Sarga 101

43 shlokas

1. 1

   इति प्रतिसमादिष्टो हनूमान्मारुतात्मजः

   प्रविवेश पुरीं लङ्कां पूज्यमानो निशाचरैः

   iti pratisamādiṣṭo hanūmānmārutātmajaḥ

   praviveśa purīṃ laṅkāṃ pūjyamāno niśācaraiḥ

2. 2

   प्रविश्य तु महातेजा रावणस्य निवेशनम्

   ददर्श शशिना हीनां सातङ्कामिव रोहिणीम्

   praviśya tu mahātejā rāvaṇasya niveśanam

   dadarśa śaśinā hīnāṃ sātaṅkāmiva rohiṇīm

3. 3

   निभृतः प्रणतः प्रह्वः सोऽभिगम्याभिवाद्य च

   रामस्य वचनं सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे

   nibhṛtaḥ praṇataḥ prahvaḥ so'bhigamyābhivādya ca

   rāmasya vacanaṃ sarvamākhyātumupacakrame

4. 4

   वैदेहि कुशली रामः ससुग्रीवः सलक्ष्मणः

   कुशलं चाह सिद्धार्थो हतशत्रुररिंदमः

   vaidehi kuśalī rāmaḥ sasugrīvaḥ salakṣmaṇaḥ

   kuśalaṃ cāha siddhārtho hataśatrurariṃdamaḥ

5. 5

   विभीषणसहायेन रामेण हरिभिः सह

   निहतो रावणो देवि लक्ष्मणस्य नयेन च

   vibhīṣaṇasahāyena rāmeṇa haribhiḥ saha

   nihato rāvaṇo devi lakṣmaṇasya nayena ca

6. 6

   पृष्ट्वा च कुशलं रामो वीरस्त्वां रघुनन्दनः

   अब्रवीत्परमप्रीतः कृतार्थेनान्तरात्मना

   pṛṣṭvā ca kuśalaṃ rāmo vīrastvāṃ raghunandanaḥ

   abravītparamaprītaḥ kṛtārthenāntarātmanā

7. 7

   प्रियमाख्यामि ते देवि त्वां तु भूयः सभाजये

   दिष्ट्या जीवसि धर्मज्ञे जयेन मम संयुगे

   priyamākhyāmi te devi tvāṃ tu bhūyaḥ sabhājaye

   diṣṭyā jīvasi dharmajñe jayena mama saṃyuge

8. 8

   लब्धो नो विजयः सीते स्वस्था भव गतव्यथा

   रावणः स हतः शत्रुर्लङ्का चेयं वशे स्थिता

   labdho no vijayaḥ sīte svasthā bhava gatavyathā

   rāvaṇaḥ sa hataḥ śatrurlaṅkā ceyaṃ vaśe sthitā

9. 9

   मया ह्यलब्धनिद्रेण धृतेन तव निर्जये

   प्रतिज्ञैषा विनिस्तीर्णा बद्ध्वा सेतुं महोदधौ

   mayā hyalabdhanidreṇa dhṛtena tava nirjaye

   pratijñaiṣā vinistīrṇā baddhvā setuṃ mahodadhau

10. 10

    संभ्रमश्च न कर्तव्यो वर्तन्त्या रावणालये

    विभीषणविधेयं हि लङ्कैश्वर्यमिदं कृतम्

    saṃbhramaśca na kartavyo vartantyā rāvaṇālaye

    vibhīṣaṇavidheyaṃ hi laṅkaiśvaryamidaṃ kṛtam

11. 11

    तदाश्वसिहि विश्वस्ता स्वगृहे परिवर्तसे

    अयं चाभ्येति संहृष्टस्त्वद्दर्शनसमुत्सुकः

    tadāśvasihi viśvastā svagṛhe parivartase

    ayaṃ cābhyeti saṃhṛṣṭastvaddarśanasamutsukaḥ

12. 12

    एवमुक्ता समुत्पत्य सीता शशिनिभानना

    प्रहर्षेणावरुद्धा सा व्याजहार न किंचन

    evamuktā samutpatya sītā śaśinibhānanā

    praharṣeṇāvaruddhā sā vyājahāra na kiṃcana

13. 13

    अब्रवीच्च हरिश्रेष्ठः सीतामप्रतिजल्पतीम्

    किं त्वं चिन्तयसे देवि किं च मां नाभिभाषसे

    abravīcca hariśreṣṭhaḥ sītāmapratijalpatīm

    kiṃ tvaṃ cintayase devi kiṃ ca māṃ nābhibhāṣase

14. 14

    एवमुक्ता हनुमता सीता धर्मे व्यवस्थिता

    अब्रवीत्परमप्रीता हर्षगद्गदया गिरा

    evamuktā hanumatā sītā dharme vyavasthitā

    abravītparamaprītā harṣagadgadayā girā

15. 15

    प्रियमेतदुपश्रुत्य भर्तुर्विजयसंश्रितम्

    प्रहर्षवशमापन्ना निर्वाक्यास्मि क्षणान्तरम्

    priyametadupaśrutya bharturvijayasaṃśritam

    praharṣavaśamāpannā nirvākyāsmi kṣaṇāntaram

16. 16

    न हि पश्यामि सदृशं चिन्तयन्ती प्लवंगम

    मत्प्रियाख्यानकस्येह तव प्रत्यभिनन्दनम्

    na hi paśyāmi sadṛśaṃ cintayantī plavaṃgama

    matpriyākhyānakasyeha tava pratyabhinandanam

17. 17

    न च पश्यामि तत्सौम्य पृथिव्यामपि वानर

    सदृशं मत्प्रियाख्याने तव दातुं भवेत्समम्

    na ca paśyāmi tatsaumya pṛthivyāmapi vānara

    sadṛśaṃ matpriyākhyāne tava dātuṃ bhavetsamam

18. 18

    हिरण्यं वा सुवर्णं वा रत्नानि विविधानि च

    राज्यं वा त्रिषु लोकेषु नैतदर्हति भाषितुम्

    hiraṇyaṃ vā suvarṇaṃ vā ratnāni vividhāni ca

    rājyaṃ vā triṣu lokeṣu naitadarhati bhāṣitum

19. 19

    एवमुक्तस्तु वैदेह्या प्रत्युवाच प्लवंगमः

    प्रगृहीताञ्जलिर्वाक्यं सीतायाः प्रमुखे स्थितः

    evamuktastu vaidehyā pratyuvāca plavaṃgamaḥ

    pragṛhītāñjalirvākyaṃ sītāyāḥ pramukhe sthitaḥ

20. 20

    भर्तुः प्रियहिते युक्ते भर्तुर्विजयकाङ्क्षिणि

    स्निग्धमेवंविधं वाक्यं त्वमेवार्हसि भाषितुम्

    bhartuḥ priyahite yukte bharturvijayakāṅkṣiṇi

    snigdhamevaṃvidhaṃ vākyaṃ tvamevārhasi bhāṣitum

21. 21

    तवैतद्वचनं सौम्ये सारवत्स्निग्धमेव च

    रत्नौघाद्विविधाच्चापि देवराज्याद्विशिष्यते

    tavaitadvacanaṃ saumye sāravatsnigdhameva ca

    ratnaughādvividhāccāpi devarājyādviśiṣyate

22. 22

    अर्थतश्च मया प्राप्ता देवराज्यादयो गुणाः

    हतशत्रुं विजयिनं रामं पश्यामि यत्स्थितम्

    arthataśca mayā prāptā devarājyādayo guṇāḥ

    hataśatruṃ vijayinaṃ rāmaṃ paśyāmi yatsthitam

23. 23

    इमास्तु खलु राक्षस्यो यदि त्वमनुमन्यसे

    हन्तुमिच्छाम्यहं सर्वा याभिस्त्वं तर्जिता पुरा

    imāstu khalu rākṣasyo yadi tvamanumanyase

    hantumicchāmyahaṃ sarvā yābhistvaṃ tarjitā purā

24. 24

    क्लिश्यन्तीं पतिदेवां त्वामशोकवनिकां गताम्

    घोररूपसमाचाराः क्रूराः क्रूरतरेक्षणाः

    kliśyantīṃ patidevāṃ tvāmaśokavanikāṃ gatām

    ghorarūpasamācārāḥ krūrāḥ krūratarekṣaṇāḥ

25. 25

    राक्षस्यो दारुणकथा वरमेतं प्रयच्छ मे

    इच्छामि विविधैर्घातैर्हन्तुमेताः सुदारुणाः

    rākṣasyo dāruṇakathā varametaṃ prayaccha me

    icchāmi vividhairghātairhantumetāḥ sudāruṇāḥ

26. 26

    मुष्टिभिः पाणिभिश्चैव चरणैश्चैव शोभने

    घोरैर्जानुप्रहारैश्च दशनानां च पातनैः

    muṣṭibhiḥ pāṇibhiścaiva caraṇaiścaiva śobhane

    ghorairjānuprahāraiśca daśanānāṃ ca pātanaiḥ

27. 27

    भक्षणैः कर्णनासानां केशानां लुञ्चनैस्तथा

    भृशं शुष्कमुखीभिश्च दारुणैर्लङ्घनैर्हतैः

    bhakṣaṇaiḥ karṇanāsānāṃ keśānāṃ luñcanaistathā

    bhṛśaṃ śuṣkamukhībhiśca dāruṇairlaṅghanairhataiḥ

28. 28

    एवंप्रकारैर्बहुभिर्विप्रकारैर्यशस्विनि

    हन्तुमिच्छाम्यहं देवि तवेमाः कृतकिल्बिषाः

    evaṃprakārairbahubhirviprakārairyaśasvini

    hantumicchāmyahaṃ devi tavemāḥ kṛtakilbiṣāḥ

29. 29

    एवमुक्ता हनुमता वैदेही जनकात्मजा

    उवाच धर्मसहितं हनूमन्तं यशस्विनी

    evamuktā hanumatā vaidehī janakātmajā

    uvāca dharmasahitaṃ hanūmantaṃ yaśasvinī

30. 30

    राजसंश्रयवश्यानां कुर्वतीनां पराज्ञया

    विधेयानां च दासीनां कः कुप्येद्वानरोत्तम

    rājasaṃśrayavaśyānāṃ kurvatīnāṃ parājñayā

    vidheyānāṃ ca dāsīnāṃ kaḥ kupyedvānarottama