Sarga 56

19 shlokas

1. 1

   कुम्भकर्णं हतं दृष्ट्वा राघवेण महात्मना

   राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन्

   kumbhakarṇaṃ hataṃ dṛṣṭvā rāghaveṇa mahātmanā

   rākṣasā rākṣasendrāya rāvaṇāya nyavedayan

2. 2

   श्रुत्वा विनिहतं संख्ये कुम्भकर्णं महाबलम्

   रावणः शोकसंतप्तो मुमोह च पपात च

   śrutvā vinihataṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ mahābalam

   rāvaṇaḥ śokasaṃtapto mumoha ca papāta ca

3. 3

   पितृव्यं निहतं श्रुत्वा देवान्तकनरान्तकौ

   त्रिशिराश्चातिकायश्च रुरुदुः शोकपीडिताः

   pitṛvyaṃ nihataṃ śrutvā devāntakanarāntakau

   triśirāścātikāyaśca ruruduḥ śokapīḍitāḥ

4. 4

   भ्रातरं निहतं श्रुत्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा

   महोदरमहापार्श्वौ शोकाक्रान्तौ बभूवतुः

   bhrātaraṃ nihataṃ śrutvā rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

   mahodaramahāpārśvau śokākrāntau babhūvatuḥ

5. 5

   ततः कृच्छ्रात्समासाद्य संज्ञां राक्षसपुंगवः

   कुम्भकर्णवधाद्दीनो विललाप स रावणः

   tataḥ kṛcchrātsamāsādya saṃjñāṃ rākṣasapuṃgavaḥ

   kumbhakarṇavadhāddīno vilalāpa sa rāvaṇaḥ

6. 6

   हा वीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल

   शत्रुसैन्यं प्रताप्यैकः क्व मां संत्यज्य गच्छसि

   hā vīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala

   śatrusainyaṃ pratāpyaikaḥ kva māṃ saṃtyajya gacchasi

7. 7

   इदानीं खल्वहं नास्मि यस्य मे पतितो भुजः

   दक्षिणो यं समाश्रित्य न बिभेमि सुरासुरान्

   idānīṃ khalvahaṃ nāsmi yasya me patito bhujaḥ

   dakṣiṇo yaṃ samāśritya na bibhemi surāsurān

8. 8

   कथमेवंविधो वीरो देवदानवदर्पहा

   कालाग्निप्रतिमो ह्यद्य राघवेण रणे हतः

   kathamevaṃvidho vīro devadānavadarpahā

   kālāgnipratimo hyadya rāghaveṇa raṇe hataḥ

9. 9

   यस्य ते वज्रनिष्पेषो न कुर्याद्व्यसनं सदा

   स कथं रामबाणार्तः प्रसुप्तोऽसि महीतले

   yasya te vajraniṣpeṣo na kuryādvyasanaṃ sadā

   sa kathaṃ rāmabāṇārtaḥ prasupto'si mahītale

10. 10

    एते देवगणाः सार्धमृषिभिर्गगने स्थिताः

    निहतं त्वां रणे दृष्ट्वा निनदन्ति प्रहर्षिताः

    ete devagaṇāḥ sārdhamṛṣibhirgagane sthitāḥ

    nihataṃ tvāṃ raṇe dṛṣṭvā ninadanti praharṣitāḥ

11. 11

    ध्रुवमद्यैव संहृष्टा लब्धलक्ष्याः प्लवंगमाः

    आरोक्ष्यन्तीह दुर्गाणि लङ्काद्वाराणि सर्वशः

    dhruvamadyaiva saṃhṛṣṭā labdhalakṣyāḥ plavaṃgamāḥ

    ārokṣyantīha durgāṇi laṅkādvārāṇi sarvaśaḥ

12. 12

    राज्येन नास्ति मे कार्यं किं करिष्यामि सीतया

    कुम्भकर्णविहीनस्य जीविते नास्ति मे रतिः

    rājyena nāsti me kāryaṃ kiṃ kariṣyāmi sītayā

    kumbhakarṇavihīnasya jīvite nāsti me ratiḥ

13. 13

    यद्यहं भ्रातृहन्तारं न हन्मि युधि राघवम्

    ननु मे मरणं श्रेयो न चेदं व्यर्थजीवितम्

    yadyahaṃ bhrātṛhantāraṃ na hanmi yudhi rāghavam

    nanu me maraṇaṃ śreyo na cedaṃ vyarthajīvitam

14. 14

    अद्यैव तं गमिष्यामि देशं यत्रानुजो मम

    न हि भ्रातॄन्समुत्सृज्य क्षणं जीवितुमुत्सहे

    adyaiva taṃ gamiṣyāmi deśaṃ yatrānujo mama

    na hi bhrātṝnsamutsṛjya kṣaṇaṃ jīvitumutsahe

15. 15

    देवा हि मां हसिष्यन्ति दृष्ट्वा पूर्वापकारिणम्

    कथमिन्द्रं जयिष्यामि कुम्भकर्ण हते त्वयि

    devā hi māṃ hasiṣyanti dṛṣṭvā pūrvāpakāriṇam

    kathamindraṃ jayiṣyāmi kumbhakarṇa hate tvayi

16. 16

    तदिदं मामनुप्राप्तं विभीषणवचः शुभम्

    यदज्ञानान्मया तस्य न गृहीतं महात्मनः

    tadidaṃ māmanuprāptaṃ vibhīṣaṇavacaḥ śubham

    yadajñānānmayā tasya na gṛhītaṃ mahātmanaḥ

17. 17

    विभीषणवचो यावत्कुम्भकर्णप्रहस्तयोः

    विनाशोऽयं समुत्पन्नो मां व्रीडयति दारुणः

    vibhīṣaṇavaco yāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ

    vināśo'yaṃ samutpanno māṃ vrīḍayati dāruṇaḥ

18. 18

    तस्यायं कर्मणः प्रातो विपाको मम शोकदः

    यन्मया धार्मिकः श्रीमान्स निरस्तो विभीषणः

    tasyāyaṃ karmaṇaḥ prāto vipāko mama śokadaḥ

    yanmayā dhārmikaḥ śrīmānsa nirasto vibhīṣaṇaḥ

19. 19

    इति बहुविधमाकुलान्तरात्मा कृपणमतीव विलप्य कुम्भकर्णम्

    न्यपतदथ दशाननो भृशार्तस्तमनुजमिन्द्ररिपुं हतं विदित्वा

    iti bahuvidhamākulāntarātmā kṛpaṇamatīva vilapya kumbhakarṇam

    nyapatadatha daśānano bhṛśārtastamanujamindraripuṃ hataṃ viditvā