Sarga 107

36 shlokas

1. 1

   एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं राघवेण सुभाषितम्

   इदं शुभतरं वाक्यं व्याजहार महेश्वरः

   etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ rāghaveṇa subhāṣitam

   idaṃ śubhataraṃ vākyaṃ vyājahāra maheśvaraḥ

2. 2

   पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्षः परंतप

   दिष्ट्या कृतमिदं कर्म त्वया शस्त्रभृतां वर

   puṣkarākṣa mahābāho mahāvakṣaḥ paraṃtapa

   diṣṭyā kṛtamidaṃ karma tvayā śastrabhṛtāṃ vara

3. 3

   दिष्ट्या सर्वस्य लोकस्य प्रवृद्धं दारुणं तमः

   अपावृत्तं त्वया संख्ये राम रावणजं भयम्

   diṣṭyā sarvasya lokasya pravṛddhaṃ dāruṇaṃ tamaḥ

   apāvṛttaṃ tvayā saṃkhye rāma rāvaṇajaṃ bhayam

4. 4

   आश्वास्य भरतं दीनं कौसल्यां च यशस्विनीम्

   कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्ट्वा लक्ष्मणमातरम्

   āśvāsya bharataṃ dīnaṃ kausalyāṃ ca yaśasvinīm

   kaikeyīṃ ca sumitrāṃ ca dṛṣṭvā lakṣmaṇamātaram

5. 5

   प्राप्य राज्यमयोध्यायां नन्दयित्वा सुहृज्जनम्

   इक्ष्वाकूणां कुले वंशं स्थापयित्वा महाबल

   prāpya rājyamayodhyāyāṃ nandayitvā suhṛjjanam

   ikṣvākūṇāṃ kule vaṃśaṃ sthāpayitvā mahābala

6. 6

   इष्ट्वा तुरगमेधेन प्राप्य चानुत्तमं यशः

   ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा त्रिदिवं गन्तुमर्हसि

   iṣṭvā turagamedhena prāpya cānuttamaṃ yaśaḥ

   brāhmaṇebhyo dhanaṃ dattvā tridivaṃ gantumarhasi

7. 7

   एष राजा विमानस्थः पिता दशरथस्तव

   काकुत्स्थ मानुषे लोके गुरुस्तव महायशाः

   eṣa rājā vimānasthaḥ pitā daśarathastava

   kākutstha mānuṣe loke gurustava mahāyaśāḥ

8. 8

   इन्द्रलोकं गतः श्रीमांस्त्वया पुत्रेण तारितः

   लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा त्वमेनमभिवादय

   indralokaṃ gataḥ śrīmāṃstvayā putreṇa tāritaḥ

   lakṣmaṇena saha bhrātrā tvamenamabhivādaya

9. 9

   महादेववचः श्रुत्वा काकुत्स्थः सहलक्ष्मणः

   विमानशिखरस्थस्य प्रणाममकरोत्पितुः

   mahādevavacaḥ śrutvā kākutsthaḥ sahalakṣmaṇaḥ

   vimānaśikharasthasya praṇāmamakarotpituḥ

10. 10

    दीप्यमानं स्वया लक्ष्म्या विरजोऽम्बरधारिणम्

    लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ददर्श पितरं प्रभुः

    dīpyamānaṃ svayā lakṣmyā virajo'mbaradhāriṇam

    lakṣmaṇena saha bhrātrā dadarśa pitaraṃ prabhuḥ

11. 11

    हर्षेण महताविष्टो विमानस्थो महीपतिः

    प्राणैः प्रियतरं दृष्ट्वा पुत्रं दशरथस्तदा

    harṣeṇa mahatāviṣṭo vimānastho mahīpatiḥ

    prāṇaiḥ priyataraṃ dṛṣṭvā putraṃ daśarathastadā

12. 12

    आरोप्याङ्कं महाबाहुर्वरासनगतः प्रभुः

    बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य ततो वाक्यं समाददे

    āropyāṅkaṃ mahābāhurvarāsanagataḥ prabhuḥ

    bāhubhyāṃ sampariṣvajya tato vākyaṃ samādade

13. 13

    न मे स्वर्गो बहुमतः संमानश्च सुरर्षिभिः

    त्वया राम विहीनस्य सत्यं प्रतिशृणोमि ते

    na me svargo bahumataḥ saṃmānaśca surarṣibhiḥ

    tvayā rāma vihīnasya satyaṃ pratiśṛṇomi te

14. 14

    कैकेय्या यानि चोक्तानि वाक्यानि वदतां वर

    तव प्रव्राजनार्थानि स्थितानि हृदये मम

    kaikeyyā yāni coktāni vākyāni vadatāṃ vara

    tava pravrājanārthāni sthitāni hṛdaye mama

15. 15

    त्वां तु दृष्ट्वा कुशलिनं परिष्वज्य सलक्ष्मणम्

    अद्य दुःखाद्विमुक्तोऽस्मि नीहारादिव भास्करः

    tvāṃ tu dṛṣṭvā kuśalinaṃ pariṣvajya salakṣmaṇam

    adya duḥkhādvimukto'smi nīhārādiva bhāskaraḥ

16. 16

    तारितोऽहं त्वया पुत्र सुपुत्रेण महात्मना

    अष्टावक्रेण धर्मात्मा तारितो ब्राह्मणो यथा

    tārito'haṃ tvayā putra suputreṇa mahātmanā

    aṣṭāvakreṇa dharmātmā tārito brāhmaṇo yathā

17. 17

    इदानीं च विजानामि यथा सौम्य सुरेश्वरैः

    वधार्थं रावणस्येह विहितं पुरुषोत्तमम्

    idānīṃ ca vijānāmi yathā saumya sureśvaraiḥ

    vadhārthaṃ rāvaṇasyeha vihitaṃ puruṣottamam

18. 18

    सिद्धार्था खलु कौसल्या या त्वां राम गृहं गतम्

    वनान्निवृत्तं संहृष्टा द्रक्ष्यते शत्रुसूदन

    siddhārthā khalu kausalyā yā tvāṃ rāma gṛhaṃ gatam

    vanānnivṛttaṃ saṃhṛṣṭā drakṣyate śatrusūdana

19. 19

    सिद्धार्थाः खलु ते राम नरा ये त्वां पुरीं गतम्

    जलार्द्रमभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्ति वसुधाधिपम्

    siddhārthāḥ khalu te rāma narā ye tvāṃ purīṃ gatam

    jalārdramabhiṣiktaṃ ca drakṣyanti vasudhādhipam

20. 20

    अनुरक्तेन बलिना शुचिना धर्मचारिणा

    इच्छेयं त्वामहं द्रष्टुं भरतेन समागतम्

    anuraktena balinā śucinā dharmacāriṇā

    iccheyaṃ tvāmahaṃ draṣṭuṃ bharatena samāgatam

21. 21

    चतुर्दशसमाः सौम्य वने निर्यापितास्त्वया

    वसता सीतया सार्धं लक्ष्मणेन च धीमता

    caturdaśasamāḥ saumya vane niryāpitāstvayā

    vasatā sītayā sārdhaṃ lakṣmaṇena ca dhīmatā

22. 22

    निवृत्तवनवासोऽसि प्रतिज्ञा सफला कृता

    रावणं च रणे हत्वा देवास्ते परितोषिताः

    nivṛttavanavāso'si pratijñā saphalā kṛtā

    rāvaṇaṃ ca raṇe hatvā devāste paritoṣitāḥ

23. 23

    कृतं कर्म यशः श्लाघ्यं प्राप्तं ते शत्रुसूदन

    भ्रातृभिः सह राज्यस्थो दीर्घमायुरवाप्नुहि

    kṛtaṃ karma yaśaḥ ślāghyaṃ prāptaṃ te śatrusūdana

    bhrātṛbhiḥ saha rājyastho dīrghamāyuravāpnuhi

24. 24

    इति ब्रुवाणं राजानं रामः प्राञ्जलिरब्रवीत्

    कुरु प्रसादं धर्मज्ञ कैकेय्या भरतस्य च

    iti bruvāṇaṃ rājānaṃ rāmaḥ prāñjalirabravīt

    kuru prasādaṃ dharmajña kaikeyyā bharatasya ca

25. 25

    सपुत्रां त्वां त्यजामीति यदुक्ता कैकयी त्वया

    स शापः कैकयीं घोरः सपुत्रां न स्पृशेत्प्रभो

    saputrāṃ tvāṃ tyajāmīti yaduktā kaikayī tvayā

    sa śāpaḥ kaikayīṃ ghoraḥ saputrāṃ na spṛśetprabho

26. 26

    स तथेति महाराजो राममुक्त्वा कृताञ्जलिम्

    लक्ष्मणं च परिष्वज्य पुनर्वाक्यमुवाच ह

    sa tatheti mahārājo rāmamuktvā kṛtāñjalim

    lakṣmaṇaṃ ca pariṣvajya punarvākyamuvāca ha

27. 27

    रामं शुश्रूषता भक्त्या वैदेह्या सह सीतया

    कृता मम महाप्रीतिः प्राप्तं धर्मफलं च ते

    rāmaṃ śuśrūṣatā bhaktyā vaidehyā saha sītayā

    kṛtā mama mahāprītiḥ prāptaṃ dharmaphalaṃ ca te

28. 28

    धर्मं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ यशश्च विपुलं भुवि

    रामे प्रसन्ने स्वर्गं च महिमानं तथैव च

    dharmaṃ prāpsyasi dharmajña yaśaśca vipulaṃ bhuvi

    rāme prasanne svargaṃ ca mahimānaṃ tathaiva ca

29. 29

    रामं शुश्रूष भद्रं ते सुमित्रानन्दवर्धन

    रामः सर्वस्य लोकस्य शुभेष्वभिरतः सदा

    rāmaṃ śuśrūṣa bhadraṃ te sumitrānandavardhana

    rāmaḥ sarvasya lokasya śubheṣvabhirataḥ sadā

30. 30

    एते सेन्द्रास्त्रयो लोकाः सिद्धाश्च परमर्षयः

    अभिगम्य महात्मानमर्चन्ति पुरुषोत्तमम्

    ete sendrāstrayo lokāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ

    abhigamya mahātmānamarcanti puruṣottamam