Sarga 115

51 shlokas

1. 1

   श्रुत्वा तु परमानन्दं भरतः सत्यविक्रमः

   हृष्टमाज्ञापयामास शत्रुघ्नं परवीरहा

   śrutvā tu paramānandaṃ bharataḥ satyavikramaḥ

   hṛṣṭamājñāpayāmāsa śatrughnaṃ paravīrahā

2. 2

   दैवतानि च सर्वाणि चैत्यानि नगरस्य च

   सुगन्धमाल्यैर्वादित्रैरर्चन्तु शुचयो नराः

   daivatāni ca sarvāṇi caityāni nagarasya ca

   sugandhamālyairvāditrairarcantu śucayo narāḥ

3. 3

   राजदारास्तथामात्याः सैन्याः सेनागणाङ्गनाः

   अभिनिर्यान्तु रामस्य द्रष्टुं शशिनिभं मुखम्

   rājadārāstathāmātyāḥ sainyāḥ senāgaṇāṅganāḥ

   abhiniryāntu rāmasya draṣṭuṃ śaśinibhaṃ mukham

4. 4

   भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः परवीरहा

   विष्टीरनेकसाहस्रीश्चोदयामास वीर्यवान्

   bharatasya vacaḥ śrutvā śatrughnaḥ paravīrahā

   viṣṭīranekasāhasrīścodayāmāsa vīryavān

5. 5

   समीकुरुत निम्नानि विषमाणि समानि च

   स्थानानि च निरस्यन्तां नन्दिग्रामादितः परम्

   samīkuruta nimnāni viṣamāṇi samāni ca

   sthānāni ca nirasyantāṃ nandigrāmāditaḥ param

6. 6

   सिञ्चन्तु पृथिवीं कृत्स्नां हिमशीतेन वारिणा

   ततोऽभ्यवकिरंस्त्वन्ये लाजैः पुष्पैश्च सर्वतः

   siñcantu pṛthivīṃ kṛtsnāṃ himaśītena vāriṇā

   tato'bhyavakiraṃstvanye lājaiḥ puṣpaiśca sarvataḥ

7. 7

   समुच्छ्रितपताकास्तु रथ्याः पुरवरोत्तमे

   शोभयन्तु च वेश्मानि सूर्यस्योदयनं प्रति

   samucchritapatākāstu rathyāḥ puravarottame

   śobhayantu ca veśmāni sūryasyodayanaṃ prati

8. 8

   स्रग्दाममुक्तपुष्पैश्च सुगन्धैः पञ्चवर्णकैः

   राजमार्गमसंबाधं किरन्तु शतशो नराः

   sragdāmamuktapuṣpaiśca sugandhaiḥ pañcavarṇakaiḥ

   rājamārgamasaṃbādhaṃ kirantu śataśo narāḥ

9. 9

   मत्तैर्नागसहस्रैश्च शातकुम्भविभूषितैः

   अपरे हेमकक्ष्याभिः सगजाभिः करेणुभिः

   निर्ययुस्त्वरया युक्ता रथैश्च सुमहारथाः

   mattairnāgasahasraiśca śātakumbhavibhūṣitaiḥ

   apare hemakakṣyābhiḥ sagajābhiḥ kareṇubhiḥ

   niryayustvarayā yuktā rathaiśca sumahārathāḥ

10. 10

    ततो यानान्युपारूढाः सर्वा दशरथस्त्रियः

    कौसल्यां प्रमुखे कृत्वा सुमित्रां चापि निर्ययुः

    tato yānānyupārūḍhāḥ sarvā daśarathastriyaḥ

    kausalyāṃ pramukhe kṛtvā sumitrāṃ cāpi niryayuḥ

11. 11

    अश्वानां खुरशब्देन रथनेमिस्वनेन च

    शङ्खदुन्दुभिनादेन संचचालेव मेदिनी

    aśvānāṃ khuraśabdena rathanemisvanena ca

    śaṅkhadundubhinādena saṃcacāleva medinī

12. 12

    कृत्स्नं च नगरं तत्तु नन्दिग्राममुपागमत्

    द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्मा श्रेणीमुख्यैः सनैगमैः

    kṛtsnaṃ ca nagaraṃ tattu nandigrāmamupāgamat

    dvijātimukhyairdharmātmā śreṇīmukhyaiḥ sanaigamaiḥ

13. 13

    माल्यमोदकहस्तैश्च मन्त्रिभिर्भरतो वृतः

    शङ्खभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिवन्दितः

    mālyamodakahastaiśca mantribhirbharato vṛtaḥ

    śaṅkhabherīninādaiśca bandibhiścābhivanditaḥ

14. 14

    आर्यपादौ गृहीत्वा तु शिरसा धर्मकोविदः

    पाण्डुरं छत्रमादाय शुक्लमाल्योपशोभितम्

    āryapādau gṛhītvā tu śirasā dharmakovidaḥ

    pāṇḍuraṃ chatramādāya śuklamālyopaśobhitam

15. 15

    शुक्ले च वालव्यजने राजार्हे हेमभूषिते

    उपवासकृशो दीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः

    śukle ca vālavyajane rājārhe hemabhūṣite

    upavāsakṛśo dīnaścīrakṛṣṇājināmbaraḥ

16. 16

    भ्रातुरागमनं श्रुत्वा तत्पूर्वं हर्षमागतः

    प्रत्युद्ययौ तदा रामं महात्मा सचिवैः सह

    bhrāturāgamanaṃ śrutvā tatpūrvaṃ harṣamāgataḥ

    pratyudyayau tadā rāmaṃ mahātmā sacivaiḥ saha

17. 17

    समीक्ष्य भरतो वाक्यमुवाच पवनात्मजम्

    कच्चिन्न खलु कापेयी सेव्यते चलचित्तता

    न हि पश्यामि काकुत्स्थं राममार्यं परंतपम्

    samīkṣya bharato vākyamuvāca pavanātmajam

    kaccinna khalu kāpeyī sevyate calacittatā

    na hi paśyāmi kākutsthaṃ rāmamāryaṃ paraṃtapam

18. 18

    अथैवमुक्ते वचने हनूमानिदमब्रवीत्

    अर्थं विज्ञापयन्नेव भरतं सत्यविक्रमम्

    athaivamukte vacane hanūmānidamabravīt

    arthaṃ vijñāpayanneva bharataṃ satyavikramam

19. 19

    सदाफलान्कुसुमितान्वृक्षान्प्राप्य मधुस्रवान्

    भरद्वाजप्रसादेन मत्तभ्रमरनादितान्

    sadāphalānkusumitānvṛkṣānprāpya madhusravān

    bharadvājaprasādena mattabhramaranāditān

20. 20

    तस्य चैष वरो दत्तो वासवेन परंतप

    ससैन्यस्य तदातिथ्यं कृतं सर्वगुणान्वितम्

    tasya caiṣa varo datto vāsavena paraṃtapa

    sasainyasya tadātithyaṃ kṛtaṃ sarvaguṇānvitam

21. 21

    निस्वनः श्रूयते भीमः प्रहृष्टानां वनौकसाम्

    मन्ये वानरसेना सा नदीं तरति गोमतीम्

    nisvanaḥ śrūyate bhīmaḥ prahṛṣṭānāṃ vanaukasām

    manye vānarasenā sā nadīṃ tarati gomatīm

22. 22

    रजोवर्षं समुद्भूतं पश्य वालुकिनीं प्रति

    मन्ये सालवनं रम्यं लोलयन्ति प्लवंगमाः

    rajovarṣaṃ samudbhūtaṃ paśya vālukinīṃ prati

    manye sālavanaṃ ramyaṃ lolayanti plavaṃgamāḥ

23. 23

    तदेतद्दृश्यते दूराद्विमलं चन्द्रसंनिभम्

    विमानं पुष्पकं दिव्यं मनसा ब्रह्मनिर्मितम्

    tadetaddṛśyate dūrādvimalaṃ candrasaṃnibham

    vimānaṃ puṣpakaṃ divyaṃ manasā brahmanirmitam

24. 24

    रावणं बान्धवैः सार्धं हत्वा लब्धं महात्मना

    धनदस्य प्रसादेन दिव्यमेतन्मनोजवम्

    rāvaṇaṃ bāndhavaiḥ sārdhaṃ hatvā labdhaṃ mahātmanā

    dhanadasya prasādena divyametanmanojavam

25. 25

    एतस्मिन्भ्रातरौ वीरौ वैदेह्या सह राघवौ

    सुग्रीवश्च महातेजा राक्षसेन्द्रो विभीषणः

    etasminbhrātarau vīrau vaidehyā saha rāghavau

    sugrīvaśca mahātejā rākṣasendro vibhīṣaṇaḥ

26. 26

    ततो हर्षसमुद्भूतो निस्वनो दिवमस्पृशत्

    स्त्रीबालयुववृद्धानां रामोऽयमिति कीर्तितः

    tato harṣasamudbhūto nisvano divamaspṛśat

    strībālayuvavṛddhānāṃ rāmo'yamiti kīrtitaḥ

27. 27

    रथकुञ्जरवाजिभ्यस्तेऽवतीर्य महीं गताः

    ददृशुस्तं विमानस्थं नराः सोममिवाम्बरे

    rathakuñjaravājibhyaste'vatīrya mahīṃ gatāḥ

    dadṛśustaṃ vimānasthaṃ narāḥ somamivāmbare

28. 28

    प्राञ्जलिर्भरतो भूत्वा प्रहृष्टो राघवोन्मुखः

    स्वागतेन यथार्थेन ततो राममपूजयत्

    prāñjalirbharato bhūtvā prahṛṣṭo rāghavonmukhaḥ

    svāgatena yathārthena tato rāmamapūjayat

29. 29

    मनसा ब्रह्मणा सृष्टे विमाने लक्ष्मणाग्रजः

    रराज पृथुदीर्घाक्षो वज्रपाणिरिवापरः

    manasā brahmaṇā sṛṣṭe vimāne lakṣmaṇāgrajaḥ

    rarāja pṛthudīrghākṣo vajrapāṇirivāparaḥ

30. 30

    ततो विमानाग्रगतं भरतो भ्रातरं तदा

    ववन्दे प्रणतो रामं मेरुस्थमिव भास्करम्

    tato vimānāgragataṃ bharato bhrātaraṃ tadā

    vavande praṇato rāmaṃ merusthamiva bhāskaram