Sarga 38

37 shlokas

1. 1

   भर्तारं निहतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्

   विललाप भृशं सीता करुणं शोककर्शिता

   bhartāraṃ nihataṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ ca mahābalam

   vilalāpa bhṛśaṃ sītā karuṇaṃ śokakarśitā

2. 2

   ऊचुर्लक्षणिका ये मां पुत्रिण्यविधवेति च

   तेऽस्य सर्वे हते रामेऽज्ञानिनोऽनृतवादिनः

   ūcurlakṣaṇikā ye māṃ putriṇyavidhaveti ca

   te'sya sarve hate rāme'jñānino'nṛtavādinaḥ

3. 3

   यज्वनो महिषीं ये मामूचुः पत्नीं च सत्रिणः

   तेऽद्य सर्वे हते रामेऽज्ञानिनोऽनृतवादिनः

   yajvano mahiṣīṃ ye māmūcuḥ patnīṃ ca satriṇaḥ

   te'dya sarve hate rāme'jñānino'nṛtavādinaḥ

4. 4

   वीरपार्थिवपत्नी त्वं ये धन्येति च मां विदुः

   तेऽद्य सर्वे हते रामेऽज्ञानिनोऽनृतवादिनः

   vīrapārthivapatnī tvaṃ ye dhanyeti ca māṃ viduḥ

   te'dya sarve hate rāme'jñānino'nṛtavādinaḥ

5. 5

   ऊचुः संश्रवणे ये मां द्विजाः कार्तान्तिकाः शुभाम्

   तेऽद्य सर्वे हते रामेऽज्ञानिनोऽनृतवादिनः

   ūcuḥ saṃśravaṇe ye māṃ dvijāḥ kārtāntikāḥ śubhām

   te'dya sarve hate rāme'jñānino'nṛtavādinaḥ

6. 6

   इमानि खलु पद्मानि पादयोर्यैः किल स्त्रियः

   अधिराज्येऽभिषिच्यन्ते नरेन्द्रैः पतिभिः सह

   imāni khalu padmāni pādayoryaiḥ kila striyaḥ

   adhirājye'bhiṣicyante narendraiḥ patibhiḥ saha

7. 7

   वैधव्यं यान्ति यैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः

   नात्मनस्तानि पश्यामि पश्यन्ती हतलक्षणा

   vaidhavyaṃ yānti yairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ

   nātmanastāni paśyāmi paśyantī hatalakṣaṇā

8. 8

   सत्यानीमानि पद्मानि स्त्रीणामुक्तानि लक्षणे

   तान्यद्य निहते रामे वितथानि भवन्ति मे

   satyānīmāni padmāni strīṇāmuktāni lakṣaṇe

   tānyadya nihate rāme vitathāni bhavanti me

9. 9

   केशाः सूक्ष्माः समा नीला भ्रुवौ चासंगते मम

   वृत्ते चालोमशे जङ्घे दन्ताश्चाविरला मम

   keśāḥ sūkṣmāḥ samā nīlā bhruvau cāsaṃgate mama

   vṛtte cālomaśe jaṅghe dantāścāviralā mama

10. 10

    शङ्खे नेत्रे करौ पादौ गुल्फावूरू च मे चितौ

    अनुवृत्ता नखाः स्निग्धाः समाश्चाङ्गुलयो मम

    śaṅkhe netre karau pādau gulphāvūrū ca me citau

    anuvṛttā nakhāḥ snigdhāḥ samāścāṅgulayo mama

11. 11

    स्तनौ चाविरलौ पीनौ ममेमौ मग्नचूचुकौ

    मग्ना चोत्सङ्गिनी नाभिः पार्श्वोरस्कं च मे चितम्

    stanau cāviralau pīnau mamemau magnacūcukau

    magnā cotsaṅginī nābhiḥ pārśvoraskaṃ ca me citam

12. 12

    मम वर्णो मणिनिभो मृदून्यङ्गरुहाणि च

    प्रतिष्ठितां द्वादशभिर्मामूचुः शुभलक्षणाम्

    mama varṇo maṇinibho mṛdūnyaṅgaruhāṇi ca

    pratiṣṭhitāṃ dvādaśabhirmāmūcuḥ śubhalakṣaṇām

13. 13

    समग्रयवमच्छिद्रं पाणिपादं च वर्णवत्

    मन्दस्मितेत्येव च मां कन्यालक्षणिका विदुः

    samagrayavamacchidraṃ pāṇipādaṃ ca varṇavat

    mandasmitetyeva ca māṃ kanyālakṣaṇikā viduḥ

14. 14

    अधिराज्येऽभिषेको मे ब्राह्मणैः पतिना सह

    कृतान्तकुशलैरुक्तं तत्सर्वं वितथीकृतम्

    adhirājye'bhiṣeko me brāhmaṇaiḥ patinā saha

    kṛtāntakuśalairuktaṃ tatsarvaṃ vitathīkṛtam

15. 15

    शोधयित्वा जनस्थानं प्रवृत्तिमुपलभ्य च

    तीर्त्वा सागरमक्षोभ्यं भ्रातरौ गोष्पदे हतौ

    śodhayitvā janasthānaṃ pravṛttimupalabhya ca

    tīrtvā sāgaramakṣobhyaṃ bhrātarau goṣpade hatau

16. 16

    ननु वारुणमाग्नेयमैन्द्रं वायव्यमेव च

    अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव राघवौ प्रत्यपद्यताम्

    nanu vāruṇamāgneyamaindraṃ vāyavyameva ca

    astraṃ brahmaśiraścaiva rāghavau pratyapadyatām

17. 17

    अदृश्यमानेन रणे मायया वासवोपमौ

    मम नाथावनाथाया निहतौ रामलक्ष्मणौ

    adṛśyamānena raṇe māyayā vāsavopamau

    mama nāthāvanāthāyā nihatau rāmalakṣmaṇau

18. 18

    न हि दृष्टिपथं प्राप्य राघवस्य रणे रिपुः

    जीवन्प्रतिनिवर्तेत यद्यपि स्यान्मनोजवः

    na hi dṛṣṭipathaṃ prāpya rāghavasya raṇe ripuḥ

    jīvanpratinivarteta yadyapi syānmanojavaḥ

19. 19

    न कालस्यातिभारोऽस्ति कृतान्तश्च सुदुर्जयः

    यत्र रामः सह भ्रात्रा शेते युधि निपातितः

    na kālasyātibhāro'sti kṛtāntaśca sudurjayaḥ

    yatra rāmaḥ saha bhrātrā śete yudhi nipātitaḥ

20. 20

    नाहं शोचामि भर्तारं निहतं न च लक्ष्मणम्

    नात्मानं जननीं चापि यथा श्वश्रूं तपस्विनीम्

    nāhaṃ śocāmi bhartāraṃ nihataṃ na ca lakṣmaṇam

    nātmānaṃ jananīṃ cāpi yathā śvaśrūṃ tapasvinīm

21. 21

    सा हि चिन्तयते नित्यं समाप्तव्रतमागतम्

    कदा द्रक्ष्यामि सीतां च रामं च सहलक्ष्मणम्

    sā hi cintayate nityaṃ samāptavratamāgatam

    kadā drakṣyāmi sītāṃ ca rāmaṃ ca sahalakṣmaṇam

22. 22

    परिदेवयमानां तां राक्षसी त्रिजटाब्रवीत्

    मा विषादं कृथा देवि भर्तायं तव जीवति

    paridevayamānāṃ tāṃ rākṣasī trijaṭābravīt

    mā viṣādaṃ kṛthā devi bhartāyaṃ tava jīvati

23. 23

    कारणानि च वक्ष्यामि महान्ति सदृशानि च

    यथेमौ जीवतो देवि भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

    kāraṇāni ca vakṣyāmi mahānti sadṛśāni ca

    yathemau jīvato devi bhrātarau rāmalakṣmaṇau

24. 24

    न हि कोपपरीतानि हर्षपर्युत्सुकानि च

    भवन्ति युधि योधानां मुखानि निहते पतौ

    na hi kopaparītāni harṣaparyutsukāni ca

    bhavanti yudhi yodhānāṃ mukhāni nihate patau

25. 25

    इदं विमानं वैदेहि पुष्पकं नाम नामतः

    दिव्यं त्वां धारयेन्नेदं यद्येतौ गजजीवितौ

    idaṃ vimānaṃ vaidehi puṣpakaṃ nāma nāmataḥ

    divyaṃ tvāṃ dhārayennedaṃ yadyetau gajajīvitau

26. 26

    हतवीरप्रधाना हि हतोत्साहा निरुद्यमा

    सेना भ्रमति संख्येषु हतकर्णेव नौर्जले

    hatavīrapradhānā hi hatotsāhā nirudyamā

    senā bhramati saṃkhyeṣu hatakarṇeva naurjale

27. 27

    इयं पुनरसंभ्रान्ता निरुद्विग्ना तरस्विनी

    सेना रक्षति काकुत्स्थौ मायया निर्जितौ रणे

    iyaṃ punarasaṃbhrāntā nirudvignā tarasvinī

    senā rakṣati kākutsthau māyayā nirjitau raṇe

28. 28

    सा त्वं भव सुविस्रब्धा अनुमानैः सुखोदयैः

    अहतौ पश्य काकुत्स्थौ स्नेहादेतद्ब्रवीमि ते

    sā tvaṃ bhava suvisrabdhā anumānaiḥ sukhodayaiḥ

    ahatau paśya kākutsthau snehādetadbravīmi te

29. 29

    अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन

    चारित्रसुखशीलत्वात्प्रविष्टासि मनो मम

    anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana

    cāritrasukhaśīlatvātpraviṣṭāsi mano mama

30. 30

    नेमौ शक्यौ रणे जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः

    एतयोराननं दृष्ट्वा मया चावेदितं तव

    nemau śakyau raṇe jetuṃ sendrairapi surāsuraiḥ

    etayorānanaṃ dṛṣṭvā mayā cāveditaṃ tava