस्य दुर्धर्षो बलवानङ्गदो युवा

    मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ बलिनावश्विसंभवौ

    naptā śakrasya durdharṣo balavānaṅgado yuvā

    maindaśca dvividaścobhau balināvaśvisaṃbhavau

26. 26

    पुत्रा वैवस्वतस्यात्र पञ्चकालान्तकोपमाः

    गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः

    putrā vaivasvatasyātra pañcakālāntakopamāḥ

    gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gandhamādanaḥ

27. 27

    श्वेतो ज्योतिर्मुखश्चात्र भास्करस्यात्मसंभवौ

    वरुणस्य च पुत्रोऽथ हेमकूटः प्लवंगमः

    śveto jyotirmukhaścātra bhāskarasyātmasaṃbhavau

    varuṇasya ca putro'tha hemakūṭaḥ plavaṃgamaḥ

28. 28

    विश्वकर्मसुतो वीरो नलः प्लवगसत्तमः

    विक्रान्तो वेगवानत्र वसुपुत्रः सुदुर्धरः

    viśvakarmasuto vīro nalaḥ plavagasattamaḥ

    vikrānto vegavānatra vasuputraḥ sudurdharaḥ

29. 29

    दशवानरकोट्यश्च शूराणां युद्धकाङ्क्षिणाम्

    श्रीमतां देवपुत्राणां शेषान्नाख्यातुमुत्सहे

    daśavānarakoṭyaśca śūrāṇāṃ yuddhakāṅkṣiṇām

    śrīmatāṃ devaputrāṇāṃ śeṣānnākhyātumutsahe

30. 30

    पुत्रो दशरथस्यैष सिंहसंहननो युवा

    दूषणो निहतो येन खरश्च त्रिशिरास्तथा

    putro daśarathasyaiṣa siṃhasaṃhanano yuvā

    dūṣaṇo nihato yena kharaśca triśirāstathā